Ngón tay lò xo có thể xảy ra ở mọi giới tính, mọi lứa tuổi, thường donhiều yếu tố như việc sử dụng lặp đi lặp lại nhiều lần thường xuyên , tuổi tác v.v. Thói quen sử dụng tay nặng liên tục trong thời gian dài khiến đau vùng gốc ngón tay khi cử động, gập, duỗi ngón cho đến thành ngón tay lò xo; thường gặp ở nữ nhiều hơn nam, đặc biệt là những người làm việc phải dùng tay suốt cả ngày gần như không có thời gian nghỉ
Ngón tay lò xo là gì
Ngón tay lò xo (Trigger Finger) là tình trạng do viêm gân và bao gân ở vùng lòng bàn tay tại gốc ngón. Khi bề mặt gân bị tổn thương và viêm sưng sẽ làm cho việc cử động ngón tay trở nên khó khăn và gây đau. Nếu để một thời gian, cơ thể sẽ tạo mô xơ và sẹo để thay thế mô bị tổn thương
Các mô sẹo này sẽ chèn vào làm hẹp khoảng trống bên trong bao gân, gây ma sát mạnh khi cử động ngón tay và cuối cùng dẫn đến tình trạng kẹt/lò xo. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ ngón tay nào và có thể xuất hiện đồng thời ở cả hai tay
Bàn tay và các ngón tay quan trọng như thế nào
Bàn tay là cơ quan phức tạp và phải hoạt động liên tục để vận động; mỗi ngón tay có vai trò khác nhau trong việc cầm nắm
- Ngón cái là ngón quan trọng nhất vì phải phối hợp với các ngón khác để cầm nắm đồ vật, chiếm đến 40% mức độ sử dụng
- Ngón trỏ và ngón giữa giúp chức năng kẹp/giữ khoảng 20%
- Ngón áp út và ngón út hỗ trợ nắm chặt và tạo độ vững khoảng 10%
Vì vậy, chỉ cần đau hoặc ngón tay lò xo ở vùng gốc của một ngón tay cũng có thể ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả công việc và sinh hoạt hằng ngày
Bao gân có chức năng gì
Bao gân có hình dạng giống một đường hầm bám vào từng đốt xương ngón tay, giúp gân có thể luồn qua và trượt êm khi chúng ta nắm hay xòe tay
Nếu so sánh cho dễ hình dung, gân giống như đoàn tàu, còn bao gân là đường hầm mà tàu phải chạy qua. Khi xảy ra viêm hoặc sưng trong khoảng trống này, đường hầm sẽ hẹp lại khiến tàu không thể chạy qua thuận lợi, gây ma sát và kẹt, dẫn đến cảm giác vướng và đau khi cử động ngón tay
Triệu chứng ngón tay lò xo do đâu?
Nguyên nhân quan trọng của ngón tay lò xo thường liên quan chủ yếu đến thói quen sử dụng tay trong sinh hoạt hằng ngày, cùng với các yếu tố sức khỏe khác ảnh hưởng đến độ đàn hồi của gân
- Sử dụng tay nặng: công việc phải nắm chặt tay hoặc cử động ngón lặp đi lặp lại liên tục trong thời gian dài như làm việc nhà, làm vườn, xách vật nặng, hoặc dùng smartphone và máy tính lâu
- Một số bệnh nền: có liên quan ở nhóm bệnh nhân đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp hoặc gout, làm mô và gân dễ viêm hơn
- Yếu tố cơ địa và tuổi tác: thường gặp ở người từ 40–60 tuổi trở lên và gặp ở nữ nhiều hơn nam
4 giai đoạn mức độ nặng của ngón tay lò xo
Mức độ nặng của ngón tay lò xo có thể chia thành 4 giai đoạn theo biểu hiện triệu chứng, giúp bác sĩ đánh giá hướng điều trị hiệu quả như sau
- Giai đoạn 1: đau vùng gốc ngón tay nhưng có thể chưa có hiện tượng vướng hoặc kẹt rõ khi cử động ngón
- Giai đoạn 2: bắt đầu có cảm giác vướng khi cử động, gập hoặc duỗi ngón nhưng vẫn có thể tự duỗi ra được
- Giai đoạn 3: ngón bắt đầu bị kẹt; khi nắm tay rồi không thể tự duỗi ra được, phải dùng tay còn lại giúp bẻ ra
- Giai đoạn 4: ngón bị kẹt cứng lâu đến mức dính khớp lan đến khớp giữa ngón, khiến không thể duỗi thẳng ngón ngay cả khi dùng tay còn lại giúp bẻ ra
Triệu chứng ngón tay lò xo như thế nào
Dấu hiệu cảnh báo cho thấy bạn đang gặp ngón tay lò xo rất đa dạng tùy giai đoạn bệnh; các triệu chứng thường gặp gồm
- đau gốc ngón tay
- vướng khi cử động, gập và duỗi ngón
- không gập được ngón, không duỗi được ngón; phải dùng tay còn lại bẻ ra
- cử động ngón cũng đau, cầm nắm gì cũng đau, cử động ngón nhanh cũng đau
- ngón tay lò xo có thể xuất hiện cùng với tê tay do dây thần kinh
- triệu chứng có thể chỉ đau ở gốc ngón hoặc kèm theo hiện tượng kẹt của ngón tay, đặc biệt sau khi thức dậy
Điều trị ngón tay lò xo có những phương pháp nào?
