ตรวจพบเชื้อ HPV ต้องทำอย่างไร?

ตรวจพบเชื้อ HPV ต้องทำอย่างไร? อย่าเพิ่งตกใจ…ผลตรวจนี้ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง

เมื่อได้รับผลตรวจว่า “พบเชื้อ HPV (Human Papillomavirus)” หลายคนมักรู้สึกกังวล กลัวว่าจะเป็นมะเร็งปากมดลูก หรือสงสัยว่าตนเองได้รับเชื้อมาจากไหน

ก่อนอื่น อยากให้ทราบว่า การตรวจพบเชื้อ HPV ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็ง

และในความเป็นจริง ผู้หญิงส่วนใหญ่ที่ติดเชื้อ HPV จะสามารถกำจัดเชื้อได้เองจากภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยไม่เกิดความผิดปกติใด ๆ ตามมา

สิ่งสำคัญที่สุดหลังทราบผลตรวจ คือ “การติดตามอย่างเหมาะสม” มากกว่าการวิตกกังวล

HPV คืออะไร?

HPV เป็นไวรัสที่ติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศ พบได้บ่อยมากจนถือเป็นหนึ่งในการติดเชื้อที่พบบ่อยในมนุษย์

มี HPV มากกว่า 200 สายพันธุ์ แต่มีเพียงบางสายพันธุ์เท่านั้นที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งปากมดลูก
โดยเฉพาะ HPV 16 และ HPV 18 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดมะเร็งปากมดลูกในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม แม้จะตรวจพบสายพันธุ์เสี่ยงสูง ก็ไม่ได้หมายความว่าจะกลายเป็นมะเร็งเสมอไป

ทำไมการตรวจพบ HPV จึงไม่เท่ากับการเป็นมะเร็ง?

การเกิดมะเร็งปากมดลูกเป็นกระบวนการที่ใช้เวลานานหลายปี

โดยทั่วไปต้องเกิดจาก

• การติดเชื้อ HPV ชนิดเสี่ยงสูง
• เชื้อคงอยู่ในร่างกายเป็นเวลานาน
• เกิดการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ปากมดลูกทีละขั้น
• พัฒนาเป็นภาวะก่อนมะเร็ง
• จึงอาจกลายเป็นมะเร็งในอนาคต

ดังนั้นการตรวจพบ HPV ในระยะเริ่มต้น จึงเป็นโอกาสสำคัญที่ช่วยให้เราสามารถติดตามและป้องกันได้ก่อนเกิดโรค

เมื่อตรวจพบ HPV แพทย์จะพิจารณาอะไรต่อ?

การดูแลหลังพบ HPV ไม่ได้ใช้ผลตรวจเพียงอย่างเดียว

แพทย์จะพิจารณาร่วมกันหลายปัจจัย เช่น

• อายุของผู้ป่วย
• สายพันธุ์ของ HPV
• ผล Pap smear หรือ ThinPrep
• ประวัติการตรวจครั้งก่อน
• ประวัติการรักษาความผิดปกติของปากมดลูก

จากข้อมูลทั้งหมดนี้ แพทย์จะประเมินความเสี่ยงและกำหนดแนวทางติดตามที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล

กรณีใดที่อาจต้องส่องกล้องตรวจปากมดลูก (Colposcopy)?

แพทย์อาจแนะนำการส่องกล้องตรวจปากมดลูกเพิ่มเติม หากพบว่า

• ตรวจพบ HPV 16 หรือ HPV 18
• ผล Pap smear ผิดปกติ
• มีความเสี่ยงสูงจากการประเมินตามแนวทางสากล

การส่องกล้องปากมดลูกไม่ใช่การผ่าตัด และใช้เวลาไม่นาน ช่วยให้เห็นบริเวณที่ผิดปกติได้ชัดเจนมากขึ้น

ถ้าผล Pap smear ปกติ แต่พบ HPV ต้องรักษาเลยหรือไม่?

คำตอบคือ “ส่วนใหญ่ยังไม่จำเป็นต้องรักษา”
เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัด HPV โดยตรง

แนวทางส่วนใหญ่จะเน้น

✔️ การติดตามซ้ำ
✔️ การตรวจ HPV ซ้ำตามระยะเวลาที่เหมาะสม
✔️ การส่องกล้องในรายที่มีความเสี่ยงสูง

การรักษาจะทำเมื่อพบความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูกหรือภาวะก่อนมะเร็งเท่านั้น

มีวิธีช่วยให้ร่างกายกำจัด HPV ได้ดีขึ้นหรือไม่?

แม้จะไม่มียาที่กำจัดเชื้อโดยตรง แต่การดูแลสุขภาพโดยรวมช่วยสนับสนุนการทำงานของภูมิคุ้มกันได้

🌿 นอนหลับให้เพียงพอ
🌿 ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
🌿 รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
🌿 ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
🌿 งดสูบบุหรี่
🌿 ลดความเครียดเรื้อรัง

งานวิจัยหลายฉบับพบว่าการสูบบุหรี่และภาวะภูมิคุ้มกันอ่อนแอสัมพันธ์กับการที่เชื้อ HPV คงอยู่ในร่างกายได้นานขึ้น

เคยติด HPV แล้ว ยังควรฉีดวัคซีนหรือไม่?

หลายคนเข้าใจผิดว่าตรวจพบ HPV แล้วไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีน
แต่ในความเป็นจริง

💉 วัคซีนยังมีประโยชน์
เพราะการติดเชื้อหนึ่งสายพันธุ์ไม่ได้หมายความว่าจะเคยได้รับเชื้อทุกสายพันธุ์ที่วัคซีนสามารถป้องกันได้
วัคซีนจึงยังช่วยลดความเสี่ยงจากสายพันธุ์อื่น ๆ ได้

ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

🌸 การตรวจพบ HPV ไม่ใช่การวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง
🌸 ผู้หญิงส่วนใหญ่สามารถกำจัดเชื้อได้เอง
🌸 ความเสี่ยงที่แท้จริงเกิดจาก “การติดเชื้อที่คงอยู่นาน” มากกว่าการตรวจพบเชื้อเพียงครั้งเดียว
🌸 การมาตรวจติดตามตามนัดสำคัญกว่าการวิตกกังวล
🌸 ยิ่งพบความผิดปกติเร็ว ยิ่งป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เพราะเป้าหมายของการตรวจ HPV ไม่ใช่การค้นหามะเร็ง แต่คือ “การป้องกันมะเร็งก่อนที่จะเกิดขึ้น”

เรียบเรียงโดย
พญ.อุทุมพร ภูนุชอภัย สูตินรีแพทย์

เอกสารอ้างอิง

American Society for Colposcopy and Cervical Pathology Risk-Based Management Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests

National Cancer Institute. HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Test (2024)

Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Infection – STI Treatment Guidelines

American College of Obstetricians and Gynecologists. Updated Guidelines for Management of Cervical Cancer Screening Abnormalities
Mayo Clinic. HPV Test: Understanding Positive Results