เลี้ยงลูกให้แข็งแรงด้วยนมแม่

หลังคุณแม่คลอด แน่นอนว่าการให้นมเจ้าตัวเล็กเป็นสิ่งสำคัญ เพราะนอกจากเป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารกให้สารอาหารทั้งโปรตีน ไขมัน วิตามิน เกลือแร่ในสัดส่วนที่เหมาะสม ยังช่วยเสริมสร้างภูมิต้านทานให้ร่างกายทารกแข็งแรง ดังนั้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องมีความเข้าใจที่ถูกต้อง

สารอาหารในนมแม่

น้ำนมแม่เปรียบเหมือนวัคซีนหยดแรกของทารก มีสารอาหารที่มีประโยชน์มากมาย ดังนี้

• โปรตีน
  • ปริมาณสัดส่วนพอเหมาะ ย่อยง่าย ไตทำงานน้อย
  • มีโปรตีนป้องกันเชื้อโรคและพัฒนาการสมอง
  • ไม่มีเบต้าแลกโตโกลบุลินที่ทำให้เกิดภูมิแพ้
• ไขมัน
  • อุดมด้วยโอเมก้า 3, 6 คือ DHA และ AA
  • มีคอเลสเตอรอลสร้างเส้นใยประสาท
  • มีน้ำย่อยไขมันไลเปสช่วยในการย่อยและดูดซึมไปใช้ได้ดี
• คาร์โบไฮเดรต
  • มีน้ำตาลนม (แล็กโตส) สูง ช่วยเสริมพัฒนาการสมอง
  • มีโอลิโกแซคคาไรด์สูงมาก ช่วยส่งเสริมสุขภาพของลำไส้
• วิตามินและแร่ธาตุ
  • ดูดซึมได้ดีกว่า โดยเฉพาะธาตุเหล็ก (ดูดซึม 50 – 75%) สังกะสีและแคลเชียม
  • มีซิลีเนียมที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ
• สารป้องกันเชื้อโรค
  • มีเม็ดเลือดขาวและภูมิคุ้มกันโรคจำนวนมาก
• สารช่วยการเจริญเติบโต
  • มีสารช่วยการเจริญเติบโตของสมองและอวัยวะต่าง ๆ
• น้ำย่อยและฮอร์โมน
  • มีน้ำย่อยมากมาย เช่น น้ำย่อยไขมันและแป้ง
  • มีฮอร์โมนนานาชนิด

ประโยชน์ของนมแม่

นมแม่เป็นสุดยอดอาหารที่อุดมไปด้วย

• ไขมัน โปรตีน แคลอรี่
• มีเอนไซม์ (Enzyme) ช่วยฆ่าเชื้อโรค
• ลดภูมิแพ้ ลดการเกิดการแพ้โปรตีนนมวัว
• มีสารอาหารที่ช่วยพัฒนาเซลล์สมอง

นอกจากนมแม่จะมีประโยชน์ต่อลูก ยังมีประโยชน์กับแม่ด้วยนั่นคือ ป้องกันการตกเลือดหลังคลอด ลดการเกิดมะเร็งเต้านม รังไข่ มดลูก และสร้างความผูกพันระหว่างแม่กับลูกอย่างลึกซึ้ง

