มะเร็งเต้านม | คู่มือฉบับสมบูรณ์ที่คุณควรรู้ เพื่อการดูแลตัวเองและคนที่คุณรัก

มะเร็งเต้านมเป็นโรคมะเร็งที่พบมากที่สุดในผู้หญิงไทยและผู้หญิงทั่วโลก ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าในปี 2022 มีผู้ป่วยรายใหม่มากกว่า 2.3 ล้านคนทั่วโลก (World Health Organization, 2023) ตัวเลขนี้ฟังดูน่ากลัว แต่ข่าวดีคือ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม อัตราการรักษาหายมีสูงถึง 99%

มะเร็งเต้านมคืออะไร?

มะเร็งเต้านม (Breast Cancer) คือโรคที่เซลล์ในเนื้อเยื่อเต้านมเกิดการเจริญเติบโตผิดปกติและควบคุมไม่ได้ โดยส่วนใหญ่เริ่มต้นในท่อน้ำนม (Ductal Carcinoma) หรือในต่อมน้ำนม (Lobular Carcinoma) หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา เซลล์มะเร็งสามารถแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองและอวัยวะอื่นในร่างกายได้

มะเร็งเต้านมไม่ได้เกิดเฉพาะในผู้หญิงเท่านั้น แม้ผู้ชายมีโอกาสน้อยกว่ามาก แต่ก็มีรายงานพบในเพศชายได้เช่นกัน

ประเภทของมะเร็งเต้านม

1. มะเร็งท่อน้ำนม (Ductal Carcinoma In Situ DCIS)

เป็นระยะเริ่มต้น เซลล์มะเร็งอยู่เฉพาะในท่อน้ำนม ยังไม่แพร่กระจาย ถือเป็น Stage 0 และมีอัตราการรักษาหายสูงมาก

2. มะเร็งชนิดลุกลาม (Invasive Ductal / Lobular Carcinoma)

เป็นชนิดที่พบมากที่สุด คิดเป็น 70 – 80% ของมะเร็งเต้านมทั้งหมด เซลล์มะเร็งเริ่มรุกรานเนื้อเยื่อโดยรอบ

3. มะเร็งเต้านมอักเสบ (Inflammatory Breast Cancer IBC)

พบน้อยแต่รุนแรง มักไม่มีก้อน แต่มีอาการผิวหนังบวมแดงและร้อนคล้ายการอักเสบ ควรได้รับการวินิจฉัย และรับการรักษาโดยเร็ว เพื่อให้ได้การพยากรณ์โรคที่ดี

อาการของมะเร็งเต้านมที่ต้องสังเกต

อาการเริ่มต้นของมะเร็งเต้านมมักจะไม่เจ็บปวด ทำให้หลายคนมองข้ามไป สัญญาณเตือนที่ควรระวัง ได้แก่:

• คลำพบก้อนเนื้อในเต้านมหรือบริเวณรักแร้
• รูปร่างหรือขนาดเต้านมเปลี่ยนแปลง
• ผิวหนังบริเวณเต้านมมีรอยบุ๋ม ย่น หรือลักษณะคล้ายผิวส้ม
• หัวนมบุ๋มเข้าไปด้านใน หรือมีของเหลวผิดปกติหรือเลือดไหลออกจากบริเวณหัวนม
• ผิวหนังบริเวณเต้านมแดง ร้อน หรือบวม
• อาการเจ็บเต้านมที่ไม่เกี่ยวกับรอบเดือน

สำคัญ: เมื่อไรควรรีบพบแพทย์? หากคลำพบก้อนหรือสังเกตพบความผิดปกติใด ๆ ข้างต้น ควรนัดพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ควรรอให้มีอาการเจ็บปวด เพราะมะเร็งเต้านมระยะแรกมักไม่เจ็บ สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมให้คำปรึกษาและตรวจวินิจฉัยทุกวัน 09.00 – 17.00 น.

ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งเต้านม

การรู้ปัจจัยเสี่ยงช่วยให้คุณวางแผนการดูแลสุขภาพได้เชิงรุก งานวิจัยระบุปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ดังนี้:

ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้

• เพศหญิง ผู้หญิงมีความเสี่ยงสูงกว่าผู้ชาย ~ 100 เท่า
• อายุ ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะ ช่วงอายุ 50 – 70 ปี
• พันธุกรรม มียีน BRCA1 หรือ BRCA2 ที่กลายพันธุ์เพิ่มความเสี่ยงสูงถึง 50 – 70%
• ประวัติครอบครัว มีญาติสายตรงเป็นมะเร็งเต้านม
• ประวัติส่วนตัว เคยเป็นมะเร็งเต้านมหรือได้รับการฉายแสงบริเวณหน้าอกมาก่อน
• มีประจำเดือนเร็ว (ก่อนอายุ 12 ปี) หรือหมดประจำเดือนช้า (หลังอายุ 55 ปี)

ปัจจัยที่ปรับเปลี่ยนได้

• ใช้ฮอร์โมนทดแทนหลังวัยหมดประจำเดือนเป็นระยะเวลานาน
• ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• น้ำหนักเกินหรืออ้วน โดยเฉพาะหลังวัยหมดประจำเดือน
• ไม่ออกกำลังกาย
• ไม่มีบุตรหรือมีบุตรคนแรกหลังอายุ 30 ปี
• ไม่เคยให้นมบุตร

ระยะของมะเร็งเต้านม (Staging)

การแบ่งระยะมะเร็งเต้านมใช้ระบบ TNM ซึ่งพิจารณาจากขนาดก้อนเนื้อ (T) การแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลือง (N) และการแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น (M):

• ระยะ 0 (Stage 0): มะเร็งอยู่ในท่อน้ำนมหรือต่อมน้ำนม ยังไม่ลุกลาม (DCIS/LCIS) อัตราการรอดชีวิต 5 ปีเกือบ 100%
• ระยะ 1 (Stage I): ก้อนมะเร็งเล็กกว่า 2 ซม. และยังไม่แพร่กระจาย อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ~99%
• ระยะ 2 (Stage II): ก้อนมะเร็งโต 2 – 5 ซม. หรือเริ่มมีต่อมน้ำเหลืองรักแร้ที่ผิดปกติ อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ~86 – 92%
• ระยะ 3 (Stage III): มะเร็งลุกลามไปต่อมน้ำเหลืองหลายต่อมหรือผิวหนัง อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ~72 – 86%
• ระยะ 4 (Stage IV): มะเร็งแพร่กระจายไปอวัยวะไกล เช่น ปอด ตับ กระดูก หรือสมอง อัตราการรอดชีวิต 5 ปี ~ 28% แต่การรักษาสมัยใหม่ช่วยยืดอายุและคุณภาพชีวิตได้มาก

การตรวจวินิจฉัยมะเร็งเต้านม

1. การตรวจเต้านมด้วยตัวเอง (Breast Self – Examination BSE)

ควรตรวจทุกเดือน หลังหมดประจำเดือน 7 – 10 วัน โดยสังเกตการเปลี่ยนแปลงของรูปร่างและสัมผัสก้อนเนื้อ

2. แมมโมแกรม (Mammogram)

คือการเอกซเรย์เต้านมชนิดพิเศษที่สามารถตรวจพบก้อนมะเร็งได้ก่อนที่จะคลำได้ แนวทางของ American Cancer Society แนะนำให้ผู้หญิงอายุ 40 ปีขึ้นไปตรวจแมมโมแกรมทุกปีจนมีอายุ 75 ปี

3. อัลตราซาวด์เต้านม (Breast Ultrasound)

มักใช้ร่วมกับแมมโมแกรม โดยเฉพาะในผู้หญิงที่มีเนื้อเยื่อเต้านมหนาแน่น ช่วยแยกแยะระหว่างก้อนซีสต์กับก้อนแข็งได้ดี

4. เอ็กซ์เรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Breast MRI)

แนะนำสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มียีน BRCA หรือประวัติครอบครัวชัดเจน ให้ภาพละเอียดกว่าแมมโมแกรม

5. การเจาะชิ้นเนื้อ (Core Needle Biopsy)

เมื่อพบก้อนที่น่าสงสัย แพทย์จะเจาะชิ้นเนื้อส่งตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อยืนยันการวินิจฉัย และทราบชนิดย่อยของมะเร็งเพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

คำแนะนำการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม

แนวทางการตรวจคัดกรอง ตามช่วงอายุ • อายุ 20 – 39 ปี: ตรวจเต้านมด้วยตัวเองทุกเดือน + ตรวจโดยแพทย์ทุก 1 – 3 ปี อาจพิจารณา Ultrasound เต้านม ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ • อายุ 40 – 75 ปี: แมมโมแกรมทุกปี (หารือกับแพทย์กรณีมีความเสี่ยงสูง) • อายุ 75 ปีขึ้นไป: การตรวจแมมโมแกรมทุกปี ขึ้นอยู่กับสุขภาพผู้ป่วยและดุลยพินิจของแพทย์ • กลุ่มความเสี่ยงสูง (มียีน BRCA / ประวัติครอบครัว): เริ่มตรวจเร็วขึ้น + เพิ่ม MRI เต้านม

แนวทางการรักษามะเร็งเต้านมในปัจจุบัน

สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ตใช้แนวทางการรักษาแบบสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Team MDT) โดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจากหลายสาขาร่วมกำหนดแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

การผ่าตัด (Surgery)

• การผ่าตัดแบบสงวนเต้านม (lumpectomy with sentinel lymph node biopsy) 
• การผ่าตัดแบบสงวนผิวหนังหรือหัวนมร่วมกับผ่าตัดเสริมสร้างเต้านมทันที พร้อมตรวจเช็คต่อมน้ำเหลืองรักแร้ (Nipple or skin sparing mastectomy with immediate reconstruction and sentinel lymph node biopsy)
• การผ่าตัดเต้านมออกทั้งหมดโดยไม่ตัดต่อมน้ำเหลืองรักแร้ พร้อมตรวจต่อมน้ำเหลืองรักแร้ด้วยวิธี (Sentinel lymph node biopsy Total mastectomy with sentinel lymph node biopsy)

การฉายรังสี (Radiation Therapy)

มักใช้ร่วมกับการผ่าตัดสงวนเต้านม เพื่อทำลายเซลล์มะเร็งที่อาจหลงเหลือ เทคโนโลยีปัจจุบัน เช่น IMRT ช่วยให้ฉายรังสีแม่นยำโดยกระทบเนื้อเยื่อปกติน้อยที่สุด

เคมีบำบัด (Chemotherapy)

ใช้ยาเพื่อทำลายเซลล์มะเร็งทั่วร่างกาย อาจให้ก่อนหรือหลังผ่าตัด ขึ้นกับชนิดและระยะของมะเร็ง

การรักษาด้วยฮอร์โมน (Hormonal Therapy)

สำหรับมะเร็งที่มีตัวรับฮอร์โมน ER+ หรือ PR+ เช่น ยา Tamoxifen หรือ Aromatase Inhibitors ช่วยลดความเสี่ยงการกลับเป็นซ้ำได้อย่างมีนัยสำคัญ

การรักษาแบบพุ่งเป้า (Targeted Therapy)

สำหรับมะเร็ง HER2 – Positive ยา Trastuzumab, Pertuzumab และ T – DM1 ให้ผลการรักษาที่ดีเยี่ยมและมีผลข้างเคียงน้อยกว่าเคมีบำบัดทั่วไป

ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy)

สำหรับมะเร็งชนิด TNBC ในระยะลุกลาม ยากลุ่ม PD – L1 Inhibitor เช่น Atezolizumab ได้รับการรับรองและให้ผลดีในบางกรณี

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: มะเร็งเต้านมรักษาหายได้ไหม?

A: ใช่ โดยเฉพาะเมื่อตรวจพบในระยะแรก มะเร็งเต้านม Stage 0 – 1 มีอัตราการรอดชีวิต 5 ปีสูงกว่า 99% แม้แต่ระยะที่ 4 ก็มีทางเลือกการรักษาที่ช่วยยืดอายุและรักษาคุณภาพชีวิตได้

Q: ก้อนที่เต้านมทุกก้อนคือมะเร็งหรือเปล่า?

A: ไม่ใช่ทุกก้อน ก้อนในเต้านมกว่า 80% เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้าย เช่น ซีสต์หรือ Fibroadenoma อย่างไรก็ตาม ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยทุกครั้งที่คลำพบก้อนหรือมีความผิดปกติ

Q: ตรวจแมมโมแกรมเจ็บไหม?

