ในช่วงเดือน รอมฎอน ผู้นับถือศาสนาอิสลามจะถือศีลอด งดอาหารและเครื่องดื่มตั้งแต่เช้าจนค่ำ จึงจำเป็นต้องปรับเวลาหรือขนาดยาลดน้ำตาลในเลือด โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคเบาหวาน ที่ยาแต่ละชนิดสัมพันธ์กับมื้ออาหารและระดับน้ำตาลในเลือด
หลักการปรับยาระหว่างถือศีลอด
แพทย์จะประเมินความพร้อม ขนาดมื้ออาหาร กิจกรรมรายวัน และความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน ก่อนให้คำแนะนำปรับยาเพื่อควบคุมน้ำตาลและป้องกันภาวะน้ำตาลต่ำ (Hypoglycemia)
ตัวอย่างยาที่ ไม่ค่อยทำให้เกิดน้ำตาลต่ำ สามารถใช้ขนาดปกติได้
- Biguanides: Metformin (Glucophage®, Metformin®)
- Alpha-glucosidase inhibitors: Acarbose (Glucobay®)
- Thiazolidinediones: Pioglitazone (Actos®, Utmos®)
- DPP-4 inhibitors: Sitagliptin (Januvia®), Vildagliptin (Galvus®), Linagliptin (Trajenta®), Saxagliptin (Onglyza®), Alogliptin (Nesina®), Gemigliptin (Zemiglo®), Trelagliptin (Zafatek®)
- SGLT2 inhibitors: Dapagliflozin (Forxiga®), Canagliflozin (Invokana®), Empagliflozin (Jardiance®) – ระวังภาวะขาดน้ำและคีโตอะซิโดสิส
- GLP-1 analogs: Liraglutide (Victoza®, Saxenda®), Dulaglutide (Trulicity®), Semaglutide (Ozempic®) – อาจคลื่นไส้ ให้ปรึกษาแพทย์หากข้างเคียง
ส่วนยาที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลิน อาจทำให้ระดับน้ำตาลต่ำ แพทย์อาจปรับลดขนาดหรือจำนวนครั้งให้เหมาะสม เพื่อป้องกันอาการน้ำตาลต่ำ เช่น
- Sulfonylureas: Glimepiride (Amaryl®), Gliclazide (Diamicron MR®), Glipizide (Minidiab®, Dipazide®), Glibenclamide (Daonil®, Sugril®)
- Non-sulfonylureas: Repaglinide (Novonorm®)
- อินซูลิน: Humulin-R®, Humalog®, Novorapid®, Novomix 30®, Lantus®, Toujeo®, Levemir®, Tresiba®, Ryzodeg®, Soliqua®, Xultophy®
หากเกิดภาวะน้ำตาลต่ำ (Glucose < 70 mg/dL)
หยุดถือศีลอด รับประทานน้ำหรืออาหารที่มีน้ำตาล (เช่น น้ำผลไม้ น้ำหวาน) หากอาการไม่ดีขึ้น รีบพบแพทย์ทันที
เอกสารอ้างอิง
- Faris M. & Alliance International & Hassanein M. (2021). Diabetes and Ramadan: Practical Guidelines 2021.
- แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2560
- Al-Arouj M. et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan. Diabetes Care 33(8): 1895–1902.
เภสัชกร วรพจน์ บุญมาทอง
โรงพยาบาลกรุงเทพเชียงใหม่