​

เทคนิคให้นมเจ้าตัวเล็ก

คุณแม่ทุกคนจะได้รับการฝึกให้นมลูกหลังคลอด สิ่งสำคัญคือ

• ก่อนและหลังให้นมลูกทุกครั้ง คุณแม่จะต้องเช็ดหรือล้างบริเวณหัวนมและรอบ ๆ ให้สะอาดด้วยน้ำสะอาด หรือน้ำเกลือแล้วเช็ดให้แห้ง จึงให้ลูกดูดนมสลับไปในแต่ละข้างจนอิ่ม ช่วงแรกให้ดูดกระตุ้น 15 – 20 นาทีทั้งสองข้าง (เมื่อน้ำนมมากพอต่อไปดูดทีละข้าง) 
• ศีรษะลูกจะต้องอยู่สูงกว่าลำตัวเสมอ
• คอยสังเกตว่าส่วนของเต้านมไม่เบียดจมูกทารกขณะดูด
• เมื่อลูกดูดนมจนอิ่มให้อุ้มลูกพาดบ่าจนลูกเรอลมออกจากกระเพาะอาหารจึงเปลี่ยนท่าอุ้ม
• ช่วงแรกควรงดให้ขวด เพราะเด็กอาจจะปฏิเสธนมแม่
• คุณแม่สามารถปั๊มน้ำนมตนเองใส่ขวดนมที่สะอาดและเก็บไว้ในตู้เย็น แต่ไม่ควรเกิน 12 ชั่วโมง หากลูกดูดนมจากขวดจนอิ่มแล้วน้ำนมเหลือไม่ควรเก็บไว้ เพราะนมจะบูดและเสียโดยง่าย แล้วดูดเสร็จถ้ามีนมเหลือควรบีบหรือปั๊มใส่ขวดเก็บใส่ตู้เย็น

วิธีดูแลเต้านมคุณแม่

• ใส่เสื้อชั้นในแบบพยุงเต้านม
• ทำความสะอาดหัวนมด้วยน้ำสะอาด
• ใช้สบู่ฟอกได้ แต่ไม่ควรบ่อยเกินไป เพราะอาจทำให้แห้งแตก

ความต้องการพลังงานของแม่ขณะให้นม

คุณแม่ที่ให้นมเจ้าตัวน้อยจะต้องใช้พลังงานสูงในการผลิตน้ำนม โดยใช้พลังงานประมาณ 85 แคลอรี่ในการผลิตน้ำนม 100 ซีซี โดยปริมาณน้ำนมแม่ในช่วง 6 เดือนแรกจะอยู่ที่ 700 – 850 มล./วัน ช่วง 6 – 12 เดือน 600 มล./วัน และช่วง 12 – 24 เดือน 550 มล./วัน ดังนั้นคุณแม่ที่ให้นมจึงต้องการพลังงานเพิ่มขึ้นวันละ 500 แคลอรี่ โดยเฉพาะโปรตีนมีความสำคัญมากในการผลิตน้ำนม บำรุงและซ่อมแซมเซลล์ต่าง ๆ ของคุณแม่ จึงควรได้รับโปรตีนเพิ่มวันละ 25 กรัม

​

อาหารช่วยเพิ่มน้ำนมแม่

อาหารดังต่อไปนี้มีประโยชน์และช่วยเพิ่มน้ำนมให้คุณแม่ได้ 

• หัวปลี มีธาตุเหล็ก ช่วยบำรุงเลือดและเพิ่มน้ำนม
• กะเพรา มีเบต้าแคโรทีนสูง ช่วยขับลม แก้ท้องอืด เพิ่มน้ำนม
• กุยช่าย มีธาตุเหล็ก ฟอสฟอรัส แคลเซียม ช่วยเพิ่มน้ำนม ลดการอักเสบ ช่วยเพิ่มความอบอุ่นให้ร่างกาย
• ขิง มีสารจินจิเบน ช่วยย่อยอาหาร ย่อยไขมัน เพิ่มน้ำนม ขับลม แก้คลื่นไส้อาเจียน
• เม็ดขนุน มีเบต้าแคโรทีนสูง ช่วยเพิ่มน้ำนม

การให้นมลูกไม่เพียงแต่มีประโยชน์ในด้านสารอาหารที่ลูกได้รับ แต่การอุ้มลูกขึ้นดูดนมช่วยกระตุ้นประสาทสัมผัสทุกส่วนของลูก ทำให้สมองได้รับสัญญาณประสาทสม่ำเสมอ เกิดการแตกแขนงของเซลล์ประสาท ช่วยให้เรียนรู้ได้เร็วขึ้นอีกด้วย