รู้จักมะเร็งเต้านมแต่ละชนิด และแนวทางรักษาที่ต่างกัน

มะเร็งเต้านมไม่ได้มีแค่ชนิดเดียว และแต่ละชนิดตอบสนองต่อการรักษาต่างกันอย่างมาก การรู้ว่าเป็น “ชนิดใด” คือหัวใจที่ทำให้แพทย์เลือกการรักษาที่ตรงจุดและได้ผลที่สุด

ทำไมต้องรู้ “ชนิด” ของมะเร็งเต้านม?

หลังการเจาะชิ้นเนื้อ แพทย์จะตรวจชนิดและตัวรับของเซลล์มะเร็ง เพื่อกำหนดแผนการรักษาเฉพาะบุคคล เพราะ:

• แต่ละชนิดตอบสนองต่อยาต่างกัน บางชนิดตอบสนองดีต่อฮอร์โมน บางชนิดต้องใช้ยาพุ่งเป้าหรือเคมีบำบัด
• พยากรณ์โรคต่างกัน ช่วยประเมินความเสี่ยงและความเข้มข้นของการรักษา
• หลีกเลี่ยงการรักษาที่ไม่จำเป็น ลดผลข้างเคียงโดยให้เฉพาะการรักษาที่ได้ผลกับชนิดนั้น

แบ่งตามจุดกำเนิดและการลุกลาม

1. มะเร็งท่อน้ำนมระยะศูนย์ (DCIS)

เซลล์มะเร็งอยู่เฉพาะในท่อน้ำนม ยังไม่ลุกลาม ถือเป็นระยะ 0 มีโอกาสรักษาหายสูงมาก มักรักษาด้วยการผ่าตัด หรือฉายรังสี และฮอร์โมนบำบัดในรายที่มีตัวรับฮอร์โมน

2. มะเร็งท่อน้ำนมชนิดลุกลาม (Invasive Ductal Carcinoma IDC)

ชนิดที่พบบ่อยที่สุด คิดเป็น 70 – 80% ของมะเร็งเต้านมทั้งหมด เซลล์เริ่มรุกรานเนื้อเยื่อโดยรอบและอาจแพร่กระจายได้

3. มะเร็งต่อมน้ำนมชนิดลุกลาม (Invasive Lobular Carcinoma ILC)

พบราว 10 – 15% เซลล์เรียงตัวแบบแถวเดี่ยว ทำให้บางครั้งคลำหรือเห็นในภาพวินิจฉัยได้ยากกว่า IDC

4. มะเร็งต่อมน้ำนมระยะศูนย์ (LCIS)

ไม่ถือเป็นมะเร็งลุกลาม แต่เป็นสัญญาณบ่งชี้ความเสี่ยงที่สูงขึ้น มักดูแลด้วยการเฝ้าระวังใกล้ชิด เพื่อลดความเสี่ยง

แบ่งตามชนิดย่อยระดับโมเลกุล (สำคัญต่อการรักษาที่สุด)

การตรวจตัวรับฮอร์โมน (ER/PR) และโปรตีน HER2 แบ่งมะเร็งเต้านมออกเป็นกลุ่มหลักที่กำหนดแนวทางการรักษา

1. ชนิดมีตัวรับฮอร์โมน (Hormone Receptor-Positive)

ER หรือ PR เป็นบวก เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด (~70%) เซลล์มะเร็งเติบโตโดยอาศัยฮอร์โมน จึงตอบสนองดีต่อ ฮอร์โมนบำบัดเช่น Tamoxifen หรือ Aromatase Inhibitors ซึ่งช่วยลดการกลับเป็นซ้ำ

2. ชนิด HER2-Positive

เซลล์มีโปรตีน HER2 มากกว่าปกติ ทำให้โตเร็ว แต่ตอบสนองดีมากต่อ ยาพุ่งเป้า HER2 เช่น Trastuzumab และ Pertuzumab ซึ่งเพิ่มอัตราการหายและลดการกลับเป็นซ้ำได้ชัดเจน

3. ชนิดทริปเปิลเนกาทีฟ (Triple – Negative TNBC)

ไม่มีตัวรับ ER, PR และ HER2 เป็นชนิดที่ก้าวร้าวที่สุด ฮอร์โมนบำบัดและยาพุ่งเป้า HER2 ไม่ได้ผล จึงเน้น เคมีบำบัด ร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัดและยาพุ่งเป้ารุ่นใหม่

ชนิดพิเศษที่ควรรู้

มะเร็งเต้านมอักเสบ (Inflammatory Breast Cancer IBC)

พบน้อยแต่รุนแรงและลุกลามเร็ว มักไม่มีก้อนชัด แต่มีผิวหนังเต้านมแดง บวม ร้อน คล้ายการอักเสบ จำเป็นต้องวินิจฉัยและรักษาอย่างเร่งด่วนด้วยหลายวิธีร่วมกัน

โรคพาเจตของหัวนม (Paget Disease of the Nipple)

มีผื่น สะเก็ด คล้ายผื่นผิวหนังบริเวณหัวนมที่ไม่หาย มักสัมพันธ์กับมะเร็งที่ซ่อนอยู่ภายใน เช่น DCIS หรือมะเร็งลุกลาม จึงไม่ควรปล่อยผ่านว่าเป็นเพียงผื่นทั่วไป

แนวทางการรักษาต่างกันอย่างไรในแต่ละชนิด?

