CT Calcium Score คืออะไร? ตรวจแคลเซียมหลอดเลือดหัวใจเพื่อประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจ

CT Coronary Calcium Score (CT CAC) หรือที่หลายคนเรียกว่า Calcium Score, แคลเซียมสกอร์ หรือการตรวจหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ เป็นการตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อวัดปริมาณแคลเซียมที่สะสมอยู่บริเวณผนังหลอดเลือดหัวใจ โดยการตรวจนี้ ไม่ต้องฉีดสารทึบรังสี และสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจในอนาคต โดยเฉพาะในผู้ที่ยังไม่มีอาการผิดปกติของหัวใจ

CT Calcium Score ตรวจหาอะไร?

เมื่อผนังหลอดเลือดแดงเกิดการอักเสบและมีไขมันสะสม ร่างกายสามารถตอบสนองด้วยการสร้างแคลเซียมเข้าไปสะสมบริเวณดังกล่าว แคลเซียมมีคุณสมบัติทึบรังสีสูง ทำให้เครื่อง CT สามารถตรวจพบและคำนวณปริมาณแคลเซียมได้

ปริมาณแคลเซียมที่ตรวจพบจึงเป็นข้อมูลหนึ่งที่ช่วยสะท้อนการสะสมของคราบไขมันในหลอดเลือดหัวใจ และนำมาใช้ประกอบการประเมินความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดหัวใจ

ดังนั้น การตรวจ CT Calcium Score ไม่ได้เป็นการตรวจเพื่อบอกเพียงว่ามีหรือไม่มีโรคหัวใจ แต่เป็นการประเมินข้อมูลเกี่ยวกับความเสี่ยงของหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งแพทย์จะต้องนำไปพิจารณาร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ของแต่ละบุคคล

ตรวจ CT Calcium Score ทำอย่างไร?

ขั้นตอนการตรวจใช้เวลาไม่นาน โดยทั่วไปมีขั้นตอนดังนี้

1. เจ้าหน้าที่ติดขั้วไฟฟ้าบริเวณหน้าอก เพื่อบันทึกจังหวะการเต้นของหัวใจร่วมกับการสแกน

2. ผู้รับการตรวจนอนราบบนเตียงของเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

3. กลั้นหายใจสั้น ๆ ตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในระหว่างที่เครื่องทำการสแกน

4. ระยะเวลาการสแกนจริงใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาที และรวมขั้นตอนทั้งหมดประมาณ 10–15 นาที

การตรวจเป็นการตรวจที่ใช้เวลาสั้น และไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลหลังตรวจ

ก่อนตรวจ CT Calcium Score ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

จากข้อมูลการตรวจ มีข้อควรรู้ที่สำคัญ ได้แก่

• ไม่จำเป็นต้องงดน้ำหรืองดอาหารก่อนตรวจ

• ไม่ต้องฉีดสารทึบรังสี จึงไม่มีความเสี่ยงจากการแพ้สารทึบรังสี

• ปริมาณรังสีที่ได้รับอยู่ในระดับต่ำ

• หลังตรวจสามารถกลับไปทำกิจกรรมตามปกติได้ทันที

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่สนใจตรวจควรปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลก่อนเข้ารับการตรวจ เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

ค่า Calcium Score ดูอย่างไร?

ผลการตรวจจะรายงานเป็นค่า Agatston Score โดยทั่วไปสามารถอธิบายระดับคะแนนได้ดังนี้

Calcium Score = 0

ไม่พบแคลเซียมในหลอดเลือดหัวใจ ความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจในระยะใกล้อยู่ในระดับต่ำ

อย่างไรก็ตาม คะแนน 0 ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจตลอดไป โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุน้อย เพราะคราบไขมันอาจยังไม่มีการสะสมของแคลเซียมมากพอที่จะตรวจพบ ดังนั้นผลตรวจจึงควรพิจารณาร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ

Calcium Score = 1–99

พบแคลเซียมในหลอดเลือดหัวใจในปริมาณน้อย ควรให้ความสำคัญกับการควบคุมปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพอย่างจริงจัง

Calcium Score = 100–299

พบแคลเซียมในระดับปานกลางถึงสูง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม

Calcium Score ≥ 300

พบแคลเซียมในปริมาณสูง ซึ่งสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่สูงขึ้น แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมหรือการดูแลรักษาเชิงรุกตามความเหมาะสม

หมายเหตุ: การแปลผลคะแนนควรทำโดยแพทย์ และไม่ควรใช้ตัวเลขเพียงอย่างเดียวในการสรุปว่ามีหรือไม่มีโรคหลอดเลือดหัวใจ

ใครบ้างที่แพทย์มักพิจารณาให้ตรวจ CT Calcium Score?

การตรวจอาจมีประโยชน์ในผู้ที่ต้องการประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจเพิ่มเติม โดยเฉพาะ

• ผู้ที่มีอายุประมาณ 40–45 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตั้งแต่อายุน้อย

• ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น ไขมันในเลือดผิดปกติ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือสูบบุหรี่

• ผู้ที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงระดับปานกลางจากการประเมินความเสี่ยงมาตรฐาน และยังไม่สามารถตัดสินใจเรื่องการเริ่มยาลดไขมันได้อย่างชัดเจน

ใครอาจไม่เหมาะกับการตรวจ Calcium Score?

