ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်းသည် မကြာခဏတွေ့ရသော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် သတိပေးလက္ခဏာမရှိတတ်ပါ။ သိလိုက်ချိန်မှာတော့ လက္ခဏာများက မကြာခင်မှာပင် ပြင်းထန်လာပြီး ပြင်ဆင်မီမခံ ဖြစ်တတ်သည်။ အရေးကြီးတာက အရမ်းနောက်ကျမီ ဖြစ်နိုင်သမျှ မြန်မြန်ကုသရပါသည်။ အကြောင်းမှာ အန္တရာယ်ပြင်းထန်၍ အာနာခံခြင်း၊ အာနာချို့ယွင်းခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းအထိ ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်းဆိုတာဘာလဲ
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်း (Cerebral Aneurysm သို့မဟုတ် Brain Aneurysm) ဆိုသည်မှာ ဦးနှောက်အတွင်းရှိ သွေးလွှတ်ကြောနံရံ အားနည်းယိုယွင်းလာခြင်းကြောင့် ထိုနေရာရှိ သွေးလွှတ်ကြောနံရံ ပါးလွှာလာသည့်အခြေအနေဖြစ်သည်။ ထိုအစိတ်အပိုင်းတွင် သွေးလည်ပတ်မှုကြောင့် ဖိအားရှိလာပါက သွေးကြောနံရံသည် ဖောင်းပွလာပြီး အရွယ်အစားပိုကြီးလာသလို သွေးကြောအတွင်း ဖိအားခံရခြင်းကြောင့် ပေါက်ကွဲကာ ဦးနှောက်အဖုံးအောက်အလွှာ (subarachnoid) တွင် သွေးယိုခြင်း ဖြစ်လာနိုင်သည်။ သွေးကြောပေါက်ကွဲလက္ခဏာရှိပါက လူနာခန့်မှန်းအားဖြင့် တစ်ဝက်ခန့်မှာ လက္ခဏာပေါ်လာချိန်တွင် သေဆုံးနိုင်ချေရှိပြီး ကျန်လူနာများမှာလည်း မြန်ဆန်စွာ ရောဂါခွဲခြားစစ်ဆေးနိုင်ရန် လိုအပ်သည်။ အကယ်၍ မမြန်မြန်ကုသဘဲ လျစ်လျူရှုထားပါက သေဆုံးနိုင်သည်။
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်း ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ
ဦးနှောက်အတွင်း သွေးကြောဖောင်းပွခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာအချက်များ၊ အပြုအမူနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အချက်များ စသည့် အချက်များပေါင်းစုံကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
- မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်များအနက် ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ ဖြစ်ဖူးသူ ရှိခြင်း
- အသက်အရွယ်ကြောင့် သွေးကြောယိုယွင်းလာခြင်း
- သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း
- ဆီးချိုရောဂါ
- မှတ်တမ်းအရ ဦးနှောက်ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရှိဖူးခြင်း
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါး အချို့အမျိုးအစား သုံးစွဲခြင်း
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်းရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်း၏ ကြောက်စရာကောင်းမှုမှာ အစပိုင်းတွင် သတိပေးလက္ခဏာ မတွေ့ရနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် သီးသန့်မဟုတ်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်း လက္ခဏာသာရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ဆင့်တွင် သွေးကြောဖောင်းပွမှု အရွယ်အစားကြီးလာပြီး ဦးနှောက်အသားတင်ကို ဖိနှိပ်ခြင်း၊ သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း၊ သွေးကြောပေါက်ကွဲခြင်း နှင့် ဦးနှောက်အဖုံးအောက်အလွှာတွင် သွေးယိုခြင်း ဖြစ်လာကာ အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သွေးကြောဖောင်းပွမှုကြီးလာပြီး ဦးနှောက်အသားတင် သို့မဟုတ် ဦးနှောက်အာရုံကြောကို ဖိနှိပ်ခြင်း
ဖိနှိပ်မှုလက္ခဏာများသည် သွေးကြောဖောင်းပွနေရာအနီးရှိ ဦးနှောက်အပိုင်း၏ တည်နေရာပေါ်မူတည်သည်
- ခေါင်းကိုက်ခြင်း
- မျက်ခွံကျခြင်း
- မြင်ကွင်းနှစ်ထပ်မြင်ခြင်း
သွေးကြောဖောင်းပွမှုကြောင့် အနားဘက်သွေးကြောများ ပိတ်ဆို့ခြင်း
သွေးကြောဖောင်းပွမှုအရွယ်အစားကြီး၍ အတွင်းရှိ သွေးခဲတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြုတ်ကျပြီး ဦးနှောက်အနားဘက်သွေးကြောများကို ပိတ်ဆို့သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
- အာရုံကျင်ခြင်း
- လက်/ခြေ အားနည်းခြင်း
- လျှာတင်းကျပ်၍ မရွေ့လျားနိုင်သကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်း
