มะเร็งต่อมลูกหมากมักถูกเรียกว่า “มะเร็งเงียบของผู้ชาย” เพราะในระยะแรกโรคมักไม่แสดงอาการที่สังเกตได้ชัดเจน ผู้ป่วยจำนวนมากจึงใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยไม่ทราบว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้น จนกระทั่งตรวจพบจากการตรวจสุขภาพ การตรวจคัดกรอง หรือเมื่อโรคเริ่มส่งผลต่ออวัยวะและการทำงานของร่างกายในระยะที่ลุกลามมากขึ้น ด้วยเหตุนี้ การทำความเข้าใจธรรมชาติของโรคจึงมีความสำคัญ เพราะสำหรับมะเร็งต่อมลูกหมาก การรอให้อาการปรากฏอาจไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดเสมอไป ขณะที่การประเมินความเสี่ยงและการคัดกรองตามคำแนะนำของแพทย์สามารถช่วยให้ตรวจพบโรคได้ในระยะที่มีทางเลือกในการดูแลรักษามากกว่า
ทำไมมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกถึง “เงียบ”?
มะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่ เริ่มต้นที่บริเวณรอบนอกของต่อมลูกหมาก ซึ่งอยู่ห่างจากท่อปัสสาวะ จึงไม่กดเบียดท่อปัสสาวะในระยะแรก ทำให้ไม่เกิดอาการทางปัสสาวะที่สังเกตได้ ต่างจากต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้ายที่มักโตบริเวณรอบท่อปัสสาวะและทำให้มีอาการเร็วกว่า ด้วยเหตุนี้มะเร็งระยะแรกจึงมักดำเนินไปเงียบ ๆ
ลักษณะที่ทำให้ตรวจพบช้า
- ระยะแรกไม่มีอาการ ผู้ป่วยจึงไม่รู้สึกถึงความผิดปกติ
- อาการคล้ายต่อมลูกหมากโตทั่วไป เมื่อเริ่มมีอาการก็มักถูกเหมาว่าเป็นเรื่องวัย
- มะเร็งบางชนิดโตช้า ใช้เวลาหลายปีกว่าจะแสดงอาการ
- ผู้ชายมักเลี่ยงการตรวจ ความเขินอายหรือคิดว่าไม่จำเป็น ทำให้พลาดการตรวจพบเร็ว
อาการมักปรากฏเมื่อโรคดำเนินไปแล้ว
เมื่อมะเร็งโตขึ้นหรือลุกลาม จึงเริ่มมีอาการ ซึ่งมักหมายถึงระยะที่ไม่ใช่ระยะแรกแล้ว เช่น:
- ปัสสาวะลำบาก ลำเล็กลง ปัสสาวะบ่อย หรือปัสสาวะไม่สุด
- ปัสสาวะหรือน้ำอสุจิมีเลือดปน
- ปวดหลัง สะโพก หรือกระดูกเชิงกรานเรื้อรัง (อาจบ่งถึงการลุกลาม)
- อ่อนเพลีย น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
|
“ไม่มีอาการ” ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย เพราะมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกมักเงียบ การรอจนมีอาการอาจหมายถึงโรคลุกลามแล้ว ผู้ชายที่อยู่ในวัยหรือกลุ่มเสี่ยงจึงควรปรึกษาแพทย์เรื่องการคัดกรอง แม้รู้สึกสบายดี สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต ให้คำปรึกษาและตรวจคัดกรองทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. |
แล้วจะรู้ได้อย่างไร?
คำตอบคือการ ตรวจคัดกรองเชิงรุก ในผู้ที่เหมาะสม ซึ่งช่วยตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ยังไม่มีอาการ เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ การตรวจค่า PSA ในเลือดและการตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก (DRE) ร่วมกับการตรวจเพิ่มเติมเมื่อมีข้อบ่งชี้ การคัดกรองไม่ได้เหมาะกับทุกคนเท่ากัน จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อชั่งน้ำหนักประโยชน์และข้อจำกัดเป็นรายบุคคล
ใครควรปรึกษาแพทย์เรื่องการคัดกรอง?
- ผู้ชายอายุประมาณ 50 ปีขึ้นไป ที่มีความเสี่ยงทั่วไป
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัว เป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ควรปรึกษาเริ่มเร็วกว่าปกติ
- ผู้ที่มีอาการทางปัสสาวะผิดปกติเรื้อรัง ไม่ควรเหมาว่าเป็นแค่เรื่องวัย
- กลุ่มเชื้อชาติหรือปัจจัยเสี่ยงเฉพาะ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเป็นรายบุคคล
ข่าวดีของ “มะเร็งเงียบ”
แม้จะเงียบ แต่มะเร็งต่อมลูกหมากหลายชนิด โตช้าหากตรวจพบในระยะแรก บางรายที่ความเสี่ยงต่ำมากอาจเหมาะกับการเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดแทนการรักษาทันที การคัดกรองที่ทำให้พบเร็วจึงเปิดทางเลือกการดูแลที่หลากหลายและผลลัพธ์ที่ดีกว่า
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ทำไมมะเร็งต่อมลูกหมากถึงเรียกว่ามะเร็งเงียบ?
A: เพราะระยะแรกมักไม่มีอาการ เนื่องจากมะเร็งส่วนใหญ่เริ่มที่บริเวณรอบนอกของต่อมลูกหมากซึ่งห่างจากท่อปัสสาวะ จึงไม่กดเบียดให้เกิดอาการ ทำให้ผู้ชายจำนวนมากไม่รู้ตัวจนตรวจพบหรือโรคลุกลาม
Q: ไม่มีอาการ แปลว่าไม่เป็นมะเร็งต่อมลูกหมากใช่ไหม?
A: ไม่ใช่ การไม่มีอาการเป็นลักษณะเด่นของมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรก จึงไม่ควรใช้เป็นเครื่องยืนยันว่าปลอดภัย โดยเฉพาะในผู้ที่อยู่ในวัยหรือกลุ่มเสี่ยงที่ควรปรึกษาเรื่องการคัดกรอง
Q: ถ้าเงียบ จะตรวจเจอได้อย่างไร?
A: ด้วยการคัดกรองเชิงรุก เช่น การตรวจค่า PSA ในเลือดและการตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก ร่วมกับการตรวจเพิ่มเมื่อมีข้อบ่งชี้ ซึ่งช่วยตรวจพบตั้งแต่ยังไม่มีอาการ
Q: มะเร็งต่อมลูกหมากน่ากลัวแค่ไหน?
A: แม้จะเงียบ แต่หลายชนิดโตช้าและพยากรณ์โรคดีหากพบในระยะแรก บางรายความเสี่ยงต่ำมากอาจเฝ้าติดตามได้ การพบเร็วจากการคัดกรองจึงเปิดทางเลือกการดูแลที่ดี
|
สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719 |
เอกสารอ้างอิง (References)
- Sandhu, S., Moore, C. M., Chiong, E., et al. (2021). Prostate cancer. The Lancet, 398(10305), 1075–1090. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00950-8
- US Preventive Services Task Force. (2018). Screening for prostate cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. JAMA, 319(18), 1901–1913. https://doi.org/10.1001/jama.2018.3710
- Schröder, F. H., Hugosson, J., Roobol, M. J., et al. (2014). Screening and prostate cancer mortality: results of the ERSPC at 13 years of follow-up. The Lancet, 384(9959), 2027–2035. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)60525-0
- Hamdy, F. C., Donovan, J. L., Lane, J. A., et al. (2016). 10-year outcomes after monitoring, surgery, or radiotherapy for localized prostate cancer. New England Journal of Medicine, 375(15), 1415–1424. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1606220
- World Health Organization. (2023). Prostate cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
- Siegel, R. L., Miller, K. D., Wagle, N. S., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
