ประเภทของมะเร็งสมอง
เนื้องอกในสมอง (Brain Tumor) เกิดจากเซลล์สมองกลายพันธุ์จนเกิดเป็นเนื้องอก แบ่งออกเป็น 2 ประเภท
- มะเร็งสมอง (Brain Cancer หรือ Malignant Tumor) เติบโตอย่างรวดเร็วลุกลามได้ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ
- มะเร็งสมองปฐมภูมิ (Primary Brain Cancer) เนื้องอกหรือเซลล์ที่เติบโตผิดปกติจากเนื้อสมองส่วนใหญ่จะอยู่ในสมองหรือไขสันหลังมักจะไม่แพร่กระจายไปยังอวัยวะต่างๆ
- มะเร็งสมองทุติยภูมิ (Secondary Brain Cancer) พบได้บ่อยกว่ามะเร็งสมองปฐมภูมิ เป็นมะเร็งที่แพร่กระจายจากส่วนอื่นของร่างกายไปยังสมอง เช่น มะเร็งปอด เต้านม ไต ลำไส้ใหญ่ เป็นต้น ความรุนแรงจะขึ้นอยู่กับมะเร็งต้นกำเนิด
- เนื้องอกไม่ใช่มะเร็ง (Benign Tumor)
- แม้จะไม่แพร่กระจาย แต่หากก้อนโตหรืออยู่ในตำแหน่งที่มีความสำคัญ เช่น บริเวณที่ควบคุมการพูดหรือการเคลื่อนไหวก็สามารถสร้างผลกระทบรุนแรงได้เช่นกัน
ปัจจัยเสี่ยงมะเร็งสมอง
แม้ไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ แต่งานวิจัยพบว่าปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งสมอง ได้แก่
- อายุ ความเสี่ยงโดยรวมจะเพิ่มขึ้นตามอายุที่มากขึ้น
- สูบบุหรี่ ติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน
- พันธุกรรม ประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งสมองหรือโรคทางพันธุกรรมบางชนิด
- สารเคมี สัมผัสสารเคมีเช่นยากำจัดศัตรูพืช
- ติดเชื้อไวรัสบางชนิด เช่น ไวรัสเอชไอวี (HIV) ซึ่งทำให้ภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- การทำงานในสิ่งแวดล้อมที่มีสารก่อมะเร็ง เช่น พลาสติก ยาง น้ำมัน โลหะหนัก สิ่งทอ สารกัมมันตภาพรังสี
- มะเร็งชนิดอื่น ๆ ที่อาจลุกลามหรือแพร่กระจายมายังสมอง เช่น มะเร็งปอด เต้านม ไต ผิวหนัง เป็นต้น
อาการมะเร็งสมอง
อาการของมะเร็งสมองแตกต่างกันไปตามตำแหน่งและขนาดของก้อน โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่
- ปวดศีรษะเรื้อรัง หรือปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
- อาเจียนโดยไม่มีสาเหตุร่วมกับคลื่นไส้
- แขนขาอ่อนแรง หรือมีอาการชา
- ชักหรือกล้ามเนื้อกระตุก
- เดินเซ ทรงตัวไม่ดี ขาดความสมดุล
- มีปัญหาด้านความคิด การพูด การได้ยิน หรืออารมณ์แปรปรวน
- มองเห็นภาพซ้อน หรือเบลอ
- ความจำถดถอย
- พฤติกรรมเปลี่ยนไป บุคลิกต่างจากเดิม
- ง่วงผิดปกติหรือหมดสติ
หากมีอาการเหล่านี้ ต่อเนื่องเกิน 1 สัปดาห์ ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางโดยเร็ว
ตรวจวินิจฉัยมะเร็งสมอง
เมื่อสงสัยว่าอาจเป็นมะเร็งสมอง แพทย์จะทำการซักประวัติ ตรวจร่างกาย ร่วมกับการตรวจทางห้องปฏิบัติการและการถ่ายภาพรังสีต่าง ๆ ได้แก่
- ตรวจระบบประสาท (Neurological Examination) เพื่อประเมินผลกระทบจากมะเร็งหรือเนื้องอกที่มีต่อสมอง
- ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) ใช้รังสีเอกซ์ตรวจความผิดปกติของเนื้องอกในสมองในขั้นตอนเบื้องต้น
- ตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อตรวจเนื้องอกและความผิดปกติในสมองได้ชัดเจนขึ้นกว่า CT Scan
- ตรวจหามะเร็งด้วยเครื่อง PET-CT Scan ซึ่งสามารถระบุตำแหน่งเนื้องอกในสมองจากกิจกรรมทางชีวเคมีของเซลล์ (Metabolic Activity) และใช้ตรวจหาการแพร่กระจายของมะเร็งทั่วร่างกายได้ด้วย
