ภาวะลำไส้แปรปรวน

ลำไส้แปรปรวน คืออะไร?

ภาวะลำไส้แปรปรวน (Irritable Bowel Syndrome – IBS) เป็นความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารเรื้อรัง ที่ไม่ได้เกิดจากการอักเสบ การติดเชื้อ หรือมีพยาธิในลำไส้ แต่เกิดจากการทำงานผิดปกติของกล้ามเนื้อในลำไส้ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการไม่สบายท้อง ปวดบิด ท้องเสีย หรือท้องผูกสลับกัน

แม้ไม่ใช่โรคร้ายแรงถึงชีวิต แต่หากไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง ก็อาจกระทบคุณภาพชีวิตประจำวันอย่างมาก

อาการของภาวะลำไส้แปรปรวน

• ปวดท้อง หรือจุกแน่นเป็นๆ หายๆ โดยมักดีขึ้นหลังขับถ่าย

• ท้องเสีย หรือท้องผูก หรือสลับกัน

• มีลมในท้อง ท้องอืด แน่นท้อง

• ขับถ่ายไม่สุด หรือรู้สึกอยากขับถ่ายบ่อย

• อาการมักแย่ลงเมื่อมีความเครียดหรือพักผ่อนไม่พอ

สำคัญ: ไม่มีเลือดปนในอุจจาระ หรือไข้ร่วม หากมีควรพบแพทย์ทันที

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

ภาวะนี้ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่มีหลายปัจจัยเกี่ยวข้อง เช่น:

• การเคลื่อนไหวของลำไส้ผิดปกติ (เร็วเกินไปหรือช้าเกินไป)

• ระบบประสาทในทางเดินอาหารไวต่อสิ่งกระตุ้น

• ความเครียด วิตกกังวล หรือภาวะซึมเศร้า

• การรับประทานอาหารบางชนิด เช่น อาหารมัน นม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์

• ประวัติติดเชื้อในลำไส้หรืออาหารเป็นพิษในอดีต

แนวทางการรักษาและดูแลตนเอง

🥗 การปรับพฤติกรรมการกิน

• หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้น เช่น คาเฟอีน อาหารมัน นม หรืออาหารที่มี FODMAP สูง

• กินอาหารให้เป็นเวลา และเคี้ยวให้ละเอียด

• ดื่มน้ำอย่างเพียงพอ

• เพิ่มใยอาหารในกรณีท้องผูก

• หลีกเลี่ยงการกินอาหารก่อนนอน

🧘‍♀️ การจัดการความเครียด

• ฝึกผ่อนคลาย เช่น การทำสมาธิ โยคะ หรือการออกกำลังกายเบาๆ

• นอนหลับให้เพียงพอ

• หลีกเลี่ยงการใช้ยาเกินความจำเป็น

💊 การรักษาด้วยยา (กรณีอาการรุนแรง)

• ยาต้านเกร็งลำไส้

• ยาระบาย หรือยาระงับอาการท้องเสีย

• ยาต้านซึมเศร้าหรือยาระงับประสาท ในกรณีมีภาวะทางจิตเวชร่วม