ถ้าพูดถึงโรคของต่อมไร้ท่อที่พบบ่อย ๆ ต่อมไทรอยด์น่าจะเป็นอันดับต้น ๆ ที่ระยะหลังมานี้พบว่าเป็นกันมาก ทั้งไทรอยด์เป็นพิษหรือความผิดปกติที่เกิดจากการมีก้อนที่ต่อมไทรอยด์
ต่อมไทรอยด์
ต่อมไทรอยด์ (Thyroid Gland) เป็นต่อมไร้ท่อที่มีรูปร่างลักษณะคล้ายผีเสื้ออยู่ตรงส่วนล่างของกลางลำคอ ทำหน้าที่ผลิตและหลั่งไทรอยด์ฮอร์โมนเข้าสู่กระแสเลือดเพื่อส่งไปยังอวัยวะส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่อยู่ภายใต้การควบคุมของต่อมใต้สมอง (Pituitary Gland) และต่อมไฮโปธาลามัส (Hypothalamus) ซึ่งโดยปกติร่างกายคนเราจะมีระบบการควบคุมการทำงานของต่อมไทรอยด์อย่างดี เพื่อรักษาระดับไทรอยด์ฮอร์โมนให้อยู่ในเกณฑ์ปกติตลอดเวลา
85% ของโรคต่อมไทรอยด์เกิดขึ้นเองเฉพาะบุคคล มีเพียง 15% ที่มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมหรือยีนและมีผู้ป่วยจำนวนมากที่ไม่รู้ตัวว่ามีความผิดปกติของต่อมไทรอยด์”
อาการโรคต่อมไทรอยด์
อาการของโรคต่อมไทรอยด์มีหลายรูปแบบ ตั้งแต่ต่อมไทรอยด์โต แต่ยังทำหน้าที่ได้ปกติ โดยก้อนจะโตขึ้นและมองเห็นเป็นก้อนได้จากภายนอกบริเวณด้านหน้าของลำคอ ก้อนที่เกิดขึ้นบนต่อมไทรอยด์จะมีการขยับเคลื่อนที่ขึ้นลงตามจังหวะที่เรากลืนน้ำลาย ต่อมไทรอยด์โตที่เกิดจากขาดไอโอดีน ต่อมไทรอยด์ต้องทำงานมากขึ้นจึงมีการเพิ่มปริมาณเซลล์เลยทำให้มีขนาดโตขึ้น
นอกจากนี้ต่อมไทรอยด์ที่มีขนาดใหญ่ขึ้นยังอาจเกิดจากมีการสร้างไทรอยด์ฮอร์โมนสูงผิดปกติจึงเกิดภาวะไทรอยด์ทำงานเกินหรือไทรอยด์เป็นพิษ หรือถ้ามีไทรอยด์ฮอร์โมนต่ำก็จะทำให้เกิดภาวะขาดไทรอยด์ฮอร์โมน นอกจากนั้นอาจจะมีการคลำแล้วพบก้อนเดี่ยว ๆ หรือหลาย ๆ ก้อนที่ต่อมไทรอยด์ ซึ่งแพทย์จะต้องวินิจฉัยแยกโรค เพื่อวางแผนการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสมตามภาวะอาการที่เกิดขึ้น
อีกอาการหนึ่งก็คือ ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยเกินไป (Hypothyroidism) อาการที่พบได้สำหรับกรณีนี้คือ เหนื่อยง่าย สมาธิสั้น เครียด นอนไม่หลับ เฉื่อยชา ไม่ค่อยมีแรง เป็นตะคริวง่าย น้ำหนักเพิ่มขึ้น ผิวหนังแห้งหยาบ การรักษาคือการให้ฮอร์โมนไทรอยด์ชดเชย
รักษาไทรอยด์เป็นพิษ
โรคไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism) เป็นภาวะที่ต่อมไทรอยด์ทำงานมากเกินไป การรักษาโรคไทรอยด์เป็นพิษ ทำได้โดยการกินยาต้านไทรอยด์ ซึ่งมีอยู่ 2 แบบด้วยกัน คือ- โพรพิลไทโอยูราซิล (PTU)
- เมทิมาโซล (MMI)
การรักษาอีกวิธีหนึ่งคือ การกลืนแร่ไอโอดีน โดยแร่ไอโอดีนจะเข้าไปทำลายเซลล์ของต่อมไทรอยด์ ทำให้ต่อมมีขนาดเล็กลงและสร้างฮอร์โมนได้น้อยลง เป็นวิธีที่ไม่ยุ่งยาก ได้ผลเร็ว
เรื่องน่าห่วงของโรคต่อมไทรอยด์
ที่น่าเป็นห่วงสำหรับโรคที่เกี่ยวข้องกับต่อมไทรอยด์โรคหนึ่งก็คือ การเกิดก้อนเนื้อที่ต่อมไทรอยด์ ซึ่งมักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย อัตราส่วนประมาณ 4:1
