การที่น้ำตาไหลตลอดเวลาทั้งที่ไม่มีอารมณ์เศร้าส่งผลกระทบกับการใช้ชีวิต อาจเป็นสัญญาณความผิดปกติของท่อน้ำตาอย่างท่อน้ำตาตันในผู้ใหญ่ ซึ่งควรรีบมาพบแพทย์เพื่อทำการรักษาโดยเร็ว
ท่อน้ำตาตันในผู้ใหญ่คืออะไร
ท่อน้ำตาตันในผู้ใหญ่ (Nasolacrimal Duct Obstruction) คือ ท่อน้ำตาตันส่วนของท่อน้ำตาส่วนล่างซึ่งอยู่ในกระดูกด้านข้างสันจมูก ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย มีน้ำตาไหลอยู่ตลอดจึงต้องพกผ้าเช็ดหน้าหรือทิชชูไว้คอยซับน้ำตาอยู่เสมอ พบมากที่อายุระหว่าง 50 – 70 ปี และอาจพบได้ในคนวัยทำงาน
อาการท่อน้ำตาตันในผู้ใหญ่เป็นอย่างไร
- น้ำตาเอ่อคลอตลอดเวลา
- น้ำตาไหลเหมือนร้องไห้ตลอดเวลา
- ตาแดง
- เยื่อบุตาอักเสบเป็นๆหายๆ
- ขี้ตาเยอะ
- บางคนอักเสบเป็นฝีหนองบริเวณหัวตาได้
ท่อน้ำตาตันในผู้ใหญ่เกิดจากอะไร
ท่อน้ำตาตันส่วนใหญ่มักไม่ทราบสาเหตุ แต่ก็มีหลายสาเหตุที่อาจเชื่อมโยงได้ แบ่งออกเป็น
- กลุ่มผู้ป่วยที่มีความผิดปกติในช่องจมูก เช่น ภูมิแพ้ในจมูก ไซนัสอักเสบเรื้อรังมีประวัติการผ่าตัดในช่องจมูกหรือไซนัสเนื้องอกในช่องจมูกหรือไซนัส
- กลุ่มผู้ป่วยที่มีประวัติได้รับอุบัติเหตุ มีการแตกหักหรือได้รับการผ่าตัดกระดูกใบหน้า โดยเฉพาะบริเวณหัวตาหรือจมูก ทำให้รอยแตกกดทับท่อน้ำตา
ตรวจวินิจฉัยท่อน้ำตาตันอย่างไร
- การตรวจวินิจฉัยที่สามารถทดสอบด้วยตนเอง กดที่หัวตาข้างสันจมูกคล้าย ๆ การนวดหัวตาเพื่อรักษาท่อน้ำตาตันในเด็ก บางรายที่มีท่อน้ำตาตันจะพบว่ามีน้ำตาทะลักออกมาทางหัวตาทางรูเปิดของท่อน้ำตา ในรายที่น้ำตาสะสมอยู่นานหรือมีการอักเสบติดเชื้ออาจมีเมือกหรือขี้ตาที่เป็นหนองทะลักออกมาได้
- การตรวจวินิจฉัยโดยจักษุแพทย์ จะทำการล้างท่อน้ำตาโดยใช้ท่อขนาดเล็กแยงไปทางรูเปิดของท่อน้ำตาที่หัวตา ทั้งเปลือกตาบนและล่างแล้วฉีดน้ำเกลือลงไป ปกติจะรู้สึกถึงน้ำไหลลงมาที่จมูก หรือรู้สึกเค็ม ๆ หรือมีน้ำไหลลงคอ แต่หากท่อน้ำตาตัน น้ำจะไหลท้นกลับออกมาที่ตา โดยอาจจะมีเมือกหรือหนองออกมาด้วย
เตรียมตัวก่อนตรวจวินิจฉัยท่อน้ำตาตันอย่างไร
ก่อนล้างท่อน้ำตาจะมีการหยอดยาชาเพื่อไม่ให้เจ็บ ในตอนแรกผู้ป่วยจะรู้สึกแสบตามากหน่อยหลังจากยาออกฤทธิ์อาการแสบดีขึ้น แต่จะรู้สึกหนา ๆ หนัก ๆ ตาต่อประมาณ 1 ชั่วโมง ในบริเวณที่ยาชาออกฤทธิ์ พยายามอย่าขยี้ตา เพราะหากนิ้วไปถูกกระจกตาอาจเกิดรอยถลอกได้
ขณะล้างท่อน้ำตาพยายามทำตานิ่งลืมตาโตเท่าที่จะทำได้ไม่บีบตาไม่เช่นนั้นกล้ามเนื้อรอบเปลือกตาจะดึงให้ท่อน้ำตาเปลี่ยนทิศหรือหดรัดท่อที่ใส่เข้าไปทำให้เจ็บได้
