အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ မဆိုးရွားမီ မြန်မြန်သိပါ။

အယ်လ်ဇိုင်းမားသည် အဖြစ်များသော dementia တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လူနာတွင် မှတ်ဉာဏ်ရောဂါလက္ခဏာများ မရှိပါ။ ဒါပေမယ့် အကျင့်စာရိတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ထို့ကြောင့် အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါဆိုတာဘာလဲ။

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ (Alzheimer's Disease) သည် ဦးနှောက်၏လုပ်ဆောင်မှု ယိုယွင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဦးနှောက်တစ်သျှူးတည်ဆောက်ပုံ မူမမှန်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ beta-amyloid နှင့် Tau ဟုခေါ်သော ပရိုတင်းများမှ ဦးနှောက်ဆဲလ်များကို ယိုယွင်းစေသည်။ function ဆုံးရှုံးမှု ပျက်စီးနေသောမှတ်ဉာဏ် ဦးနှောက်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများကို ပျက်စီးစေပြီး တွေးခေါ်ပုံ၊ အမူအကျင့်နှင့် နေ့စဉ်ဘဝတွင် မူမမှန်မှုများ ဖြစ်စေသည်။

သင်သည် အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ဖြစ်နိုင်ချေရှိပါသလား။

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါသည် အချိန်၏ 60 မှ 80% တွင် အဖြစ်များသော dementia ရောဂါဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုရှိ လူနာများတွင် မှတ်ဉာဏ်လက္ခဏာများထက် ပိုများသည်။ ဒါပေမယ့် အကျင့်စာရိတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေလည်း ရှိပါလိမ့်မယ်။ အပျော့စား ချို့ယွင်းချက်မှ dementia အထိ စတင်သွားပါမည်။ ထို့ကြောင့် သင့်တွင် အပြုအမူနှင့် မှတ်ဉာဏ်ပြဿနာများ ရှိနေပါက၊ ဤရောဂါဖြစ်နိုင်ချေကို စစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ရန် အကြံပြုထားသည်။ 

ပထမဆုံး သိသာထင်ရှားသော လက္ခဏာများ မှာ-

• မေ့ 
• ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေကို မမှတ်မိတော့ဘူး။ 
• ထပ်ခါထပ်ခါ မေးခြင်း သို့မဟုတ် တူညီသောအရာကို ပြောပါ။ 
• မတွေ့နိုင်၊ ပျောက်တတ်သည်။
• ပြောဆိုဆက်ဆံခြင်း မပြုနိုင်ခြင်း၊ စကားလုံးများ မစဉ်းစားနိုင်ခြင်း၊ မှားယွင်းသော စကားလုံးများကို အသုံးပြုခြင်း။
• အာရုံမစိုက်နိုင်၊ ကြာကြာအာရုံမစိုက်နိုင်ပါ။
• မစီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း၊ အစီအစဉ်ဆွဲခြင်း၊ ပြဿနာများကိုဖြေရှင်းခြင်း၊ အကြောင်းပြချက်ကို အသုံးပြုပါ။
• ထိတ်လန့်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း၊ ရိုင်းစိုင်းခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ ထုံထိုင်းခြင်း။

အယ်လ်ဇိုင်းမား ဖြစ်နိုင်ခြေ အကြောင်းရင်းများ

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသောအချက်များ ပါဝင်သည်-

1. အသက် ၆၅ နှစ်အထက်
2. အရက်အမြောက်အမြားသောက်ခြင်း။
3. ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း။
4. ဆီးချိုရောဂါ၊ အဝလွန်ခြင်းနှင့် သွေးပေါင်ချိန်ကို ကောင်းမွန်စွာ မထိန်းချုပ်နိုင်သော မွေးရာပါရောဂါများရှိသည်။
5. အိပ်ချိန်လုံလောက်စွာမရခြင်း။
6. စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း။
7. မတော်တဆမှုမှာ ဦးနှောက်ကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ပျက်စီးစေခဲ့ပါတယ်။
8. နားမကြားခြင်း သို့မဟုတ် အကြားအာရုံ လျော့နည်းခြင်း။
9. PM 2.5 ဖုန်မှုန့်
10. အဝလွန်ခြင်း။
11. အခြားသူများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သို့မဟုတ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းမပြုရ။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုမရှိခြင်း (Physical Inactivity)၊

