ลูกตัวเล็ก เรื่องหนักใจของพ่อแม่

ภาวะเด็กตัวเตี้ย (Short Stature)

“ลูกตัวเตี้ยกว่าเพื่อน” เป็นหนึ่งในความกังวลที่พบบ่อยของผู้ปกครอง
แม้เด็กบางคนอาจมีรูปร่างเล็กตามพันธุกรรม
แต่อีกส่วนหนึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะการเจริญเติบโตที่ผิดปกติซ่อนอยู่ ซึ่งควรได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม

ภาวะเด็กตัวเตี้ยคืออะไร

ภาวะเด็กตัวเตี้ย (Short Stature) หมายถึง

• เด็กที่มีส่วนสูงต่ำกว่าเส้นล่างสุดของกราฟการเจริญเติบโต (น้อยกว่าเปอร์เซนไทล์ที่3)

• ความสูงน้อยกว่า ความสูงเฉลี่ยเกิน 2เท่าของค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (2 standard deviation score, SDS) เมื่อเทียบกับเด็กที่อายุ,เพศและเชื้อชาติเดียวกัน

• เด็กที่มีความสูงน้อยกว่าศักยภาพทางพันธุกรรม

อัตราการเพิ่มความสูงของเด็กในแต่ละช่วงอายุ

อัตราการเพิ่มความสูงของเด็กแต่ละช่วงอายุมีความแตกต่างกัน หากอัตราความสูงเพิ่มขึ้นน้อยกว่ากว่าค่าปกติ อาจเป็นสัญญาณสำคัญที่บ่งบอกถึงความผิดปกติ

แรกเกิด- 1ปี 

25 

1-2 ปี 

10-11

2-5 ปี 

6-8 

5-8 ปี 

5-6 

ก่อนเข้าวัยรุ่น 

4 

เด็กชายช่วงวัยรุ่น 

10-14 

เด็กหญิงช่วงวัยรุ่น 

8-12 

สาเหตุของภาวะเด็กตัวเตี้ย  ภาวะนี้สามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย ได้แก่

 1. ภาวะตัวเตี้ยปกติ

•  พันธุกรรม (Familial Short Stature) พบในเด็กมีพ่อแม่รูปร่างเล็ก อัตราความสูงของเด็กจะปกติตามช่วงอายุ และความสูงสุดท้ายจะได้เท่ากับศักยภาพทางพันธุกรรม

• การเจริญเติบโตช้ากว่าปกติ (Constitutional Growth Delay) เด็กมักมีประวัติพ่อหรือแม่เข้าสู่วัยรุ่นช้า เด็กจะมีการเติบโตและเข้าวัยหนุ่มสาวช้ากว่าเพื่อนในวัยเดียวกัน แต่จะสามารถเติบโตทันเป็นปกติในช่วงวัยรุ่น

2. ภาวะเตี้ยผิดปกติ

• โรคที่มีความผิดปกติของโครโมโซม  เช่น Turner syndrome, Noonan syndrome
•  ความผิดปกติของฮอร์โมน

  เช่น ภาวะขาดฮอร์โมนการเจริญเติบโต (Growth hormone) ,ภาวะพร่องไทรอยด์ฮอร์โมน (Thyroid hormone), ความผิดปกติของฮอร์โมนคอติซอล (cortisol)
• ภาวะขาดโภชนาการ

  การได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วน โดยเฉพาะโปรตีนและพลังงาน
• โรคเรื้อรัง

  เช่น โรคหัวใจ โรคไต หรือโรคทางระบบทางเดินอาหาร
• โรคกระดูก หรือขาดวิตามินดี
•  ภาวะเป็นหนุ่มสาวก่อนวัย อาจทำให้ความสูงสุดท้ายต่ำกว่าเกณฑ์พันธุกรรม

สัญญาณเตือนที่ควรพบแพทย์

ผู้ปกครองควรพาเด็กเข้ารับการประเมิน หากพบว่า

• ส่วนสูงต่ำกว่าเกณฑ์อย่างชัดเจน

• อัตราการเพิ่มความสูงน้อยกว่า 4–5 เซนติเมตรต่อปี

• ส่วนสูงลดลงจากแนวกราฟความสูงเดิม

• น้ำหนักตัวไม่เพิ่ม หรือมีภาวะโภชนาการไม่ดี

• มีโรคประจำตัว หรือพัฒนาการล่าช้า

แนวทางการวินิจฉัย

แพทย์จะทำการประเมินอย่างเป็นระบบ ได้แก่

• การวัดส่วนสูง น้ำหนัก และเปรียบเทียบกับกราฟการเจริญเติบโตมาตรฐาน

• การซักประวัติและตรวจร่างกาย

• การเอกซเรย์เพื่อประเมินอายุของกระดูก (Bone Age)

• การตรวจทางห้องปฏิบัติการ เช่น การตรวจฮอร์โมน (ในกรณีจำเป็น)

เด็กตัวเตี้ยรักษาอย่างไร

แพทย์จะพิจารณารักษาจากสาเหตุของภาวะตัวเตี้ยของผู้ป่วยแต่ละราย เช่น

• ฮอร์โมนทดแทนในเด็กที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับต่อมไร้ท่อ เช่น ฮอร์โมนไทรอยด์ ฮอร์โมนเจริญเติบโต

• รักษาโรคเรื้อรัง

• ความรู้ทางโภชนาการ

• ตรวจติดตามอัตราการเจริญเติบโต และการเข้าภาวะหนุ่มสาว

ความสูงของเด็กแต่ละคนอาจเป็นเพียงความแตกต่างตามธรรมชาติ แต่ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ต้องได้รับการดูแล การประเมินอย่างรวดเร็วสามารถ ช่วยให้วางแผนการรักษาและดูแลได้อย่างเหมาะสม เพื่อให้เด็กมีโอกาสเติบโตได้เต็มศักยภาพในระยะยาว


สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

ศูนย์สุขภาพเด็ก โทร 034-219600 ต่อ 8200 -8202

ข้อมูลสุขภาพโดย

พญ.ฉันทนัทธ์ วรานุชิตกุล กุมารเวชศาสตร์

พญ. สริวิริญน์ สุรชัยดังถวิล กุมารแพทย์เฉพาะทางโรคต่อมไร้ท่อและเมแทบอลิซึม