รักษาท่อน้ำตาตันอย่างไร
- การผ่าตัด เป็นการรักษาหลักของท่อน้ำตาตันในผู้ใหญ่ เพราะการหยอดยา รับประทานยา หรือการนวดหัวตาเหมือนเด็กที่ท่อน้ำตาตันตั้งแต่กำเนิดนั้นไม่ได้ผล
- การรักษาแบบประคับประคอง ใช้ในช่วงที่รอการผ่าตัด ได้แก่ การหยอดแก้แพ้เพื่อลดขี้ตาและอาการระคายเคืองตา
หากผู้ป่วยมีการอักเสบหรือมีหนองจะต้องได้รับทั้งยาฆ่าเชื้อหยอดตาและยาฆ่าเชื้อแบบรับประทาน และอาจต้องได้รับการเจาะระบายหนองเพื่อลดอาการปวด หากการติดเชื้อรุนแรงมากหรือมีการแพร่กระจายไปยังเบ้าตาจะต้องได้รับยาฉีดรักษาการติดเชื้อ
ผ่าตัดท่อน้ำตาตันอย่างไร
การผ่าตัดรักษาท่อน้ำตาตัน มี 2 วิธี คือ
- การผ่าตัดแบบดั้งเดิม โดยผ่าตัดผ่านทางผิวหนังที่ข้างสันจมูก ซึ่งมีโอกาสเกิดรอยแผลเป็นบนใบหน้า นอกจากนี้ถ้าผิวหนังบริเวณถุงน้ำตามีการอักเสบบวมแดง ผิวหนังบริเวณนั้นจะไม่แข็งแรง หากมีการผ่าตัดบริเวณนี้จะมีโอกาสเกิดแผลแยกหรือรอยแผลเป็นได้มากกว่าปกติ ทำให้ต้องรอผ่าตัดนานกว่า
- การผ่าตัดส่องกล้องทางจมูกแบบไร้แผลภายนอก โดยใช้กล้องเอนโดสโคป (Endoscope) ทำให้เห็นตำแหน่งที่จะผ่าชัดเจนยิ่งขึ้นเพิ่มประสิทธิภาพในการผ่าตัดฟื้นตัวได้เร็วไม่มีแผลเป็นภายนอกถึงแม้จะมีอาการอักเสบบวมแดงที่บริเวณผิวหนังก็ยังสามารถรักษาด้วยวิธีนี้ได้โดยผู้ป่วยจะต้องเข้ารับการตรวจก่อนผ่าตัดจากจักษุแพทย์เท่านั้น
สำหรับผู้ที่เคยมีประวัติอุบัติเหตุที่กระดูกใบหน้า กระดูกผิดรูปไปอาจต้องผ่าตัดแบบดั้งเดิม หรือในกรณีที่มีความผิดปกติในจมูกหรือโพรงจมูกต้องได้รับการรักษาจากแพทย์ผู้ชำนาญการด้านหู คอ จมูกไปพร้อมกัน
ในกรณีที่ผู้ป่วยมีภาวะทางตา ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดในลูกตา เช่น ผ่าตัดต้อกระจกหรือผ่าตัดจอประสาทตาและมีท่อน้ำตาอุดตันร่วมด้วยจะมีความเสี่ยงของการติดเชื้อในลูกตาหลังผ่าตัดสูงกว่าปกติ จึงควรผ่าตัดท่อน้ำตาอุดตันก่อน
แพทย์ที่ชำนาญการรักษาท่อน้ำตาตัน
นพ.จักรชวิน กนกกันฑพงษ์ จักษุแพทย์ โรงพยาบาลกรุงเทพ
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษาท่อน้ำตาตัน
ศูนย์จักษุ โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมให้การดูแลรักษาท่อน้ำตาตัน ด้วยความชำนาญของแพทย์เฉพาะทาง ทีมพยาบาล ทีมสหสาขาวิชาชีพ และเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย เพื่อให้สุขภาพดวงตาแข็งแรง มั่นใจทุกการมองเห็น