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို စစ်ဆေးခြင်း။

သင့်တွင် လက္ခဏာများရှိပြီး အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါက၊ မှတ်ဉာဏ်အထူးကုဆရာဝန်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ရန် ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းပြသသင့်သည် –

1. ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက်ကို စေ့စေ့စပ်စပ် စမ်းသပ်ခြင်း။
2. သိုင်းရွိုက်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် သွေးဗီတာမင်အဆင့်များကဲ့သို့သော သွေးစစ်ဆေးမှုများ
3. ဦးနှောက်လျှပ်စစ်သံလိုက်စစ်ဆေးမှု 
4. PET Scan (FDG၊ Amyloid၊ Tau PET Scan)
5. Amyloid, Tau ( ယေဘူယျစံမဟုတ်သေး) အတွက် သွေးစစ်ခြင်း ၎င်းသည် သုတေသနအဆင့်တွင်ရှိပြီး သုတေသနတွင် အဓိကအသုံးပြုသည် ။)

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို ဘယ်လိုကုသလဲ။

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါအတွက် ကုသမှုများတွင် ဆေးဝါးမဟုတ်သော ကုသမှုများနှင့် ဆေးဝါးအခြေခံ ကုသမှုများ ပါဝင်သည် –

1. ဆေးဝါးမဟုတ်သော ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-
   • ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး
   • ဦးနှောက်လေ့ကျင့်ရေး
   • ဂိမ်းမျိုးစုံကစားခြင်း။
   • တတ်နိုင်သမျှ ကူညီလေ့ကျင့်ပေးပါ။
   • လေ့ကျင့်ခန်း တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုကောင်းမွန်ပါစေ။ အစားအသောက် ၅ မျိုးလုံးမှ အစားအစာကို စားပြီး စံသတ်မှတ်ချက်များအတွင်း သင့်ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကို ဂရုစိုက်ပါ။ မွေးရာပါရောဂါကို ကောင်းစွာထိန်းချုပ်ပါ။ နှင့် မူမမှန်မှုများရှိပါက မှန်ကန်သော အကြားအာရုံပြဿနာများ
2. ဆေးဝါးကုသမှု အောက်ပါတို့အပါအဝင် အထူးကုဆရာဝန်မှ အကဲဖြတ်ရပါမည်။
   • Dementia တိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေရန် ဆေးဝါးများ အသုံးပြုခြင်း။
   • စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားခြင်း ၊ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများ၊ အိပ်မပျော်ခြင်းစသည့် အမျိုးမျိုးသော အပြုအမူဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို ချိန်ညှိရန် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်း။

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို ကုသရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်

ဒေါက်တာ Chaisak _ ကောင်းမွန်သောအလုပ်ကိုလုပ်ပါ။ အပြုအမူဆိုင်ရာ အာရုံကြောပညာနှင့် ဦးနှောက်အာရုံကြောဆိုင်ရာ အထူးပြု အထူးကုဆရာဝန်နှင့် သမားတော်။ အရိုးနှင့် ဦးနှောက်ဆေးရုံ

အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို အထူးပြုကုသသော ဆေးရုံ

အရိုးနှင့် ဦးနှောက်ဆေးရုံ အကြောင်းရင်းကိုရှာဖွေရန်၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန်၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရန်နှင့် အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကို ကာကွယ်ရန် အသင့်ဖြစ်နေပါပြီ။ ဦးနှောက်အထူးကုဆရာဝန်များအဖွဲ့၊ သူနာပြုအဖွဲ့၊ ဘက်စုံလေ့ကျင့်ရေးအသင်းတို့နှင့်အတူ၊ ခေတ်မီကုသရေးနည်းပညာများ အကြမ်းဖက်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် လူနာများအား ၎င်းတို့၏ဘဝ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ နေထိုင်နိုင်ရန် ကူညီပေးရန်။