ภาวะแพ้ยาสลบ (Malignant Hyperthermia) ภาวะหายากแต่ต้องระวัง

ภาวะแพ้ยาสลบ (Malignant Hyperthermia) ภาวะหายากแต่ต้องระวัง

การดมยาสลบถือเป็นขั้นตอนสำคัญในทางการแพทย์ เพื่อให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บปวดระหว่างการผ่าตัด อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะที่เรียกว่า Malignant Hyperthermia (MH) หรือที่มักเรียกกันว่า ภาวะแพ้ยาสลบ ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้ไม่บ่อย แต่มีความรุนแรงและต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

ภาวะนี้เกิดจาก ความผิดปกติทางพันธุกรรมของกล้ามเนื้อ เมื่อผู้ป่วยได้รับยาดมสลบบางชนิด จะทำให้กล้ามเนื้อเกิดการหดตัวอย่างรุนแรง คล้ายกับการออกกำลังกายหนักมากจนกล้ามเนื้อบาดเจ็บทั่วร่างกาย เมื่อกล้ามเนื้อทำงานอย่างหนักผิดปกติ ร่างกายจึงสร้างความร้อนจำนวนมาก ส่งผลให้ อุณหภูมิร่างกายพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

คำว่า Malignant Hyperthermia จึงมีความหมายตามชื่อ

• Hyper หมายถึง สูง

• Thermia หมายถึง อุณหภูมิของร่างกาย

ภาวะนี้เกี่ยวข้องกับพันธุกรรม

Malignant Hyperthermia เป็นโรคที่ ถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบยีนเด่น (Autosomal Dominant) หากมีสมาชิกในครอบครัวเคยมีประวัติภาวะนี้ ลูกหลานในตระกูลก็มีโอกาสได้รับยีนดังกล่าวได้เช่นกัน

ด้วยเหตุนี้ หากพบว่ามีคนในครอบครัวเคยเกิดภาวะ MH มาก่อน แพทย์มักจะแนะนำให้ แจ้งประวัตินี้กับทีมแพทย์ทุกครั้งก่อนเข้ารับการผ่าตัดหรือดมยาสลบ

อาการสำคัญของ Malignant Hyperthermia

อาการของภาวะนี้มักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วระหว่างการดมยาสลบหรือหลังจากนั้นไม่นาน โดยอาการที่พบได้ ได้แก่

• อุณหภูมิร่างกายสูงผิดปกติ
  ไข้ขึ้นอย่างรวดเร็ว อาจสูงมากกว่า 40–43 องศาเซลเซียส

• กล้ามเนื้อหดเกร็ง
  กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง โดยเฉพาะบริเวณขากรรไกร

• หัวใจเต้นเร็วและผิดจังหวะ
  หัวใจเต้นเร็วมากกว่าปกติ และอาจเต้นผิดจังหวะ

• ระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดสูง
  ผู้ป่วยหายใจเร็ว และตรวจพบระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในลมหายใจออกสูงกว่าปกติ

• ภาวะกรดในเลือดและกล้ามเนื้อสลายตัว
  อาจพบปัสสาวะมีสีน้ำตาลเข้มจากการสลายตัวของกล้ามเนื้อ

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

ภาวะ Malignant Hyperthermia มักถูกกระตุ้นจาก ยาดมสลบบางชนิด เช่น

• ยาดมสลบกลุ่ม Halogenated agents
  เช่น Isoflurane และ Desflurane

• ยาหย่อนกล้ามเนื้อ Succinylcholine

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันทีมวิสัญญีแพทย์มีความรู้และระบบเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด ทำให้สามารถ ตรวจพบและรักษาได้อย่างรวดเร็ว หากเกิดภาวะดังกล่าว

สิ่งสำคัญที่ผู้ป่วยควรรู้

ก่อนเข้ารับการผ่าตัดหรือดมยาสลบ ควรแจ้งแพทย์หากมี

• ประวัติคนในครอบครัวเคยเกิดภาวะแพ้ยาสลบ

• เคยมีปัญหาผิดปกติจากการดมยาสลบมาก่อน

ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้แพทย์ วางแผนการให้ยาสลบได้อย่างปลอดภัยมากยิ่งขึ้น