Điều trị ngón tay lò xo được chia thành 3 hình thức gồm
- Dùng thuốc dùng điều trị ngón tay lò xo giai đoạn đầu; bác sĩ sẽ cho thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, kết hợp điều chỉnh thói quen sử dụng tay trong sinh hoạt hằng ngày
- Tiêm steroid tại chỗ bởi bác sĩ chuyên khoa dùng điều trị ngón tay lò xo ở người bệnh đau nhiều, uống thuốc không cải thiện tốt
- Nới rộng bao gân dùng điều trị ngón tay lò xo khi không thể gập duỗi; phẫu thuật ngón tay lò xo phù hợp với người đã tiêm thuốc nhưng tái phát nhiều lần
Nới rộng bao gân ngón tay, giải phóng kẹt ngón tay lò xo
Nới rộng bao gân bằng phẫu thuật làm bao gân ở vùng nền ngón tay rộng hơn và đưa dụng cụ đặc biệt vào để rạch bao gân cho mở rộng, giúp gân trượt qua thuận lợi, giảm đau, cử động linh hoạt hơn. Sử dụng gây tê tại chỗ, không cần gây mê. Thời gian phẫu thuật khoảng 1 giờ. Vết mổ nhỏ khoảng 1 cm, không cần nằm viện, không cần nhịn ăn nhịn uống trước mổ. Sau mổ có thể cử động tay bình thường nhưng không được nâng vật nặng, không được tập luyện dùng sức. Sau 1 tuần, bác sĩ sẽ hẹn cắt chỉ. Sau từ 2 tuần trở lên có thể sử dụng tay bình thường
Phòng ngừa ngón tay lò xo như thế nào
Thay đổi thói quen là chìa khóa quan trọng để tránh xa ngón tay lò xo, đặc biệt ở người phải dùng tay làm việc nặng liên tục suốt cả ngày. Nên thực hiện theo các hướng dẫn sau
- Nghỉ tay theo từng khoảng: khi phải dùng tay làm việc liên tục lâu như gõ máy tính hoặc dùng smartphone, nên nghỉ tay mỗi 30–45 phút để giảm mỏi gân
- Tránh nâng hoặc xách vật nặng: không nên xách quá nặng; nếu cần nên dùng xe đẩy hoặc lót khăn tay vào quai xách để phân bố lực, không để lực dồn quá nhiều vào gốc ngón
- Tránh hành vi làm hại gân: như vắt khăn quá mạnh, dùng cổ tay nắm đồ quá chặt; đồng thời không nên bẻ ngón hoặc búng ngón chơi vì sẽ làm bao gân dễ kích ứng và viêm
- Tập vận động và giãn cơ tay đều đặn: tập nắm và xòe tay nhẹ nhàng để kéo giãn gân, hoặc tập dạng các ngón tay giữ 5–10 giây rồi thả ra để tăng độ linh hoạt cho gân
Ngâm nước ấm trị liệu: nếu bắt đầu có cảm giác cứng khớp buổi sáng, hãy ngâm tay trong nước ấm khoảng 5–10 phút, đồng thời nắm–xòe tay nhẹ nhàng trong nước; sẽ giúp tuần hoàn máu tốt hơn và giảm viêm ban đầu
Bác sĩ chuyên điều trị ngón tay lò xo
BS. Nathaphon Chantaraseno Bác sĩ phẫu thuật xương khớp Bệnh viện Bangkok International
Bệnh viện chuyên điều trị ngón tay lò xo
Bệnh viện Bangkok International sẵn sàng chăm sóc và điều trị ngón tay lò xo với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, bác sĩ đa chuyên ngành có chuyên môn sâu, cùng công nghệ phẫu thuật vết mổ nhỏ, sẵn sàng tiếp nhận người bệnh mọi lứa tuổi để đánh giá, chăm sóc và phục hồi nhằm giúp trở lại sử dụng tay bình thường một lần nữa
Tóm tắt bài viết
