ผู้ชายหลายคนเมื่ออายุมากขึ้นเริ่มลุกขึ้นมาปัสสาวะกลางดึกบ่อย ๆ แล้วคิดว่า “เป็นเรื่องปกติของวัย” แต่ความจริงคือ ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืนอาจเป็นสัญญาณของต่อมลูกหมากที่ผิดปกติ ซึ่งรวมถึงมะเร็งต่อมลูกหมากด้วย แม้ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ก็ไม่ควรเหมาว่าเป็นแค่เรื่องอายุ
ทำไมต่อมลูกหมากจึงเกี่ยวกับการปัสสาวะ?
ต่อมลูกหมากเป็นอวัยวะของผู้ชายที่อยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะและ ล้อมรอบท่อปัสสาวะส่วนต้น เมื่อต่อมลูกหมากโตขึ้นหรือมีก้อนผิดปกติ จะกดเบียดท่อปัสสาวะ ทำให้การปัสสาวะเปลี่ยนไป เช่น ปัสสาวะบ่อย ลำเล็กลง หรือปัสสาวะไม่สุด นี่จึงเป็นเหตุผลที่อาการทางปัสสาวะเป็นสัญญาณที่พบได้บ่อยของปัญหาต่อมลูกหมาก
ปัสสาวะกลางคืนแบบไหนที่ควรใส่ใจ?
1. ลุกปัสสาวะกลางดึกบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ
จากที่เคยไม่ต้องลุก กลายเป็นต้องลุกหลายครั้งต่อคืน และเป็นต่อเนื่องนานขึ้น โดยเฉพาะหากเปลี่ยนไปจากเดิมชัดเจน
2. ปัสสาวะบ่อยทั้งกลางวันและกลางคืน
รู้สึกปวดปัสสาวะบ่อย ปริมาณแต่ละครั้งน้อย และเป็นเรื้อรัง
3. ปัสสาวะลำเล็กลง ต้องเบ่ง หรือไม่สุด
ลำปัสสาวะอ่อนลง สะดุด ต้องเบ่ง หรือรู้สึกถ่ายปัสสาวะไม่หมด
4. อาการที่ควรรีบพบแพทย์
ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะไม่ออก ปวดมาก หรือมีอาการร่วม เช่น ปวดหลัง/สะโพกเรื้อรัง น้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ
ปัสสาวะบ่อยกลางคืน = มะเร็งเสมอไปไหม?
ไม่ใช่ สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้าย (BPH) ซึ่งพบได้ทั่วไปเมื่อผู้ชายอายุมากขึ้น นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากการดื่มน้ำหรือคาเฟอีนมากก่อนนอน เบาหวาน หรือปัญหาทางเดินปัสสาวะอื่น อย่างไรก็ตาม มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะที่กดเบียดท่อปัสสาวะก็ทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้ จึงต้องให้แพทย์ประเมินแยกโรค ไม่ใช่สรุปเอง
ตรวจหาสาเหตุได้อย่างไร?
- ซักประวัติและตรวจร่างกาย รวมถึงการตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก (DRE)
- ตรวจค่า PSA ในเลือด เป็นค่าบ่งชี้ที่ใช้ร่วมประเมินความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมาก
- ตรวจปัสสาวะและการทำงานของระบบทางเดินปัสสาวะ เพื่อแยกสาเหตุอื่น
- การตรวจภาพและการเจาะชิ้นเนื้อ เมื่อมีข้อบ่งชี้ เพื่อยืนยันการวินิจฉัย
| สรุปสิ่งที่ผู้ชายควรจำ ปัสสาวะกลางคืนบ่อยขึ้น = สัญญาณต่อมลูกหมากผิดปกติ ไม่ใช่แค่เรื่องวัย ส่วนใหญ่เป็นต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้าย (BPH) แต่แยกเองไม่ได้ เปลี่ยนไปจากเดิม มีเลือดปนหรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรพบแพทย์ตรวจหาสาเหตุ |
ใครควรใส่ใจเป็นพิเศษ?
ผู้ชายที่อายุมากขึ้น โดยเฉพาะวัย 50 ปีขึ้นไป หรือผู้ที่ มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ควรใส่ใจอาการทางปัสสาวะและปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจคัดกรองตามความเหมาะสม การตรวจพบความผิดปกติของต่อมลูกหมากตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ดูแลได้ง่ายและมีทางเลือกการรักษามากกว่า
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืนเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากไหม?
A: ส่วนใหญ่ไม่ใช่ มักเกิดจากต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้ายหรือสาเหตุอื่น แต่มะเร็งต่อมลูกหมากในบางระยะก็ทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้ เพราะแยกเองไม่ได้จึงควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
Q: ลุกปัสสาวะกลางคืนกี่ครั้งถึงผิดปกติ?
A: ไม่มีตัวเลขตายตัว แต่หากลุกบ่อยขึ้นกว่าเดิมอย่างชัดเจน รบกวนการนอน หรือเป็นเรื้อรัง โดยเฉพาะร่วมกับลำปัสสาวะอ่อนหรือปัสสาวะไม่สุด ควรพบแพทย์เพื่อประเมิน
Q: ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมากต่างกันไหม?
A: ต่างกัน ต่อมลูกหมากโต (BPH) เป็นภาวะไม่ร้ายที่พบบ่อยตามวัย ส่วนมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นเนื้อร้าย ทั้งสองอาจมีอาการปัสสาวะคล้ายกัน จึงต้องให้แพทย์ตรวจแยก
Q: ปัสสาวะเป็นเลือดอันตรายไหม?
A: เป็นอาการที่ควรรีบพบแพทย์ แม้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ แต่ปัสสาวะเป็นเลือดไม่ควรนิ่งนอนใจ ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุโดยเร็ว
| สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719 |
เอกสารอ้างอิง (References)
- Sandhu, S., Moore, C. M., Chiong, E., et al. (2021). Prostate cancer. The Lancet, 398(10305), 1075–1090. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00950-8
- Mottet, N., van den Bergh, R. C. N., Briers, E., et al. (2021). EAU-EANM-ESTRO-ESUR-SIOG guidelines on prostate cancer. European Urology, 79(2), 243–262. https://doi.org/10.1016/j.eururo.2020.09.042
- Schröder, F. H., Hugosson, J., Roobol, M. J., et al. (2014). Screening and prostate cancer mortality: results of the European Randomised Study of Screening for Prostate Cancer (ERSPC) at 13 years of follow-up. The Lancet, 384(9959), 2027–2035. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)60525-0
- US Preventive Services Task Force. (2018). Screening for prostate cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. JAMA, 319(18), 1901–1913. https://doi.org/10.1001/jama.2018.3710
- World Health Organization. (2023). Prostate cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
- Siegel, R. L., Miller, K. D., Wagle, N. S., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