สาเหตุของการเกิดมีหลายสาเหตุ เช่น เนื้อของไทรอยด์ที่โตมากกว่าปกติ ซีสต์ในต่อมไทรอยด์ เนื้องอกธรรมดาหรือมะเร็งของต่อมไทรอยด์ ฯลฯ ซึ่งการเกิดก้อนที่ต่อมไทรอยด์นั้นมีโอกาสที่จะพัฒนาเป็นมะเร็งได้ถึงประมาณ 5 – 10%
หากพบว่าต่อมไทรอยด์มีอาการโตอาจทำการผ่าตัดออกเพียงข้างเดียวหรือทั้งสองข้างขึ้นอยู่กับพยาธิสภาพของต่อมไทรอยด์ แนวทางการรักษาอาการต่อมไทรอยด์โตในกรณีที่ไม่ใช่มะเร็งมีข้อบ่งชี้ เช่น ผู้ป่วยมีความกังวลเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่เห็นได้ชัดหรือโตขึ้นเร็วหรือก้อนมีขนาดใหญ่ อาจไม่ใหญ่มาก แต่ตำแหน่งไปกดเบียดหลอดลมหรือหลอดอาหาร
สำหรับการผ่าตัดต่อมไทรอยด์ทำได้หลายวิธี เช่น การผ่าตัดแบบเปิด ซึ่งสามารถตัดต่อมไทรอยด์ออกได้หมด รวมถึงสามารถเลาะต่อมน้ำเหลืองได้ด้วยในบางกรณี แต่ผู้ป่วยจะมีแผลเป็นบริเวณลำคอ ผู้ป่วยอาจรู้สึกขัด ๆ ตึง ๆ คล้ายมีสิ่งแปลกปลอมบริเวณคอหรือมีเสียงเปลี่ยนได้ ซึ่งอาการดังกล่าวมักจะหายไปภายใน 1 สัปดาห์ แต่ผู้ป่วยก็มักจะกังวลถึงแผลผ่าตัด รอยแผลเป็น ซึ่งมีผลต่อบุคลิกภาพและความสวยงาม
เทคนิคผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องทางช่องปากแบบไร้แผลเป็น
ปัจจุบันมีการพัฒนาเทคนิคการผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องทางช่องปากแบบไร้แผลเป็น (Scarless Thyroidectomy) เป็นทางเลือกใหม่สำหรับผู้ป่วยที่เป็นกังวลเรื่องแผลผ่าตัดบริเวณคอ วิธีนี้จะไม่มีแผลเป็นภายนอกหลังการผ่าตัด เพราะซ่อนแผลไว้ในปาก เหมาะสำหรับคนที่มีความกังวลในเรื่องความสวยงามและไม่อยากให้มีแผลเป็นบริเวณลำคอ
สำหรับข้อบ่งชี้ในคนไข้ที่สามารถทำการรักษาด้วยวิธีการผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องทางช่องปากโดยไร้แผลเป็นภายนอกคือ
- มีผลการตรวจอัลตราซาวนด์ (Ultrasound) ที่ขนาดก้อนของไทรอยด์ที่โตต้องมีขนาดไม่เกิน 4 – 6 เซนติเมตร
- ต้องไม่เคยเข้ารับการผ่าตัดที่บริเวณคอหรือบริเวณคางมาก่อน
- ไม่เคยรับการฉายแสงบริเวณคอมาก่อน
- ไม่มีข้อห้ามในการดมยาสลบเพื่อทำการผ่าตัด
การผ่าตัดแบบส่องกล้องคือ แพทย์จะเจาะ 3 รู รูตรงกลางด้านล่างช่องปาก 10 มิลลิเมตร จะใช้เพื่อใส่กล้องเข้าไปและรูขนาด 5 มิลลิเมตร 2 รู ด้านข้าง ใช้เพื่อใส่เครื่องมือเข้าไปทำการผ่าตัด โดยแพทย์จะค่อย ๆ เลาะกล้ามเนื้อด้านในใต้ผิวหนังและกล้ามเนื้อเข้าไปหาต่อมไทรอยด์เพื่อทำการตัดไทรอยด์ออก ซึ่งในส่วนที่เลาะนี้จะสามารถประสานกันเองภายหลังผ่าตัด
ข้อดีของการผ่าตัด
ข้อดีของการผ่าตัดไทรอยด์แบบส่องกล้องทางปากไร้แผลเป็นคือ- ไม่มีแผลเป็นที่คอ
- ซ่อนแผลไว้ในปาก
- มองเห็นเส้นประสาทที่ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของสายเสียงได้ชัดเจนด้วยขนาดที่ขยายจากกล้อง จึงช่วยลดโอกาสการเกิดอันตรายต่อเส้นประสาทนี้
- ภาวะแทรกซ้อนน้อย
- แผลหายเร็ว
- เสียเลือดน้อย
- เจ็บน้อย
- ใช้เวลาในการผ่าตัดไม่นาน
- หลังผ่าตัดใช้เวลาประมาณ 1 – 2 สัปดาห์ก็กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ
