เมื่ออายุมากกว่า 50 ปี เลนส์แก้วตาเสื่อมลง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง มองไม่ชัด ตาพร่ามัวเหมือนมีฝ้าหรือหมอกบัง มองเห็นสีต่าง ๆ ผิดเพี้ยน การตรวจเช็กความผิดปกติของดวงตาคือสิ่งสำคัญ เพราะหากพบว่าเป็นต้อกระจก การรักษาโดยเร็วและเหมาะสมโดยจักษุแพทย์ผู้ชำนาญกาช่วยให้กลับมามองเห็นชัดอีกครั้งอย่างมีคุณภาพ
ผ่าตัดต้อกระจกคืออะไร
การผ่าตัดต้อกระจกเป็นหนึ่งในการผ่าตัดตาที่ทำกันมากที่สุด โดยเป็นการนำเลนส์ธรรมชาติที่ขุ่นมัว (ต้อกระจก) ออก และใส่เลนส์แก้วตาเทียม (Intraocular Lens, IOL) แทน ซึ่งการผ่าตัดต้อกระจกสมัยใหม่ด้วยเครื่องอัลตราซาวนด์สลายต้อ (Phacoemulsification) นอกจากช่วยฟื้นฟูการมองเห็นที่ชัดเจนยังสามารถแก้ไขค่าสายตาเดิม เช่น สายตาสั้น ยาว เอียง หรือสายตาผู้สูงอายุ ช่วยลดการพึ่งพาแว่นตาหรือคอนแทคเลนส์ แต่ต้องเลือกเลนส์เทียมที่ใช้ให้เหมาะสม
เลนส์แก้วตาเทียมมีกี่ประเภท
เลนส์แก้วตาเทียมมี 3 ประเภทหลัก ได้แก่
- เลนส์ชัดระยะเดียว (Monofocal IOL) มีระยะชัดเพียงที่เดียว มักเลือกให้ชัดที่ไกลทั้ง 2 ตา มองใกล้ต้องใส่แว่นอ่านหนังสือ เป็นเลนส์มาตรฐานและคุ้มค่า มีโอกาสเกิดแสงรบกวนในที่มืดน้อย เลนส์กลุ่มนี้สามารถใส่เลนส์แบบ Customized Monovision โดยกำหนดให้ตาข้างหนึ่งชัดที่ระยะไกลอีกข้างมองระยะใกล้
- เลนส์ชัดหลายระยะ (Multifocal IOL) ปัจจุบันเป็นเลนส์ชัด 3 ระยะ (Trifocal IOL) การออกแบบจะมีวงหลาย ๆ วงในเนื้อเลนส์ หลังผ่าตัดสามารถมองชัดด้วยตาเปล่าในหลาย ๆ ระยะ ทั้งใกล้ กลาง ไกล ลดการพึ่งแว่นตาเหมาะกับผู้ที่ไม่ต้องการใส่แว่นตา แต่มีโอกาสเกิดแสงรบกวนในที่มืด อาการมักดีขึ้นแต่ใช้เวลาปรับตัวในแต่ละบุคคล
- เลนส์เพิ่มระยะ / ยืดระยะโฟกัส (Extended Depth of Focus IOL – EDOF IOL) มองเห็นได้หลายระยะต่อเนื่อง ตั้งแต่ระยะไกลถึงระยะกลาง เช่น ขับรถ ใช้คอมพิวเตอร์ มองใกล้พอได้บ้าง ลดการพึ่งพาแว่น แต่อาจต้องใส่แว่นอ่านหนังสือบ้าง หากอ่านตัวหนังสือเล็กมาก ๆ ปัจจุบันมีการออกแบบเลนส์กลุ่มนี้ในรูปแบบใหม่ ๆ ซึ่งไม่เป็นวงหลาย ๆ วง ทำให้มีโอกาสเกิดแสงรบกวนในที่มืดน้อยกว่าเลนส์หลายระยะ
เลนส์แก้วตาเทียมเลือกอย่างไรให้เหมาะสม
เลนส์แก้วตาเทียมแก้ไขสายตาเอียงเป็นอย่างไร
เลนส์แก้วตาเทียมแก้สายตาเอียงไปในตัว (Toric IOL) สำหรับผู้ที่มีภาวะสายตาเอียงจากกระจกตาโค้งไม่เท่ากัน คล้ายลูกรักบี้ ซึ่งสามารถทราบได้จากการตรวจประเมิน โดยจักษุแพทย์จะแนะนำให้ใส่เลนส์ที่แก้สายตาเอียงร่วมด้วยเป็น Option เสริมเพิ่มในตัวตามที่คนไข้เลือกในประเภทหลัก 3 ประเภทที่กล่าวไปข้างต้น เพื่อช่วยแก้ปัญหาสายตาเอียงไปในตัว ลดการต้องใส่แว่นตาเพื่อแก้สายตาเอียงที่เหลือหลังผ่า ทำให้ภาพคมชัดตามคุณสมบัติของเลนส์หลักที่เลือก ซึ่งการพิจารณาใส่เลนส์แก้วตาเทียมสายตาเอียงจักษุแพทย์จะดูค่าความโค้งหรือสายตาเอียงตามตาแต่ละข้างเป็นหลัก อาจไม่ได้สัมพันธ์โดยตรงกับสายตาเอียงเดิมก่อนผ่า
คนปกติกระจกตาโค้งใกล้เคียงกันในแต่ละแกน รูปทรงคล้ายลูกบอลหรือบาสเกตบอล แต่คนที่มีสายตาเอียงจากกระจกตาโค้งไม่เท่ากันรูปทรงจะโค้งคล้ายรักบี้หรือไข่
เลนส์แก้วตาเทียมแก้สายตาเอียงมีกี่ประเภท
เลนส์แก้วตาเทียมแก้สายตาเอียงมี 3 ประเภท ได้แก่
- เลนส์ชัดระยะเดียวแก้สายตาเอียง (Monofocal Toric IOL) หลังมองไกลชัดเจนแก้สายตาเอียง แต่มองใกล้ยังต้องใส่แว่นอ่านหนังสือ
- เลนส์ชัดหลายระยะแก้สายตาเอียง (Multifocal Toric IOL) ปัจจุบันชัด 3 ระยะแก้สายตาเอียง (Trifocal Toric IOL) หลังผ่าตัดสามารถมองได้ชัดเจนในหลาย ๆ ระยะ ใกล้ กลาง ไกล ลดการพึ่งพาแว่นได้
- เลนส์เพิ่มระยะ / ยืดระยะโฟกัสแก้สายตาเอียง (Extended Depth of Focus Toric IOL – EDOF Toric IOL) มองเห็นได้หลายระยะ ระยะชัดจะตั้งแต่ระยะไกลถึงระยะกลาง และใกล้พอได้บ้าง แก้สายตาเอียงได้
เตรียมตัวผ่าตัดต้อกระจก
การผ่าตัดต้อกระจกส่วนใหญ่ใช้ยาชาเฉพาะที่ หลังผ่าจึงสามารถกลับบ้านได้หลังผ่าตัด ไม่ต้องนอนพักที่โรงพยาบาล โดยการเตรียมตัวก่อนผ่าตัดต้อกระจก ได้แก่
- ใส่เสื้อสวมสบายถอดใส่ง่าย
- สระผมและล้างหน้าก่อนมาถึงโรงพยาบาล
- เมื่อมาถึงโรงพยาบาลจะมีการเตรียมผ่าตัด โดยการหยอดยาชา ยาขยายม่านตา และยาฆ่าเชื้อก่อนเข้าห้องผ่าตัด โดยยาชาเฉพาะที่มีทั้งการหยอดยาชาหรือฉีดยาชาเข้าไปด้านหลังลูกตา (ทำในห้องผ่าตัด) แต่ถ้ากลัวการผ่าตัด กลัวที่แคบหรือกังวลสามารถปรึกษาแพทย์ตั้งแต่วันตรวจตาและเลือกผ่าแบบดมยาสลบได้
- ขณะผ่าตัดสลายต้อกระจกจะใช้เวลาประมาณ 15 – 30 นาที โดยทำในห้องผ่าตัดใหญ่ปลอดเชื้อ ผู้ป่วยจะรู้ตัวขณะผ่าตัด แต่จะรู้สึกผ่อนคลายและไม่เจ็บ อาจเห็นแสงและการขยับไปมาของแสง หรือรู้สึกโดนกดตา แต่ไม่เจ็บเหมือนโดนมีดบาด
- หลังผ่าตัดต้อกระจกเสร็จเรียบร้อย ผู้ป่วยจะพักในห้องพักฟื้นประมาณ 30 นาทีแล้วจึงกลับบ้านได้ ในกรณีที่ไม่ได้ให้ยาสลบ กินยาตามที่แพทย์สั่ง แต่ยังไม่ต้องเปิดตาหยอดยา แพทย์จะนัดมาเปิดตา ตรวจตาหลังผ่าตัดวันรุ่งขึ้น และเริ่มหยอดยา
การดูแลหลังผ่าตัดต้อกระจกทำอย่างไร
- สวมแว่นตากันลมหรือแว่นตากันแดดเพื่อป้องกันการขยี้ตาและป้องกันการเกิดการกระทบกระเทือนที่ดวงตา
- ก่อนนอนให้ครอบตาข้างที่สลายต้อกระจกด้วยฝาครอบตา เพื่อป้องกันการขยี้ตา กระแทกในระหว่างการนอนอย่างน้อย 2 สัปดาห์
- ระวังอย่าให้ตาข้างนั้นโดนกระแทกโดยตรงอย่างรุนแรง
- ห้ามน้ำเข้าดวงตาโดยเด็ดขาดตามระยะเวลาที่จักษุแพทย์กำหนด (อย่างน้อย 2 สัปดาห์)
