โรคหลอดเลือดสมอง หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “สโตรก” (Stroke) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อการไหลเวียนของเลือดไปยังสมองถูกขัดขวาง ส่งผลให้เซลล์สมองขาดออกซิเจนและสารอาหาร ทำให้เกิดความเสียหายต่อสมอง และอาจนำไปสู่ความพิการหรือเสียชีวิตได้ การป้องกันและรักษาโรคนี้อย่างถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง
วิธีการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง
การป้องกันเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง โดยสามารถทำได้ดังนี้:
- ควบคุมความดันโลหิต – ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหลอดเลือดสมอง ควรตรวจเช็กความดันโลหิตเป็นประจำและรักษาให้ไม่เกิน 120/80 mmHg
- รับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ – ควรบริโภคอาหารที่มีประโยชน์ เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืช โปรตีนที่มีไขมันต่ำ และหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว น้ำตาล และเกลือสูง
- ออกกำลังกายเป็นประจำ – การออกกำลังกายช่วยควบคุมน้ำหนัก ลดความดันโลหิต และปรับสมดุลของไขมันในร่างกาย ควรออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
- งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่ – สารพิษในบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้มาก ควรหลีกเลี่ยงทั้งการสูบและการได้รับควันบุหรี่
- ควบคุมน้ำหนักตัว – ภาวะอ้วนหรือโรคอ้วนเพิ่มโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมอง การลดน้ำหนักและควบคุมดัชนีมวลกาย (BMI) อยู่ในช่วงที่เหมาะสมจะช่วยลดความเสี่ยงได้
- ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด – ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานมีความเสี่ยงสูงขึ้น ควรควบคุมระดับน้ำตาลให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
- จัดการความเครียด – ความเครียดสูงอาจเพิ่มความดันโลหิต ควรฝึกเทคนิคการผ่อนคลาย เช่น การทำสมาธิ โยคะ หรือกิจกรรมที่ช่วยลดความเครียด
การรักษาโรคหลอดเลือดสมอง
หากเกิดโรคหลอดเลือดสมองแล้ว การรักษาที่รวดเร็วและเหมาะสมสามารถช่วยลดความเสียหายและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้ วิธีการรักษาแบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก ได้แก่:
1. การรักษาเฉียบพลัน
- การใช้ยาละลายลิ่มเลือด: ในกรณีของภาวะหลอดเลือดสมองตีบตัน ยา tPA (Tissue Plasminogen Activator) สามารถช่วยละลายลิ่มเลือดได้หากได้รับภายใน 4.5 ชั่วโมงหลังจากมีอาการ
- การรักษาด้วยหัตถการทางศัลยกรรม: เช่น การใส่สายสวนเพื่อกำจัดลิ่มเลือดในหลอดเลือดสมอง
- การควบคุมความดันโลหิตและระดับน้ำตาลในเลือด เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน
2. การฟื้นฟูสมรรถภาพ
- กายภาพบำบัด: ช่วยฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
- กิจกรรมบำบัด: เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ดีขึ้น
- การบำบัดด้านการพูดและภาษา: ในกรณีที่ผู้ป่วยมีปัญหาด้านการสื่อสาร
- การควบคุมปัจจัยเสี่ยงเพื่อป้องกันการเกิดซ้ำ เช่น การรับประทานยาต้านเกล็ดเลือดและยาลดไขมัน
สัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง (FAST)
เพื่อให้สามารถรับมือได้อย่างรวดเร็ว ควรจดจำสัญญาณเตือนที่สำคัญ ได้แก่:
- F (Face drooping) – ใบหน้าบิดเบี้ยวครึ่งซีก
- A (Arm weakness) – แขนอ่อนแรง ยกไม่ขึ้น
- S (Speech difficulty) – พูดไม่ชัดหรือติดขัด
- T (Time to call emergency services) – โทรขอความช่วยเหลือทันที
การป้องกันเป็นกุญแจสำคัญในการลดอัตราการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง และหากเกิดภาวะนี้ขึ้น การรักษาที่รวดเร็วและการฟื้นฟูที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตปกติได้มากที่สุด