- ပါးစပ်စောင်းခြင်း
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွမှု ပေါက်ကွဲပြီး ဦးနှောက်အဖုံးအောက်အလွှာတွင် သွေးယိုခြင်း
ဤလက္ခဏာအုပ်စုသည် အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်ပြီး လူနာကို ဆရာဝန်ထံ ရောက်လာစေတတ်သည်
- ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း
- လည်ပင်းအောက်ပိုင်း ရုတ်တရက်နာကျင်ခြင်း
- မအီချင်ခြင်း၊ အန်ခြင်း
- အတက်ရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ မေ့လဲခြင်း
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးခွဲခြားသတ်မှတ်မလဲ
မြန်ဆန်သော ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ ဆရာဝန်သည် အကဲဖြတ်ပြီး သင့်လျော်သော စစ်ဆေးနည်းကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်သည် အပါအဝင်—
- ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT Scan) စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဦးနှောက်အဖုံးအလွှာအတွင်းနှင့် ဦးနှောက်အသားတင်အတွင်း ထွက်ရှိနေသော သွေး၏ မမှန်ကန်မှုအသေးစိတ်ကို စစ်ဆေးခြင်း
- ဦးနှောက် MRI (MRI – Magnetic Resonance Imaging) စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ၏ အန္တရာယ်အဆင့်၊ ဦးနှောက်သွေးကြောကျဉ်းခြင်းနှင့် ပေါက်ကွဲခြင်းတို့ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း
- မမှန်ကန်သော သွေးကြောများကို စစ်ဆေး၍ အခြေခံခန့်မှန်းရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း။ ကုသပေးမည့် ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ လက္ခဏာနှင့် ရောဂါပြသမှုအပေါ် မူတည်၍ သင့်လျော်သော စစ်ဆေးနည်းကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ပြီး CT-Angiogram, MRI-Angiogram နှင့် သွေးကြောဆေးရောင်ဆေးသွင်းစစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်
- ဦးနှောက်သွေးကြောဆေးရောင်ဆေးသွင်းစစ်ဆေးခြင်း (Cerebral Angiogram) သည် လက်ရှိတွင် စံညွှန်းစစ်ဆေးနည်းဖြစ်ပြီး မမှန်ကန်စွာ ဖောင်းပွနေသော သွေးလွှတ်ကြော၏ တည်နေရာ၊ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တို့ကို ပြနိုင်သည်။ လက်ရှိတွင် ဤစစ်ဆေးမှုမျိုးသည် သွေးလွှတ်ကြောအတွင်း သွေးလည်ပတ်စီးဆင်းမှု မမှန်ကန်မှုကို ခွဲခြမ်းဆန်းစစ်နိုင်သကဲ့သို့ ဦးနှောက်ခွဲစိတ်မှု မလုပ်ဘဲ သွေးကြောဖောင်းပွမှုကို ကုသရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထိုသို့အသုံးပြုနိုင်ခြင်းသည် လူနာ၏ လက္ခဏာနှင့် သွေးကြောမမှန်ကန်သည့် တည်နေရာပေါ် အဓိကမူတည်သည်
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်း ကုသမှု
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်း ကုသမှုသည် လူနာ၏ လက္ခဏာပြသမှုအပေါ် မူတည်သည်
- လူနာတွင် မတော်တဆ စစ်ဆေးတွေ့ရှိသည့် သွေးလွှတ်ကြောဖောင်းပွမှုရှိပါက ဖောင်းနေသော်လည်း မပေါက်ကွဲသေးသည့်အဆင့်ကတည်းက ကုသမှုအစီအစဉ်ရေးဆွဲရန် အထူးကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်နိုင်ပြီး ကုသရလဒ်ကောင်းရရှိရန်နှင့် မူလအဆင့်နှင့်တူသည့် ဘဝအရည်အသွေးကို ထိန်းထားနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်
- လူနာက သွေးကြောဖောင်းပွမှု ပေါက်ကွဲသည့် လက္ခဏာများဖြင့် ဆေးရုံသို့ လာရောက်ပါက ဦးနှောက်အရေးကြီးအခြေအနေဖြစ်ပြီး အရေးပေါ်ကုသမှု လိုအပ်သည်
- ဦးနှောက်အရေးပေါ်အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် အတွင်းလူနာအဖြစ် နေထိုင်ကုသခြင်း
- ဖောင်းပွပြီး ပေါက်ကွဲနေသော သွေးကြော၏ တည်နေရာကို စစ်ဆေးရှာဖွေ၍ ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်ခြင်း
- ထွက်သွားသော သွေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဦးနှောက်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ပြုစုကုသခြင်း—ဥပမာ ဦးနှောက်ဗိုက်အတွင်း ရေတက်ခြင်း (acute hydrocephalus), အတက်ရောဂါလက္ခဏာ, သွေးယိုပြီးနောက် ဦးနှောက်သွေးကြောချုံ့ကျပ်ခြင်းကြောင့် ဦးနှောက်သွေးမရခြင်း လက္ခဏာ, နှင့် သတိလစ်ခြင်း အခြေအနေများ—တို့ဖြစ်ပြီး လူနာ၏ အသက်အန္တရာယ်အထိ ရောက်နိုင်သည်