- ตรวจชิ้นเนื้อสมอง (Biopsy) เพื่อยืนยันชนิดของเนื้องอกว่าเซลล์เป็นมะเร็งหรือไม่และเป็นชนิดในเพื่อวางแผนการรักษาให้ถูกต้องยิ่งขึ้น
- เจาะน้ำไขสันหลัง (Lumbar Puncture) เพื่อตรวจหาเซลล์มะเร็งจากของเหลวที่อยู่รอบสมองในน้ำไขสันหลัง
แนวทางรักษามะเร็งสมอง
การรักษาโรคมะเร็งสมองขึ้นอยู่กับชนิด ขนาด ตำแหน่ง และระยะของมะเร็ง มักใช้หลายวิธีการรักษา โดยทีมแพทย์เฉพาะทางสหสาขาจะร่วมกันวางแผนการรักษาอย่างเป็นระบบ ซึ่งแนวทางรักษาประกอบไปด้วย
• การผ่าตัด (Surgery) เพื่อนำก้อนเนื้องอกออกจากสมองให้ได้มากที่สุด โดยเฉพาะหากก้อนอยู่ในตำแหน่งที่สามารถทำการผ่าตัดได้อย่างปลอดภัย
• รังสีรักษา (Radiotherapy) ใช้รังสีพลังงานสูงเพื่อทำลายเซลล์มะเร็ง โดยเฉพาะในกรณีที่ผ่าตัดไม่ได้หรือผ่าออกได้ไม่หมด โดยปัจจุบันมีเทคนิคการฉายรังสีแบบร่วมพิกัด Stereotactic radiation therapy (SRT) หรือรังสีศัลยกรรม (Radiosurgery) ซึ่งใช้เวลาทำการรักษาไม่นาน และมีผลกระทบต่อเนื้อเยื่อปกติบริเวณข้างเคียงค่อนข้างน้อย
• เคมีบำบัด (Chemotherapy) ใช้ยาฆ่าเซลล์มะเร็ง มักใช้ร่วมกับการฉายรังสี โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ทั้งหมดซึ่งอาจให้ยาแบบรับประทานหรือยาทางเส้นเลือด
• ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy) เป็นยามุ่งเป้าตรงไปยับยั้งต้นเหตุการเติบโตและการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็งในสมอง
• ฟื้นฟูสมองและทำกายภาพบำบัด เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ หลังจากการรักษาหรือเมื่อเกิดผลกระทบต่อการทำงานของร่างกาย
ป้องกันมะเร็งสมอง
แม้มะเร็งสมองจะไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ
- เลี่ยงการสัมผัสสารก่อมะเร็ง เช่น ยาฆ่าแมลง สารเคมี สารกัมมันตภาพรังสี เป็นต้น
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
- งดสูบบุหรี่
- ตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี
- สังเกตอาการผิดปกติของตนเองและรีบพบแพทย์เมื่อมีความผิดปกติ
แม้โอกาสเกิดมะเร็งสมองจะไม่สูง แต่มะเร็งสมองเป็นโรคที่อันตรายสูงไม่ควรมองข้าม หากตรวจพบเร็วและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม โอกาสในการควบคุมโรคและกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติก็จะเพิ่มขึ้นอย่างมาก
โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษามะเร็งสมองที่ไหนดี
โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ พร้อมด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางที่มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์ พร้อมให้การตรวจวินิจฉัยมะเร็งสมองและเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละบุคคล ตลอดจนมีเครื่องมือและเทคโนโลยีทันสมัยและทีมสหสาขาที่คอยดูแลให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด
สอบถามเพิ่มเติมที่
ศูนย์อายุรกรรมมะเร็ง โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ
โทร. 0 2755 1188 (สายด่วนมะเร็ง 8:00 น. – 20:00 น.)
0 2310 3000 (24 ชั่วโมง)
1719 (Local Only 24 ชั่วโมง)
