เมื่อคนเราอายุมากขึ้น กลไกในร่างกายจะนำพาไปสู่ความเสื่อมและถดถอยทางธรรมชาติ ทำให้สมรรถภาพด้านต่าง ๆ ในร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงไป ซึ่งกลไกเหล่านี้สามารถชะลอไว้ได้ด้วยการเอาใจใส่ในรายละเอียดต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน ทั้งการรับประทานอาหาร พฤติกรรมในการใช้ชีวิต และได้รับสารอาหารอย่างเหมาะสม
วิตามินคืออะไร? วิตามินคือสารอาหารที่ร่างกายจำเป็นต้องมีในปริมาณน้อย แต่ไม่สามารถขาดได้ เพื่อให้เซลล์ในร่างกายทำงานได้ปกติ การขาดวิตามินทำให้ระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานผิดปกติและเกิดโรคต่าง ๆ ได้
ได้รับวิตามินจากไหน? ร่างกายไม่ได้ต้องการวิตามินในปริมาณมาก แต่ต้องการทุกวัน คนส่วนใหญ่ที่กินอาหารที่มีประโยชน์ครบถ้วนทั้ง 5 หมู่มักจะได้รับวิตามินเพียงพอต่อความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน
ขาดวิตามิน? ปัจจุบันมีหลายปัจจัยที่ทำให้ร่างกายเราขาดวิตามินบางชนิดมากขึ้น เช่น อาหารที่ผ่านกระบวนการผลิตมากมายทำให้สูญเสียวิตามินในอาหาร การดื่มสุรา การทานยาบางชนิดที่ทำให้ระดับวิตามินในเลือดบางตัวต่ำลง ความเครียด บางคนการย่อยและการดูดซึมไม่ดี ความเครียดทำให้เราใช้สารอาหารมากขึ้น อายุที่มากขึ้นทำให้ร่างกายย่อยและดูดซึมวิตามินได้น้อยลง นอกจากนี้ยังมีปัจจัยทางกรรมพันธุ์ก็มีผลต่อการใช้และขับถ่ายวิตามินแร่ธาตุต่าง ๆ ของร่างกาย ปัจจัยมากมายเหล่านี้ทำให้มนุษย์แต่ละคนต้องการวิตามินแร่ธาตุในปริมาณไม่เท่ากัน
จำเป็นต้องทานวิตามินเสริมหรือไม่? จำเป็น ถ้าร่างกายขาดวิตามินมากจนทำให้ร่างทำงานไม่ปกติ ส่วนใหญ่เกิดอาการผิดปกติที่ไม่รุนแรง เช่น อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หงุดหงิด นอนหลับไม่สนิท ปวดกล้ามเนื้อง่าย เป็นตะคริวที่น่องในเวลากลางคืน ผมร่วง โลหิตจาง ภูมิคุ้มกันต่ำลง เป็นต้น แต่คนส่วนใหญ่มักจะไม่ได้สังเกตว่าตนเองขาดวิตามิน และไม่รู้ว่าตนเองขาดวิตามินชนิดใด
ตามหลักการของเวชศาสตร์ชะลอวัย (Antiaging medicine) ไม่รอให้เกิดอาการขาดวิตามินจึงจะทานเสริม เพราะร่างกายควรมีวิตามินต่าง ๆ ในระดับที่ดี ไม่มากเกินไป ไม่น้อยเกินไป เล็งผลให้เซลล์ต่าง พราะการขาดวิตามินจึงจะทานเสริม ๆ ทำงานเต็มประสิทธิภาพ (optimal level) การทานแบบตามใจตัวเอง ตามเพื่อนหรือตามกระแส โดยทานหลายอย่างผสมกันและขาดข้อมูลที่ถูกต้อง จึงอาจจะทำให้ไม่ได้ผลดีเท่าที่ควรและอาจเกิดผลเสียต่อสุขภาพ
ทานมากเกินไปมีผลเสีย? หลายคนซื้อวิตามินเสริมมาทานเองหลายชนิด โดยไม่ทราบว่าร่างกายต้องการวิตามินชนิดใดและต้องในปริมาณเท่าใดจึงจะเพียงพอ การทานอาหารเสริมหลายอย่างอาจจะได้รับวิตามินและแร่ธาตุซ้ำกันจนได้รับเกินขนาด เช่น ได้รับธาตุเหล็กมาเกินไปจะเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ ได้รับวิตามินเอมากเกินไปก็เป็นพิษต่อตับ การได้รับแร่ธาตุบางอย่างมากเกินไปก็จะรบกวนการดูดซึมของแร่ธาตุอีกชนิดหนึ่ง ทำให้ตัวหนึ่งขาด ตัวหนึ่งเกิน การทานสารสกัดจากพืชบางชนิดในปริมาณมากเป็นเวลานานอาจเกิดปัญหากับตับและไต
การตรวจเลือดวัดระดับวิตามินและแร่ธาตุในเลือด ทำให้แพทย์ทราบว่าร่างกายขาดวิตามินตัวไหน และร่างกายต้องการในปริมาณเท่าใด แพทย์สามารถให้คำแนะนำเรื่องอาหารที่ควรทานและวิตามินอาหารเสริมที่ควรทานเพิ่ม
อาหารเสริมเฉพาะบุคคล (personalized supplement) ใช้ข้อมูลจากการตรวจสุขภาพเชิงลึก การตรวจระดับฮอร์โมนต่าง ๆ การตรวจเลือดวัดระดับวิตามินและแร่ธาตุในเลือด ทำให้ทราบว่าร่างกายขาดวิตามินอะไร ควรได้รับอะไรเพิ่ม ให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญออกแบบอาหารเสริมเฉพาะบุคคลเพื่อดูแลและแก้ปัญหาเฉพาะบุคคล และให้เภสัชกรดำเนินผลิตจากวิตามินเกรดยา (pharmaceutical grade) เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด
“ไม่มีวิตามินยี่ห้อไหนดีที่สุด แต่สิ่งที่ดีที่สุดคือวิตามินที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล”
นี่คือส่วนหนึ่งของการแพทย์ที่เรียกว่า “เวชศาสตร์ชะลอวัย” ที่มุ่งเน้นเรื่อง “สุขภาพ” เป็นการตรวจรักษาและส่งเสริมสุขภาพก่อนที่จะป่วยเป็นโรค ช่วยเสริมให้ร่างกายทำงานอย่างสมบูรณ์ สวยจากภายในสู่ภายนอก เพราะว่า “ความอ่อนเยาว์สดใส และสุขภาพที่ดี คือ พื้นฐานของบุคลิกภาพที่ดี และความพร้อมในการใช้ชีวิตอย่างมีความสุข”