โดยสรุป การรักษาขึ้นกับชนิดย่อยและระยะของโรค โดยทีมสหสาขาวิชาชีพวางแผนเฉพาะบุคคล:

• ชนิดมีตัวรับฮอร์โมน: ทำการผ่าตัด ฉายรังสี ใช้ฮอร์โมนบำบัด และเคมีบำบัดตามความเสี่ยง
• ชนิด HER2 – Positive: แพทย์จะใช้ยาพุ่งเป้าHER2 เคมีบำบัด ฮอร์โมนบำบัด (หากมีตัวรับฮอร์โมนร่วม) และการผ่าตัด/ฉายรังสี
• ชนิดทริปเปิลเนกาทีฟ: เคมีบำบัดเป็นหลัก + ภูมิคุ้มกันบำบัด และ/หรือ ยาพุ่งเป้ารุ่นใหม่ (เช่น PARP Inhibitor ในผู้ที่มี BRCA)
• DCIS (ระยะ 0): ผ่าตัด ± ฉายรังสี + ฮอร์โมนบำบัดในรายที่มีตัวรับฮอร์โมน พยากรณ์โรคดีมาก

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: มะเร็งเต้านมมีกี่ชนิด?

A: แบ่งได้หลายแบบ ที่สำคัญคือตามจุดกำเนิด (เช่น DCIS, มะเร็งท่อน้ำนมชนิดลุกลาม, มะเร็งต่อมน้ำนมชนิดลุกลาม) และตามชนิดย่อยระดับโมเลกุล (มีตัวรับฮอร์โมน, HER2-positive, ทริปเปิลเนกาทีฟ) ซึ่งกลุ่มหลังกำหนดการรักษามากที่สุด

Q: ชนิดไหนรักษาง่ายหรือพยากรณ์โรคดีที่สุด?

A: โดยทั่วไป DCIS (ระยะ 0) และชนิดที่มีตัวรับฮอร์โมนมักพยากรณ์โรคดี ส่วน TNBC ก้าวร้าวกว่า แต่ทุกชนิดหากพบเร็วก็มีโอกาสรักษาได้ดี ขึ้นกับระยะเป็นสำคัญ

Q: ทำไมต้องเจาะชิ้นเนื้อก่อนรักษา?

A: เพราะการรักษาขึ้นกับชนิดและตัวรับของเซลล์มะเร็ง การเจาะชิ้นเนื้อและตรวจ ER/PR/HER2 ทำให้แพทย์เลือกการรักษาที่ตรงจุด ไม่ใช่รักษาแบบเดียวกันทุกคน

Q: ชนิด HER2-positive อันตรายไหม?

A: โตเร็วกว่าชนิดทั่วไป แต่ตอบสนองดีมากต่อยาพุ่งเป้า HER2 ทำให้ผลการรักษาในปัจจุบันดีขึ้นอย่างชัดเจนเมื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม

เอกสารอ้างอิง (References)

• Bianchini, G., De Angelis, C., Licata, L., & Gianni, L. (2022). Treatment landscape of triple-negative breast cancer expanded options, evolving needs. Nature Reviews Clinical Oncology, 19(2), 91 – 113. https://doi.org/10.1038/s41571-021-00565-2
• Early Breast Cancer Trialists’ Collaborative Group (EBCTCG). (2022). Aromatase inhibitors versus tamoxifen in premenopausal women with oestrogen receptor-positive early-stage breast cancer treated with ovarian suppression. The Lancet, 400(10364), 1686–1696. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(22)01586-5
• Harbeck, N., Penault-Llorca, F., Cortes, J., et al. (2019). Breast cancer. Nature Reviews Disease Primers, 5, 66. https://doi.org/10.1038/s41572-019-0111-2
• Piccart, M., Procter, M., Fumagalli, D., et al. (2021). Adjuvant pertuzumab and trastuzumab in early HER2-positive breast cancer in the APHINITY trial. Journal of Clinical Oncology, 39(13), 1448–1457. https://doi.org/10.1200/JCO.20.01204
• Waks, A. G., & Winer, E. P. (2019). Breast cancer treatment: A review. JAMA, 321(3), 288–300. https://doi.org/10.1001/jama.2018.19323
• SEER Database. (2023). Cancer stat facts: Female breast cancer. National Cancer Institute. https://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast.html
• Siegel, R. L., Miller, K. D., Wagle, N. S., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
• World Health Organization. (2023). Breast cancer. WHO. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer