มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกมักไม่ก่อให้เกิดอาการ ทำให้ผู้ชายหลายคนทราบว่าตนเองเป็นโรคเมื่อโรคลุกลามไปแล้ว อย่างไรก็ตาม หากตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ มักมีทางเลือกในการรักษามากกว่าและผลการรักษามีแนวโน้มดีกว่า การเข้าใจความสำคัญของการตรวจคัดกรองและการประเมินความเสี่ยงจึงเป็นส่วนสำคัญของการดูแลสุขภาพในระยะยาว
สาเหตุที่ทำให้ผู้ชายตรวจพบช้า
1. ระยะแรกมักไม่มีอาการ
มะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกมักเริ่มที่บริเวณรอบนอกของต่อมลูกหมาก ไม่กดเบียดท่อปัสสาวะ จึงไม่มีสัญญาณให้สังเกต ทำให้ผู้ป่วยไม่รู้ตัวจนกว่าโรคจะดำเนินไป
2. อาการถูกเหมาว่าเป็นเรื่องวัย
เมื่อเริ่มมีอาการปัสสาวะ หลายคนคิดว่า “เป็นเรื่องปกติของผู้ชายสูงวัย” หรือเป็นต่อมลูกหมากโตทั่วไป จึงปล่อยผ่านโดยไม่ตรวจหาสาเหตุ
3. ผู้ชายมักเลี่ยงการตรวจสุขภาพ
ความเขินอายโดยเฉพาะกับการตรวจต่อมลูกหมาก ความรู้สึกว่า “ยังแข็งแรงดี” หรือกลัวผลตรวจ ทำให้ผู้ชายจำนวนมากไม่เข้ารับการคัดกรอง
4. ไม่มีนิสัยการตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ
ต่างจากการตรวจบางอย่างที่คุ้นเคย ผู้ชายจำนวนมากไม่มีกิจวัตรการตรวจต่อมลูกหมากหรือค่า PSA ตามวัย จึงไม่มีโอกาสตรวจพบตั้งแต่ยังไม่มีอาการ
5. ขาดข้อมูลและความตระหนัก
หลายคนไม่ทราบว่ามะเร็งต่อมลูกหมากพบบ่อยในผู้ชายสูงวัย และไม่รู้ว่าควรปรึกษาแพทย์เรื่องการคัดกรองเมื่อใด
| พบช้า รักษายากกว่า การพบมะเร็งในระยะลุกลามมักทำให้ทางเลือกการรักษาน้อยลงและซับซ้อนขึ้น แต่ปัจจัยที่ทำให้พบช้าส่วนใหญ่ปรับเปลี่ยนได้ เช่น การไม่เลี่ยงตรวจและการคัดกรองตามวัย การตัดสินใจพบแพทย์เร็วจึงเปลี่ยนผลลัพธ์ได้จริง |
ต้นทุนของการพบช้า เทียบกับการพบเร็ว
มะเร็งต่อมลูกหมากที่พบในระยะแรกมักมีทางเลือกการรักษาหลากหลาย บางรายความเสี่ยงต่ำมากอาจเพียงเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิด ในทางกลับกัน เมื่อพบในระยะลุกลามหรือแพร่กระจาย การรักษามักเน้นการควบคุมโรคและคุณภาพชีวิตมากกว่าการรักษาให้หาย ความต่างนี้สะท้อนให้เห็นว่าการตรวจพบเร็วมีความสำคัญเป็นอย่างมาก หากมีอาการไม่ควรละเลยเป็นอย่างยิ่ง
เปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อไม่ให้พบช้า
- ปรึกษาแพทย์เรื่องการคัดกรอง (PSA และตรวจต่อมลูกหมาก) เมื่ออายุถึงเกณฑ์หรือมีความเสี่ยง
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ควรปรึกษาเริ่มเร็วกว่าปกติ
- ไม่เหมาว่าอาการปัสสาวะผิดปกติเป็นเพียงเรื่องวัย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
- มองการตรวจสุขภาพเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่เรื่องน่าอาย และไม่รอจนมีอาการ
- ติดตามตามนัดและทำตามแผนคัดกรองที่แพทย์แนะนำอย่างต่อเนื่อง
รู้ทันความเสี่ยง ดูแลได้ตั้งแต่วันนี้
มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นโรคที่สามารถดูแลและวางแผนการรักษาได้ โดยเฉพาะเมื่อพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น สิ่งสำคัญไม่ใช่การกังวลกับความเสี่ยงมากเกินไป แต่คือการรู้จักปัจจัยเสี่ยงของตนเอง สังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย และปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการคัดกรองเมื่อถึงช่วงอายุหรือกลุ่มเสี่ยงที่เหมาะสม การมีข้อมูลที่ถูกต้องจะช่วยให้ตัดสินใจดูแลสุขภาพได้อย่างมั่นใจมากขึ้น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ทำไมผู้ชายมักพบมะเร็งต่อมลูกหมากตอนระยะลุกลาม?
A: เพราะระยะแรกมักไม่มีอาการ บวกกับการเหมาว่าอาการปัสสาวะเป็นเรื่องวัย การเลี่ยงตรวจสุขภาพ และไม่มีนิสัยคัดกรองสม่ำเสมอ ทำให้พลาดช่วงที่ตรวจพบได้ตั้งแต่ยังไม่มีอาการ
Q: พบช้าแล้วยังรักษาได้ไหม?
A: ได้ แม้ทางเลือกอาจน้อยลงและซับซ้อนขึ้น ในระยะลุกลามยังมีการรักษาที่ช่วยควบคุมโรค ยืดชีวิต และรักษาคุณภาพชีวิต แต่โดยรวมการพบเร็วให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่ามาก
Q: ไม่มีอาการเลย ต้องตรวจคัดกรองไหม?
A: ควรปรึกษาแพทย์ เพราะมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกมักไม่มีอาการ ผู้ที่อยู่ในวัยหรือกลุ่มเสี่ยงจึงควรพูดคุยเรื่องการคัดกรอง แม้รู้สึกสบายดี เพื่อไม่ให้พบช้า
Q: ควรเริ่มคิดเรื่องคัดกรองเมื่ออายุเท่าไร?
A: โดยทั่วไปมักพิจารณาในผู้ชายอายุประมาณ 50 ปีขึ้นไป และเริ่มเร็วกว่านั้นในผู้ที่มีประวัติครอบครัวหรือปัจจัยเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อร่วมตัดสินใจตามความเหมาะสม
| สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719 |
เอกสารอ้างอิง (References)
- Sandhu, S., Moore, C. M., Chiong, E., et al. (2021). Prostate cancer. The Lancet, 398(10305), 1075–1090. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00950-8
- Hamdy, F. C., Donovan, J. L., Lane, J. A., et al. (2016). 10-year outcomes after monitoring, surgery, or radiotherapy for localized prostate cancer. New England Journal of Medicine, 375(15), 1415–1424. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1606220
- Mottet, N., van den Bergh, R. C. N., Briers, E., et al. (2021). EAU-EANM-ESTRO-ESUR-SIOG guidelines on prostate cancer. European Urology, 79(2), 243–262. https://doi.org/10.1016/j.eururo.2020.09.042
- Schröder, F. H., Hugosson, J., Roobol, M. J., et al. (2014). Screening and prostate cancer mortality: results of the ERSPC at 13 years of follow-up. The Lancet, 384(9959), 2027–2035. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)60525-0
- World Health Organization. (2023). Prostate cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
- Siegel, R. L., Miller, K. D., Wagle, N. S., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket
ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้
