โรคมือเท้าปาก…โรคที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม

ช่วงหน้าฝนของทุกปี หนึ่งในโรคที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก คือ “โรคมือเท้าปาก” โรคติดเชื้อไวรัสที่แพร่กระจายได้ง่าย

โดยเฉพาะในเด็กวัยต่ำกว่า 5 ปี ซึ่งอยู่ในช่วงวัยที่ภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ และมักทำกิจกรรมร่วมกับเด็กคนอื่นในโรงเรียนหรือศูนย์เด็กเล็ก

แม้โรคนี้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ในบางรายอาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก

โรคมือเท้าปากเกิดจากอะไร?

โรคมือเท้าปากเกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่ม Enterovirus ซึ่งสามารถติดต่อกันได้ง่ายผ่านการสัมผัส

• น้ำลาย
• น้ำมูก
• น้ำจากตุ่มพอง
• รวมถึงการใช้ของร่วมกัน เช่น ของเล่น ช้อน แก้วน้ำ หรือแม้แต่การสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ

เด็กที่ติดเชื้อสามารถแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้ง่าย แม้อาการจะยังไม่ชัดเจนในช่วงแรก

อาการที่พบบ่อย

อาการเริ่มต้นมักคล้ายไข้หวัดทั่วไป เด็กอาจมีไข้ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หรือร้องงอแงมากกว่าปกติ

หลังจากนั้นประมาณ 1–2 วัน จะเริ่มมีอาการเฉพาะของโรค ได้แก่

• แผลในปากหรือกระพุ้งแก้ม ทำให้เด็กเจ็บปาก ไม่ยอมกินอาหาร

• มีตุ่มแดงหรือตุ่มน้ำใสบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า

• บางรายอาจมีผื่นบริเวณก้น เข่า หรือแขนขา

เด็กเล็กบางคนอาจดื่มน้ำน้อยลงจากอาการเจ็บแผลในปาก จึงควรระวังภาวะขาดน้ำร่วมด้วย

เมื่อไรควรรีบพบแพทย์?

แม้โรคมือเท้าปากส่วนใหญ่จะไม่อันตราย แต่หากลูกมีอาการต่อไปนี้ ควรรีบพามาพบแพทย์ทันที

• ไข้สูงต่อเนื่อง

• ซึมลง ไม่เล่น

• อาเจียนบ่อย

• หายใจเหนื่อย

• ชัก

• เดินเซ แขนขาอ่อนแรง

• ดื่มน้ำได้น้อย หรือปัสสาวะลดลง

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด

การรักษาโรคมือเท้าปาก

ปัจจุบันยังไม่มียารักษาเฉพาะ การดูแลจึงเป็นการรักษาตามอาการ เช่น

• ให้ยาลดไข้ตามคำแนะนำแพทย์

• ให้เด็กพักผ่อนให้เพียงพอ

• ดื่มน้ำบ่อย ๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

• เลือกรับประทานอาหารอ่อน เย็น และไม่ระคายเคืองแผลในปาก

โดยทั่วไปอาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นภายในประมาณ 5–7 วัน

ป้องกันได้ เริ่มจากเรื่องใกล้ตัว

การป้องกันโรคมือเท้าปากที่ดีที่สุด คือการรักษาความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการล้างมือด้วยสบู่ก่อนกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำ

นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการพาเด็กป่วยไปโรงเรียนหรือสถานที่ที่มีเด็กจำนวนมาก เพื่อลดการแพร่กระจายเชื้อสู่ผู้อื่น

ผู้ปกครองควรหมั่นทำความสะอาดของเล่น พื้นผิวสัมผัส และของใช้ที่เด็กใช้ร่วมกันอยู่เสมอ

ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันมือเท้าปากสายพันธุ์ 71 ซึ่งช่วยลดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้

เพราะเด็กเล็ก…อาการเปลี่ยนแปลงได้เร็ว

โรคมือเท้าปากอาจเริ่มต้นจากอาการเล็กน้อย แต่ในเด็กบางคน อาการสามารถเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็ว การสังเกตอาการอย่างใกล้ชิดและพามาพบแพทย์ตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และทำให้ลูกน้อยได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมที่สุด

เพราะทุกช่วงเวลาของการเติบโต คือสิ่งสำคัญที่ไม่ควรถูกมองข้าม

ข้อมูลสุขภาพโดย

แพทย์หญิงฉันทนัทธ์ วรานุชิตกุล

กุมารแพทย์