Mặc dù ngón tay lò xo có vẻ là vấn đề nhỏ ở giai đoạn đầu, nhưng nếu để đến giai đoạn ngón kẹt cứng có thể gây ảnh hưởng xấu lâu dài đến chức năng của bàn tay. Việc quan sát các dấu hiệu sớm và đi khám chẩn đoán từ sớm sẽ giúp điều trị dễ hơn và hiệu quả hơn. Tại Bệnh viện Bangkok International, chúng tôi có đội ngũ bác sĩ phẫu thuật chuyên khoa về bàn tay và cổ tay sẵn sàng tư vấn và điều trị bằng công nghệ hiệu quả để trả lại sự tự do vận động cho bàn tay của bạn
Chăm sóc và điều trị đúng cách giúp bạn trở lại cuộc sống một cách tự tin mà không phải lo lắng về sự đau đớn do kẹt ngón. Nếu đang gặp vấn đề ngón tay lò xo hoặc đau gốc ngón tay mạn tính, có thể đặt lịch để được đánh giá triệu chứng tại Trung tâm Cơ xương khớp, Bangkok Hospital, nơi cam kết cung cấp tiêu chuẩn điều trị nhấn mạnh sự an toàn và hiệu quả cho mọi bệnh nhân
- Tìm bác sĩ: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-bone-brain/doctor
- Đặt lịch: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-bone-brain/appointment/step1
- Liên hệ chúng tôi: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-bone-brain/contact
FAQs Câu hỏi thường gặp về ngón tay lò xo
1. Ngón tay lò xo thiếu vitamin gì?
Ngón tay lò xo chủ yếu do viêm gân và bao gân từ việc sử dụng tay nặng, không phải do thiếu vitamin trực tiếp. Tuy nhiên, việc bổ sung vitamin B1, B6 và B12 có thể góp phần nuôi dưỡng hệ thần kinh và giảm tê ở những trường hợp có kèm tê đầu ngón tay
2. Nếu để lâu không điều trị, ngón tay có bị kẹt cứng vĩnh viễn không?
Nếu để ngón tay lò xo tiến triển đến giai đoạn 4 mà không điều trị, có thể làm khớp ngón bị dính và cứng đến mức không thể duỗi thẳng ngón như bình thường, khiến điều trị phức tạp hơn và có thể phải vật lý trị liệu lâu hơn bình thường
3. Sau phẫu thuật nới rộng bao gân, có khả năng tái phát lại ở ngón cũ không?
Thông thường, sau phẫu thuật nới rộng bao gân, khả năng tái phát ở cùng ngón là rất thấp vì phần bao gân dày đã được nới rộng. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có nguy cơ bị ở các ngón khác nếu vẫn duy trì thói quen sử dụng tay nặng lặp lại như trước
4. Ngâm nước ấm có thật sự giúp giảm ngón tay lò xo không?
Ngâm nước ấm có thể giúp giảm cứng khớp và cải thiện tuần hoàn máu, giúp giảm đau tốt ở giai đoạn đầu, đặc biệt vào buổi sáng sau khi thức dậy khi có hiện tượng ngón tay lò xo, vướng kẹt rõ. Nhưng nếu ngón bị kẹt đến mức không cử động được, nên gặp bác sĩ để được điều trị phù hợp
5. Ngón chân lò xo do đâu
Ngón chân lò xo thường do mang giày mũi hẹp và bó chặt ngón chân quá mức, hoặc do hoạt động phải gồng ngón chân lặp đi lặp lại khiến bao gân vùng ngón chân bị viêm tương tự như ở ngón tay
6. Tiêm steroid điều trị ngón tay lò xo có tác dụng phụ không
Tiêm steroid điều trị ngón tay lò xo là tiêm steroid tại chỗ, tức steroid chỉ ở tại vùng đó, không đi vào toàn cơ thể. Sau khi tiêm sẽ giúp giảm đau, giảm viêm, giảm sưng, giúp dây thần kinh được thư giãn tốt hơn; cảm giác tê sẽ dần hồi phục khi dây thần kinh hồi phục. Thuốc sẽ phân hủy hết trong khoảng 2 tuần
