.png)
โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Diseases: STD) คือกลุ่มโรคที่ติดต่อจากการมีเพศสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือการมีเพศสัมพันธ์ทางปาก นอกจากนี้ยังสามารถติดต่อได้ผ่านการสัมผัสเลือด น้ำเหลือง และจากแม่สู่ลูกระหว่างการตั้งครรภ์หรือการคลอด
โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่พบบ่อย
- หนองในแท้ (Gonorrhea) เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ทำให้มีอาการปัสสาวะแสบขัด หนองไหลจากอวัยวะเพศ
- หนองในเทียม (Chlamydia) เกิดจากเชื้อ Chlamydia trachomatis พบมากในวัยรุ่น อาการคล้ายหนองในแท้ บางรายไม่มีอาการ
- ซิฟิลิส (Syphilis) เกิดจากเชื้อ Treponema pallidum มีแผลริมแข็ง ต่อมน้ำเหลืองโต หากไม่ได้รับการรักษาอาจลุกลามไปยังอวัยวะอื่น
- เริมอวัยวะเพศ (Genital herpes) เกิดจากเชื้อไวรัส Herpes simplex virus (HSV) มีตุ่มน้ำใสหรือแผลเจ็บรอบอวัยวะเพศ มักกลับมาเป็นซ้ำ
- หูดหงอนไก่ (Genital warts) เกิดจากเชื้อไวรัส HPV (Human papillomavirus) ทำให้เกิดติ่งหรือหูดเล็ก ๆ รอบอวัยวะเพศ บางสายพันธุ์เสี่ยงต่อมะเร็งปากมดลูก
- ไวรัสตับอักเสบบี และซี (Hepatitis B, C) ติดต่อทางเพศสัมพันธ์และเลือด ทำให้เกิดโรคตับอักเสบเรื้อรัง และอาจพัฒนาไปสู่ตับแข็งหรือมะเร็งตับ
- เอชไอวี (HIV) ไวรัสทำลายระบบภูมิคุ้มกัน หากไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่โรคเอดส์
อาการที่ควรสังเกต
- ตกขาวผิดปกติ มีกลิ่น สีเปลี่ยนไป
- แสบขัดเวลาปัสสาวะ หรือมีหนอง/ของเหลวผิดปกติ
- มีแผลหรือตุ่มรอบอวัยวะเพศ ปาก หรือทวารหนัก
- คัน บวม แดงบริเวณอวัยวะเพศ
- มีอาการคล้ายไข้ อ่อนเพลีย น้ำหนักลด ผื่น/แผลตามร่างกาย
- อย่างไรก็ตาม ผู้ติดเชื้อบางรายอาจไม่มีอาการเลย แต่ยังสามารถแพร่เชื้อต่อไปได้
ปัจจัยเสี่ยง
- มีคู่นอนหลายคน หรือไม่ทราบประวัติสุขภาพของคู่นอน
- ไม่ใช้ถุงยางอนามัย
- มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันทั้งทางช่องคลอด ทวารหนัก และทางปาก
- การใช้เข็มฉีดยา ของมีคมร่วมกัน
- การติดเชื้อจากแม่สู่ลูกระหว่างตั้งครรภ์หรือคลอด
วิธีป้องกัน
- ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์
- จำกัดจำนวนคู่นอน เลือกคู่ที่ตรวจสุขภาพ
- หลีกเลี่ยงการใช้เข็มฉีดยาหรือของมีคมร่วมกัน
- ฉีดวัคซีนที่ป้องกันโรคได้ เช่น วัคซีน HPV และวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี
- ตรวจสุขภาพทางเพศสัมพันธ์เป็นประจำ โดยเฉพาะหากมีความเสี่ยง
หากกังวลว่ามีความเสี่ยง ควรทำอย่างไร?
หากมีอาการผิดปกติ หรือเคยมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน ควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย เพราะโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หลายชนิดสามารถรักษาได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และยิ่งตรวจพบเร็ว ยิ่งลดภาวะแทรกซ้อนและป้องกันการแพร่เชื้อต่อไป
โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นปัญหาสุขภาพที่ป้องกันได้ การใช้ถุงยางอนามัย ตรวจสุขภาพ และการฉีดวัคซีนถือเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพ หากมีความเสี่ยงหรือกังวล ไม่ควรรอให้อาการรุนแรง ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจและรักษาอย่างเหมาะสม