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါကို ဘယ်လိုကုသမလဲ
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ ကုသနည်းသည် ဖောင်းပွနေရာတည်နေရာ၊ လူနာ၏ လက္ခဏာပြသမှု၊ အသက်အရွယ်၊ ဦးနှောက်အတွင်း ထွက်သွားသောသွေးပမာဏ၊ လူနာ၏ ကိုယ်ခံအားကောင်းမှု၊ နှင့် အတူရှိရောဂါများအပေါ် မူတည်သည်။ လက်ရှိကုသမှုနည်းလမ်းမှာ ၂ မျိုးရှိသည်။
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွမှုကို ချိတ်ညှပ်ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Clipping Aneurysm)
နာ့ဗ်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အဖွဲ့က ခွဲစိတ်၍ ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွနေရာကို ချိတ်ညှပ်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ခက်ခဲမှုအဆင့်သည် ဖောင်းပွမှု၏ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ တည်နေရာနှင့် အခြေခံအကျယ်ပေါ် မူတည်သည်။ ဤနည်းလမ်းဖြင့် ဦးနှောက်အတွင်း ထွက်နေသော သွေးကို ဖယ်ရှားနိုင်သကဲ့သို့ ဦးနှောက်ဗိုက်အတွင်း စုပုံနေသော ရေကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက် ပြန်လည်စီးဆင်းအောင် လုပ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် မမှန်ကန်သော သွေးကြောအပိုင်းကို အထူးကိရိယာဖြင့် ချိတ်ညှပ်ခြင်းက ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သည်။
သွေးကြောကက်သတားဖြင့် ကုသခြင်း (Endovascular treatment)
သွေးကြောကက်သတားဖြင့် ကုသရေး အထူးကုဆရာဝန်က ဓာတ်မှန်ရိုက်ရန် ဆေးရောင်တားအမြင့်ပစ္စည်း (contrast) ကို ထိုးပေးပြီးနောက်၊ ခရင်လိပ်ကြိုး (Endovascular Coiling) ဖြင့် ဖောင်းပွနေသော သွေးကြောကို ပိတ်ဆို့ကုသမည်ဖြစ်သည်။ သွေးကြောကက်သတားကို ခြေတံခွန် (groin) မှ သွေးကြောအတွင်း ထည့်သွင်းပြီး၊ ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွနေရာကို သတ်မှတ်နိုင်ပါက ဆရာဝန်က ကက်သတားမှတစ်ဆင့် ခရင်လိပ်ကြိုး (Platinum Coil) ကို ထည့်သွင်း၍ သွေးခဲ ဖြစ်ပေါ်လာစေကာ ဖောင်းပွနေသော နေရာကို ပိတ်ဆို့စေသည်
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်းကို ကာကွယ်ခြင်း
- ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွခြင်းကို ကင်းရှင်းစစ်ဆေးခြင်းအတွက် MR-angiography ဖြင့် ဦးနှောက်သွေးကြော အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤရောဂါသည် သွေးကြောမပေါက်ကွဲသေးသည့်အချိန်တွင် လက္ခဏာမပြတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
- ချိုသော၊ အဆီများသော၊ အငံများသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း
- သွေးပေါင်ကို ပုံမှန်အဆင့်အတွင်း ထိန်းချုပ်ထားခြင်း
- ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း
- ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်း၊ အရက်ပါဝင်သော အချိုရည်များ မသောက်ခြင်း နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးမသုံးစွဲခြင်း
- နှစ်စဉ် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်း
- နာတာရှည်ရောဂါရှိပါက ဆေးကို ပုံမှန်သောက်ပြီး ချိန်းဆိုမှုအတိုင်း ဆရာဝန်နှင့် အမြဲတွေ့ဆုံခြင်း
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သည့် ဆရာဝန်များ
- Dr. Yodrak Prasert အာရုံကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ အရိုးနှင့် ဦးနှောက် အထူးဆေးရုံ
- Dr. Nanthasak Tisavipat အာရုံကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ အရိုးနှင့် ဦးနှောက် အထူးဆေးရုံ
- Dr. Siraruj Sakoolnamarka အာရုံကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ အရိုးနှင့် ဦးနှောက် အထူးဆေးရုံ
- Dr. Surachet Srikaew အာရုံကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ အရိုးနှင့် ဦးနှောက် အထူးဆေးရုံ