การตรวจนี้ไม่ได้เหมาะสำหรับทุกคน

ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจอยู่แล้ว หรือผู้ที่มีอาการผิดปกติของหัวใจอย่างชัดเจน อาจจำเป็นต้องได้รับการประเมินหรือการตรวจวินิจฉัยที่มีความจำเพาะมากกว่า แทนที่จะใช้การตรวจ Calcium Score เพียงอย่างเดียว

ดังนั้น ผู้ที่มีอาการหรือมีความกังวลเกี่ยวกับโรคหัวใจควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีตรวจที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของแต่ละบุคคล

หลังตรวจพบ Calcium Score ควรทำอย่างไร?

ผล CT Calcium Score สามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการวางแผนดูแลสุขภาพหัวใจในระยะยาว เช่น

• ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

• งดสูบบุหรี่

• ควบคุมความดันโลหิต

• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

• พิจารณาการใช้ยาลดไขมันในผู้ที่มีข้อบ่งชี้ตามดุลยพินิจของแพทย์

สิ่งสำคัญคือ ผล Calcium Score ควรถูกนำไปประเมินร่วมกับอายุ ประวัติครอบครัว ไขมันในเลือด ความดันโลหิต เบาหวาน การสูบบุหรี่ และปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ เพื่อให้แพทย์สามารถวางแผนการดูแลได้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

CT Calcium Score ต่างจากการตรวจหัวใจแบบอื่นอย่างไร?

CT Calcium Score มีจุดประสงค์หลักเพื่อประเมิน ปริมาณแคลเซียมที่สะสมในผนังหลอดเลือดหัวใจ และใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมินความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดหัวใจ

การเลือกตรวจหัวใจแต่ละประเภทจึงขึ้นอยู่กับอายุ อาการ ปัจจัยเสี่ยง และสิ่งที่แพทย์ต้องการประเมิน

ดังนั้น หากมีอาการเจ็บหน้าอก เหนื่อยผิดปกติ ใจสั่น หรือมีอาการที่สงสัยเกี่ยวกับโรคหัวใจ ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ก่อน เพื่อเลือกการตรวจที่เหมาะสม ไม่ควรเลือกตรวจ CT Calcium Score ด้วยตนเองโดยไม่ประเมินความเสี่ยง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CT Calcium Score

CT Calcium Score เจ็บไหม?

การตรวจเป็นการสแกนด้วยเครื่อง CT และไม่ได้ระบุว่าต้องฉีดสารทึบรังสี ผู้รับการตรวจจะนอนบนเตียงและกลั้นหายใจสั้น ๆ ขณะสแกน

CT Calcium Score ต้องงดอาหารไหม?

จากข้อมูลการตรวจ ไม่จำเป็นต้องงดน้ำหรืองดอาหารก่อนตรวจ อย่างไรก็ตาม ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของโรงพยาบาลหรือแพทย์ก่อนเข้ารับการตรวจ

Calcium Score 0 หมายความว่าไม่เป็นโรคหัวใจใช่หรือไม่?

ไม่ใช่เสมอไป คะแนน 0 หมายถึงไม่พบแคลเซียมในหลอดเลือดหัวใจจากการตรวจ และความเสี่ยงในระยะใกล้อยู่ในระดับต่ำ แต่ในผู้ที่อายุน้อย ผลตรวจอาจยังไม่สะท้อนความเสี่ยงทั้งหมด จึงต้องพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมด้วย

คนที่ไม่มีอาการควรตรวจ Calcium Score หรือไม่?

การตรวจอาจมีประโยชน์ในผู้ที่ต้องการประเมินความเสี่ยงเพิ่มเติม โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงบางประการ ทั้งนี้ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

คนที่เป็นโรคหลอดเลือดหัวใจอยู่แล้วควรตรวจ Calcium Score ไหม?

หากได้รับการวินิจฉัยโรคหลอดเลือดหัวใจแล้ว หรือมีอาการชัดเจน แพทย์อาจเลือกใช้การตรวจวินิจฉัยรูปแบบอื่นที่เหมาะสมกว่า

สรุป

CT Calcium Score หรือ Calcium Score คือการตรวจวัดปริมาณแคลเซียมที่สะสมในหลอดเลือดหัวใจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ โดยไม่ต้องฉีดสารทึบรังสี ผลตรวจสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ โดยเฉพาะในผู้ที่ยังไม่มีอาการและมีปัจจัยเสี่ยงบางประการ

การตรวจไม่ได้ใช้แทนการประเมินโดยแพทย์ และการแปลผลควรพิจารณาร่วมกับปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพอื่น ๆ ของแต่ละบุคคล

ผู้ที่สนใจตรวจ CT Calcium Score ควรปรึกษาแพทย์ก่อน เพื่อประเมินว่าการตรวจเหมาะสมกับตนเองหรือไม่

ข้อมูลการติดต่อ

โรงพยาบาลกรุงเทพระยอง
ศูนย์หัวใจ
โทร. 038 921 931 / 038 921 999