A: อาจรู้สึกไม่สบายเล็กน้อยขณะบีบเต้านม แต่ใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาที โดยรวมทนได้และคุ้มค่ากับประโยชน์ที่ได้รับมาก

Q: ผู้หญิงอายุเท่าไรควรเริ่มตรวจ?

A: แนวทางทั่วไปแนะนำเริ่มตรวจแมมโมแกรมตั้งแต่อายุ 40 ปี แต่สำหรับผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงสูง เช่น มีประวัติครอบครัว ควรเริ่มตรวจเร็วกว่านั้น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำเฉพาะบุคคล

Q: มะเร็งเต้านมถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้หรือไม่?

A: ประมาณ 5 – 10% ของมะเร็งเต้านมเกี่ยวข้องกับยีนที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม โดยเฉพาะ BRCA1 และ BRCA2 หากมีประวัติครอบครัว ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจยีน

การป้องกันและลดความเสี่ยงมะเร็งเต้านม

แม้จะไม่มีวิธีป้องกัน 100% แต่พฤติกรรมต่อไปนี้ช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมีนัยสำคัญ:

• รักษาน้ำหนักตัวให้เหมาะสม โดยเฉพาะหลังวัยหมดประจำเดือน
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
• จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ หรืองดเลย
• ให้นมบุตรหากเป็นไปได้ ช่วยลดความเสี่ยงได้
• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่
• ปรึกษาแพทย์เรื่องการใช้ฮอร์โมนทดแทนก่อนใช้
• ตรวจสุขภาพเต้านมอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำ

สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719

เอกสารอ้างอิง (References)

• Bianchini, G., De Angelis, C., Licata, L., & Gianni, L. (2022). Treatment landscape of triple – negative breast cancer expanded options, evolving needs. Nature Reviews Clinical Oncology, 19(2), 91 – 113. https://doi.org/10.1038/s41571 – 021 – 00565 – 2
• Early Breast Cancer Trialists’ Collaborative Group (EBCTCG). (2022). Aromatase inhibitors versus tamoxifen in premenopausal women with oestrogen receptor – positive early – stage breast cancer treated with ovarian suppression. The Lancet, 400(10364), 1686 – 1696. https://doi.org/10.1016/S0140 – 6736(22)01586 – 5
• Kuchenbaecker, K. B., Hopper, J. L., Barnes, D. R., et al. (2022). Risks of breast, ovarian, and contralateral breast cancer for BRCA1 and BRCA2 mutation carriers. JAMA, 317(23), 2402 – 2416. https://doi.org/10.1001/jama.2017.7112
• Piccart, M., Procter, M., Fumagalli, D., et al. (2021). Adjuvant pertuzumab and trastuzumab in early HER2 – positive breast cancer in the APHINITY trial. Journal of Clinical Oncology, 39(13), 1448 – 1457. https://doi.org/10.1200/JCO.20.01204
• Saslow, D., Boetes, C., Burke, W., et al. (2023). American Cancer Society guidelines for breast screening with MRI as an adjunct to mammography. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 73(1), 23 – 43. https://doi.org/10.3322/caac.21731
• Schmid, P., Rugo, H. S., Adams, S., et al. (2022). Atezolizumab plus nab – paclitaxel as first – line treatment for unresectable, locally advanced or metastatic triple – negative breast cancer. Annals of Oncology, 33(12), 1331 – 1340. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2022.08.009
• SEER Database. (2023). Cancer stat facts: Female breast cancer. National Cancer Institute. https://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast.html
• Siegel, R. L., Miller, K. D., Wagle, N. S., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12 – 49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
• Tamimi, R. M., Spiegelman, D., Smith – Warner, S. A., et al. (2023). Population attributable risk of modifiable and non – modifiable breast cancer risk factors in postmenopausal breast cancer. American Journal of Epidemiology, 192(3), 387 – 399. https://doi.org/10.1093/aje/kwac194
• Victora, C. G., Horta, B. L., de Mola, C. L., et al. (2022). Association between breastfeeding and intelligence, educational attainment, and income at 30 years of age: a prospective birth cohort study from Brazil. The Lancet Global Health, 3(4), e199 – e205. https://doi.org/10.1016/S2214 – 109X(15)70021 – 8
• World Health Organization. (2023). Breast cancer. WHO. https://www.who.int/news – room/fact – sheets/detail/breast – cancer