- ป้องกันเชื้อโรคเข้าดวงตาและเช็ดทำความสะอาดรอบดวงตา โดยใช้น้ำเกลือและสำลีเช็ดตาวันละ 2 ครั้งแทนการล้างหน้าตามวิธีที่จักษุแพทย์แนะนำอย่างเคร่งครัด
- งดล้างหน้า สระผมด้วยตนเอง ควรนอนหงายให้ผู้อื่นสระให้และในขณะสระผมควรหลับตาเพื่อป้องกันน้ำที่อาจกระเด็นเข้าดวงตาได้
- ตรวจตาตามนัดของจักษุแพทย์ทุกครั้ง เช่น หลังผ่าตัด 1 วัน, 1 สัปดาห์, 1 เดือน, 3 เดือน, 6 เดือน และทุก ๆ ปีหลังผ่าตัด
- ห้ามยกของหนัก ระวังเรื่องการไอ จาม หรือเบ่งแรง ๆ ช่วง 1 เดือนแรกหลังผ่า
ผลข้างเคียงที่อาจพบหลังผ่าตัดต้อกระจกคืออะไร
- หลังผ่าตัดระยะแรกต้องระวังเรื่องการติดเชื้อ ซึ่งพบได้น้อยแต่อันตราย การหยอดยา และดูแลความสะอาดตาอย่างเคร่งครัดจะช่วยลดความเสี่ยงนี้ลงได้มาก
- ภาวะจุดรับภาพบวมหลังผ่าตัดเกิดขึ้นได้บ้างหลังผ่าตัดในระยะเกิน 1 – 2 สัปดาห์ไปแล้ว โดยจะมีอาการตามัวลงหรือเห็นภาพเบี้ยว สามารถรักษาและกลับมาเป็นปกติได้
- หลังผ่าตัดต้อกระจกเป็นระยะเวลานาน ถุงหุ้มเลนส์อาจมีการขุ่นหลังจากใส่เลนส์ไปเป็นเวลาหลายปี สายตาที่เคยเห็นได้ชัดเจนหลังผ่าตัดใหม่ ๆ จะค่อย ๆ มัวลงบ้าง จักษุแพทย์สามารถแก้ปัญหานี้ได้อย่างรวดเร็วและง่ายดาย โดยไม่มีความเจ็บปวด ด้วยการใช้เลเซอร์ (Yag Laser) เพื่อขจัดความขุ่นได้ทันที ทำให้กลับมาเห็นชัดเหมือนผ่าตัดใหม่ ๆ
ทำไมต้องรักษาต้อกระจกที่โรงพยาบาลกรุงเทพ
- จักษุแพทย์ผู้ชำนาญการที่ผ่านการฝึกอบรม มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์
- ตรวจประเมินก่อนผ่าตัดอย่างละเอียด ด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัยและทีมสหวิชาชีพ
- มีเทคโนโลยีเลนส์แก้วตาเทียมรุ่นใหม่ที่ออกแบบตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะสำหรับแต่ละบุคคล
- ดูแลทุกขั้นตอนตั้งแต่การตรวจประเมิน การผ่าตัด จนถึงการติดตามผลหลังผ่าตัด
มากกว่าการรักษาต้อกระจก
คือการมอบคุณภาพการมองเห็นให้กลับไปใช้ชีวิตในแบบที่เป็นคุณ”
โรงพยาบาลที่ชำนาญด้านการรักษาต้อกระจกที่ไหนดี
ศูนย์จักษุ โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมผ่าตัดรักษาต้อกระจกด้วยเลนส์แก้วตาเทียมที่ตอบโจทย์การใช้ชีวิต โดยทีมจักษุแพทย์เฉพาะทางที่มากด้วยประสบการณ์และทีมสหสาขาที่พร้อมดูแลให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด พร้อมเครื่องมือที่ทันสมัยในการผ่าตัดรักษาต้อกระจกเพื่อให้สุขภาพดวงตากลับมาแข็งแรงทุกการมองเห็น
แพทย์ที่ชำนาญการรักษาต้อกระจก
พญ.ธารินี เสงี่ยมพรพาณิชย์ จักษุแพทย์ชำนาญการด้านกระจกตาและผ่าตัดแก้ไขสายตา ต้อกระจก โรงพยาบาลกรุงเทพ
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
