ပါးစပ်ဖောက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ၊ ဦးနှောက်ရောဂါ ချန်ပီယံ ၉ မျိုးကို လျစ်လျူမရှုပါနှင့်။

ဦးနှောက်က အချိန်တိုင်း အလုပ်လုပ်နေရမယ်။ သင်၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချခြင်းသည် သင့်ဦးနှောက်ကို ကောင်းမွန်စွာလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဂရုစိုက်ရန် နောက်ထပ်အရေးကြီးသောအချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးတာက အဖြစ်အများဆုံး ဦးနှောက်ရောဂါ ၉ ခုရဲ့ လက္ခဏာဖြစ်တဲ့ ပါးစပ်တွန့်တာကို မေ့မထားပါနဲ့။

1) သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ

ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ရောဂါ (သို့) လေဖြတ်ရောဂါသည် လက်ရှိတွင် အသက် 45 နှစ်နှင့်အထက် ဆီးချိုရောဂါရှိသူများတွင် ပိုမြန်ပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းကို မြင့်မားစေသည်။ ဆေးလိပ်အလွန်အကျွံသောက်သူများ၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ မိသားစုတွင် ယခင်လေဖြတ်ဖူးသူများသည် ဖြစ်နိုင်ခြေအချက်များကို ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် လေဖြတ်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ သံသယဖြစ်ဖွယ် လက္ခဏာများသည် ခြေလက်များ အားနည်းခြင်း၊ တစ်ဖက်တွင် ထုံကျင်ခြင်း၊ မျက်နှာ သို့မဟုတ် ပါးစပ်ပုံပျက်ခြင်း၊ စကားများဝေဝါးခြင်း၊ အမြင်မှုန်ဝါးခြင်း သို့မဟုတ် မျက်လုံးတစ်ဖက်တွင် မမြင်နိုင်ခြင်းတို့မှ စတင်လေ့ရှိသည်။ ရုတ်တရက် နားမလည်နိုင်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်း။ ခေါင်းမူးခြင်း အပါအဝင် သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် မူးလဲခြင်း။ ဒီလိုလက္ခဏာတွေ ခံစားရရင် စိတ်မဆိုးသင့်ပါဘူး။ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုခံယူရန် ၃ နာရီအတွင်း ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။ သင့်တွင် အန္တရာယ်ရှိသောအချက်များရှိပါက၊ သင့်တွင် ဦးနှောက်ကိုထောက်ပံ့ပေးသော လည်ပင်းသွေးလွှတ်ကြောများကျဉ်းမြောင်းစေရန်အတွက် သင်၏ Carotid Duplex ကို နှစ်စဉ်စစ်ဆေးသင့်သည်။

2. Cerebrovascular disease

ကျား/မ အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အသက် 40 မှ 60 နှစ်ကြား အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများတွင် အများဆုံးတွေ့ရပြီး အမျိုးသားများထက် 1.6:1 ပိုများပြီး သွေးတိုးရောဂါရှိသူများ၊ ဆေးလိပ်အလွန်အကျွံသောက်သူများ၊ မကြာခဏ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ဆွေမျိုးများထံတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ရောဂါ သွေးကြောပေါက်ပြဲခြင်း (Rupture Aneurysm) တွင် လူနာသည် ရုတ်တရက် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ခံစားရလိမ့်မည်။ မျက်နှာ၊ လက်၊ ခြေထောက်များတွင် ထုံကျင်ခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်း ဟန်ချက်မညီခြင်း ရုတ်တရက် ပြဿနာများ။ လေဖြတ်လူနာများတွင် သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ အခြား ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မသန်စွမ်းဖြစ်နိုင်ပြီး ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။ ဒါပေမယ့် မပေါက်ခင်မှာ ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်တာကို တွေ့ရှိရင် သေဆုံးနှုန်းက 2-3% ၊ မသန်မစွမ်းဖြစ်နှုန်း 7% သာရှိပြီး 90% ကျော်က ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မြန်သိပါ။ သံလိုက်ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှုပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (MRA) ရောဂါရှာဖွေစက်ဖြင့် ဦးနှောက်သွေးကြောများကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် သေဆုံးမှုနှင့် မသန်စွမ်းမှုနှုန်းကို လျှော့ချပါ သို့မဟုတ် အချို့ကိစ္စများတွင် သွေးကြောများကို စစ်ဆေးရန်အတွက် ရောင်ပြန်ဆေးထိုးဆေးကို အသုံးပြုရန်လိုအပ်ပါသည်။ (Angiography) အပြင် သို့မဟုတ် ကွန်ပြူတာဓာတ်မှန်စက် (CTA) ကို အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်အတွင်းရှိ သွေးကြောများကို စစ်ဆေးရာတွင် ဆရာဝန်၏ ရောဂါလက္ခဏာပေါ် မူတည်၍ အခြေအနေပေါ် မူတည်သည်။

3. မှတ်ဉာဏ်ကျဆင်းခြင်း အယ်လ်ဇိုင်းမား၏အစ

နည်းနည်းမေ့သွားသလို ခံစားရတယ်။ မကုသဘဲထားပါက အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ၏အစဖြစ်နိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော dementia ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဦးနှောက်တွေ ယိုယွင်းလာတာကို သတိပြုမိတဲ့အခါ မကြာခဏ မေ့တတ်တာ၊ နေ့စဥ်အရာတွေကို မမှတ်မိနိုင်တော့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နာမည်ကို စဉ်းစားလို့ မရဘူး။ အမူအကျင့်များ သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားချက်များ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဆုတ်ခွာခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ သင်ယူမှုပြဿနာများ လောလောဆယ်မှာတော့ လုံးဝ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသဖို့ နည်းလမ်း မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် စောစောသိရင် ရောဂါလက္ခဏာတွေကို နှေးကွေးစေနိုင်ပါတယ်။ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု အမျိုးအစားများကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိရှိနိုင်ရန် PET Scan ကို အသုံးပြု၍ beta amyloid ထောက်လှမ်းခြင်း နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှုကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ထိရောက်သော ကုသမှုအစီအစဉ်သို့ မပို့ဆောင်မီ   

4) ပါကင်ဆန်ရောဂါအကြောင်း သိထားရန်၊ ဦးနှောက်ကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်းကို ရပ်တန့်စေခြင်း၊ ချော်လဲခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း။

Dopamine ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဦးနှောက်ယိုယွင်းမှုသည် အသက် 60 နှစ်နှင့်အထက်တွင် အဖြစ်များပြီး ယခင်က ဤရောဂါရှိခဲ့ဖူးသော မိသားစုဝင်များရှိသည့် သက်လတ်ပိုင်းများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ လက်၊ ခြေထောက်၊ မေးရိုး သို့မဟုတ် မျက်နှာနှင့် ကြွက်သားများ ကျုံ့သွားခြင်းတို့ဖြင့် စတင်လေ့ရှိသည်။ နှေးကွေးသောလှုပ်ရှားမှု စကားပြောရခက်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုချရခက်ခြင်း။ depressed စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း။ ဤသည်မှာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ ၏ ပုံမှန် လက္ခဏာ ဖြစ်သည် ဟု လူများစွာ နားလည် လွဲမှား လေ့ရှိသည်။ သို့သော် ရောဂါလက္ခဏာများ လျင်မြန်စွာပြင်းထန်လာသည်အထိ မကုသဘဲထားပါက ခန္ဓာကိုယ်ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် ခက်ခဲပါလိမ့်မည်။ ပါကင်ဆန်ရောဂါသည် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်သော်လည်း၊ ဒါပေမယ့် ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။ PET Brain F – DOPA ဖြင့် dopamine ထုတ်လုပ်သည့် ဦးနှောက်၏ မူမမှန်မှုများကို ထောက်လှမ်းခြင်းဖြင့် ရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် သို့မဟုတ် Parkinson's ရောဂါကို ကုသရန် မိုက်ခရိုချစ်ပ်ကို ခွဲစိတ်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် နက်နဲသော ဦးနှောက်ကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် DBS ကုထုံးသည် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ လူနာများနေ့စဉ်ဘဝကို ပိုကောင်းအောင်နေထိုင်ပါ။ 