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ ကုသရေးတွင် ကျွမ်းကျင်သည့် ဆေးရုံ
ဦးနှောက်နှင့် အရိုး အထူးဆေးရုံသည် ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါလူနာများကို အရေးကြီးအခြေအနေအမျိုးမျိုးတွင် ပြုစုကုသနိုင်ရန် အဆင်သင့်ရှိပြီး အတွေ့အကြုံများပြည့်ဝသော အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့် ခေတ်မီနည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ ကောင်းမွန်သော ဘဝအရည်အသွေးကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် ကူညီပေးသည်။
ဆောင်းပါးအကျဉ်းချုပ်
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါသည် လက္ခဏာများကို အမြဲသတိထားကြည့်ရှုပြီး ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည့် “တိတ်တဆိတ်အန္တရာယ်” တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရုတ်တရက် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်းရှိပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်တွေ့ဆုံသင့်သည်။ အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့မှ အချိန်မီ ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီး ကုသမှုရရှိပါက နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များ၏ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး ပြန်လည်သက်သာကာ ပုံမှန်ဘဝသို့ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။
ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါနှင့် ပတ်သက်သော မကြာခဏမေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ (FAQ)
1. ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ ကုသပြီးပျောက်ကင်းနိုင်သလား
သွေးကြောမပေါက်ကွဲမီ စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက သွေးကြောပေါက်ကွဲမှုကို ကာကွယ်ရန် ကုသနိုင်သည်။ သွေးကြောချိတ်ညှပ်ခြင်း (Clipping) သို့မဟုတ် သွေးကြောပိတ်ကိရိယာထည့်သွင်းခြင်း (Coiling) ဖြင့် ကုသပြီးနောက် လူနာသည် ပုံမှန်ဘဝသို့ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း အခြားနေရာများတွင် သွေးကြောဖောင်းပွမှု ထပ်မံဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ကျန်းမာရေးကို ဆက်လက်ဂရုစိုက်ပြီး သွေးပေါင်ကို ထိန်းချုပ်ထားရမည်
ဖြစ်သည်။
2. ဦးနှောက်တွင် သွေးကြောဖောင်းပွရောဂါ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း အန္တရာယ်ရှိသလား
ဦးနှောက်ခွဲစိတ်မှုအားလုံးတွင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော်လည်း ဆေးပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်း၊ အတွေ့အကြုံရှိသော နာ့ဗ်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့် လက်ရှိခေတ်မီကိရိယာများကြောင့် ခွဲစိတ်မှုအန္တရာယ်ကင်းမှုသည် များစွာ မြင့်မားလာသည်။ ၎င်းသည် သွေးကြောဖောင်းပွမှုကို မကုသဘဲ ကိုယ်တိုင်ပေါက်ကွဲသွားစေခြင်းထက် ပိုမိုလုံခြုံသည့် ရွေးချယ်မှုတစ်ခုဟု ဆိုနိုင်သည်
3. A Com Aneurysm ဆိုတာဘာလဲ
A Com Aneurysm သည် Anterior Communicating Artery Aneurysm ကို အတိုကောက်ရေးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဦးနှောက်၏ အရှေ့ဘက်သွေးကြောနှစ်ဘက်ကို ဆက်သွယ်ပေးသော သွေးလွှတ်ကြောအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းပွမှုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် ဖောင်းပွမှု မမှန်ကန်မှုကို မကြာခဏတွေ့ရသော တည်နေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
4. Ruptured Aneurysm ဆိုတာဘာလဲ
Ruptured Aneurysm ဆိုသည်မှာ ဖောင်းပွနေသော သွေးကြောသည် သွေးဖိအားကို နောက်ထပ် မခံနိုင်တော့သဖြင့် ပေါက်ကွဲကာ ဦးနှောက်အဖုံးအလွှာအလယ်ပိုင်းတွင် သွေးယိုလာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဦးနှောက်အရေးပေါ်အလွန်အန္တရာယ်ရှိသည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး အသက်ကယ်ရေးအတွက် အရေးပေါ်ကူညီကုသမှု လိုအပ်သည်