5) ခန္ဓာကိုယ်သည် "လှုပ်ယမ်းခြင်း" နှင့် "လှုပ်ရှားမှုမမှန်ခြင်း" ကိုမတိုက်ထုတ်ပါ။

တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မျက်နှာအကြောဆွဲခြင်း၊ မျက်လုံးများ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် သို့မဟုတ် အကြောဆွဲခြင်း၊ ပါးစပ်ပုံပျက်ခြင်း၊ လည်ပင်း သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ် တွန့်လိမ်ခြင်း၊ တုန်တုန်ယင်ယင်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ လှုပ်ရှားခြင်းစသည့် ခန္ဓာကိုယ်က ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိသည့်အခါ။ ပါးစပ်ဝါးခြင်း သို့မဟုတ် ဒရာမာကဲ့သို့ လက္ခဏာများ မျက်မှောက်ခေတ် ဆေးပညာသည် မျက်နှာအကြောတင်းခြင်းကို ကုသရန် botulinum toxin ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် ကြွက်သားကျုံ့ခြင်းမှ နာကျင်မှုကို လျှော့ချနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ Coccidiosis သွက်ချာပါဒမှ ကြွက်သားကျုံ့ခြင်း၊ ကြွက်တက်ခြင်းနှင့် ကြွက်တက်ခြင်းကို လျှော့ချပါ။ ၃-၄ ရက်ထိုးပြီးနောက် ပြုတ်ကျနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးဖြင့် ပေါင်းစပ်ပါ။ လူနာများအတွက် လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် လှုပ်ရှားမှုသင်တန်း 

6) ဝက်ရူးပြန်တက်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ကိုထိခိုက်စေသော လူဆိုးများ။

ဝက်ရူးပြန်ရောဂါသည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အဖြစ်များသော အုပ်စုများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ကလေးသူငယ်များနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ တက်ခြင်း၏လက္ခဏာများသည် သေချာပေါက် တက်တက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အချို့သောသူများသည် ဦးနှောက်မပျက်စီးမချင်း ဝက်ရူးပြန်ရောဂါရှိ၍ သတိလစ်ခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်ဆုံးရှုံးမှု အရေးကြီးတာက ကလေးတွေမှာ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးစေတယ်။ မကြာသေးမီက၊ ပုံမှန်မဟုတ်သောလျှပ်စစ်အစိတ်အပိုင်းများ၏ဇာစ်မြစ်ကိုပိုမိုရှင်းလင်းစွာသိရှိနိုင်သော EEG တစ်ပြိုင်နက် fMRI ဦးနှောက်နည်းပညာရှိသည်။

7) တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မှုန်ဝါးခြင်း၊ လျှို့ဝှက်သိမ်းဆည်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မောပန်းခြင်း၊ မှုန်ဝါးခြင်း ခံစားရခြင်း၊ အသက်အရွယ်အရ ယိုယွင်းမှုမဖြစ်နိုင်ပါ။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ဦးနှောက်ကို ကျုံ့သွားစေတဲ့ လေဖြတ်ခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ဝက်ရူးပြန်ရောဂါရဲ့ ရလဒ်ပါ။ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ယိုယွင်းလာသည်။ ကူးစက်ရောဂါများ၊ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းနှင့် မတော်တဆမှုမှ ပြင်ပအကြောင်းတရားများ ပါဝင်သည်။ ဝါယာရှော့ဖြစ်စေသည်။ ဦးနှောက်ဆဲလ်များသည် ပုံမှန်မဟုတ်သောကြောင့် ငုပ်လျှိုးနေသော ဝက်ရူးပြန်ရောဂါကို ဖြစ်စေပြီး နှာစေးသော လက္ခဏာများ မပြပါ။ ပထမအကြိမ်တက်ခြင်းအား မှန်ကန်စွာစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် ချက်ချင်းကုသခြင်းမပြုပါက ဦးနှောက်ဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော အမူအကျင့်များကို သတိထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ ချက်ချင်းကုသရန် EEG ကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အကြောင်းရင်းကို ရှာတွေ့နိုင်သည်။ ဆေးအာနိသင်မရှိသည့်အထိ သင့်ဦးနှောက်ပျက်စီးသွားသည်အထိ စောင့်မနေပါနှင့်။

8) နာတာရှည် migraine ဝေဒနာ

လည်ချောင်းနာခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ နဖူးတစ်ဖက်ခြမ်း၊ ဗိမာန်တော်၊ လည်ပင်းနောက်ဘက် သို့မဟုတ် မျက်လုံးအိမ်တစ်ဖက်တွင် ကိုက်ခဲခြင်းများသည် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုအဖြစ်များပါသည်။ (အချို့လူများသည် ဓမ္မတာလာစဉ် ခေါင်းကိုက်တတ်သည်။) ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအသိုင်းအဝိုင်းမှ ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ကုသရန် နည်းပညာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ botulinum toxin ကို ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် နာတာရှည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း အကြိမ်ရေကို လျှော့ချနိုင်သည်။ Occipital Nerve Block ထိုးဆေးသည် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို သက်သာစေရန် ဦးခေါင်းနောက်ဘက်တွင် နာကျင်မှုကို သက်သာစေသည်။ ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းကို ကုသရန် ဆေးဝါးကော့တေးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို 24 နာရီအတွင်း ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး TMS စက်ဖြင့် နာကျင်မှုကို သက်သာစေပြီး အပ်စိုက်ကုထုံးသည် meridians ၏ သွေးလှည့်ပတ်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးကာ နာကျင်မှုကို လျော့ကျစေပါသည်။

9) စိတ်ဖိစီးခြင်း၊ လည်ပင်းနာခြင်း ခေါင်းအထိ ပျံ့နှံ့ခြင်း။

ကြွက်သားများ တင်းကျပ်လာခြင်းကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း။ စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် တစ်နေရာတည်းတွင် အချိန်အကြာကြီးထိုင်ခြင်း၊ မျက်လုံးကို အချိန်အကြာကြီးအသုံးပြုခြင်း (ကွန်ပြူတာကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် စာအုပ်ကို အချိန်အကြာကြီးဖတ်ခြင်း)၊ အစာစားချိန်မှားခြင်း၊ အလွန်အကျွံအိပ်စက်ခြင်း၊ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းစသဖြင့် မကြာခဏဆိုသလို ဦးခေါင်းကိုညှစ်ထားသလိုမျိုး ညောင်းညာကိုက်ခဲလာတတ်ပါသည်။ မကြာခဏ အလင်း သို့မဟုတ် ကျယ်လောင်သော ဆူညံသံများကို အထိမခံနိုင်ပါ။ အမျိုးသားတွေထက် အမျိုးသမီးတွေမှာ ပိုတွေ့ရတယ်။ နေ့ခင်းနှင့်ညနေပိုင်းများတွင် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများသောက်ခြင်းသည် ပြင်းထန်သောဝေဒနာများအတွက် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သည်။ နာကျင်မှုပြင်းထန်ပါက၊ လည်ပင်း၊ ပခုံးနှင့် နောက်ကျောရှိ ကြွက်သားများကို မှန်ကန်စွာ ဟန်ချက်ညီစေမည့် ကိုယ်ဟန်အနေအထား ဆန်းစစ်ခြင်း အစီအစဉ်။ Laser Therapy ဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို သက်သာစေရန် Biofeedback စက်ဖြင့် အပန်းဖြေလေ့ကျင့်ခြင်းဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပါ။