ဒါကို အမျိုးသမီးတွေ အချိန်မီ သိထားသင့်ပါတယ်။ Endometriosis

ဓမ္မတာလာနေသော အမျိုးသမီးများအတွက် ရာသီလာစဉ် နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်းကို သတိပြုသင့်သော အရာဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်စွာ ရာသီလာလျှင် နာကျင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ နာကျင်မှုသည် တဖြည်းဖြည်း နာတာရှည်ဖြစ်လာသည်။ လက္ခဏာဖြစ်နိုင်သည်။ Endometriosis ဒါကို သိသိကြီးနဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ အမျိုးသမီးတွေ သတိထားသင့်တယ်။

endometriosis အကြောင်း သိပါရစေ

သားအိမ်ထဲမှာ၊ အတွင်းပိုင်းကို စည်းထားတဲ့ endometrium ရှိတယ်။ လစဉ်ဖန်တီးရန်တာဝန်ရှိသည်။ ပြုတ်ကျနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် endometriosis ကိုဆိုလိုသည်။ endometrium သည် သားအိမ်အပြင်ဘက်တွင် ပေါက်ပွားခြင်း သို့မဟုတ် သားအိမ်နံရံ သို့မဟုတ် ကြွက်သားအတွင်းသို့ သူ့ကိုယ်သူ ထည့်သွင်းသည့် အခြေအနေ။ endometrium မှားယွင်းစွာ ကြီးထွားလာသောအခါတွင် ဆီးအိမ်၊ သားအိမ်၊ သားဥအိမ်၊ ဆီးအိမ်နံရံ အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော အင်္ဂါများတွင် ကြီးထွားနိုင်သည်။ ဓမ္မတာထုတ်လုပ်ရာတွင် endometrium ၏လုပ်ဆောင်ချက်သည် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။ ၎င်းသည် အနီရောင် သို့မဟုတ် ချောကလက်ကဲ့သို့ သွေးများသည် အင်္ဂါအမျိုးမျိုးတွင် ပေါ်လာစေသည်။

ရောဂါဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းရင်း

Endometriosis ၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းမှာ သားအိမ်ပြွန်မှတဆင့် တင်ပါးဆုံတွင်းသို့ ရာသီအရည်များ ပြန်စီးဆင်းပြီး သားအိမ်တွင်း သို့မဟုတ် အခြားအင်္ဂါများတွင် သူ့ဘာသာသူ ထည့်သွင်းထားသည်။ အဖြစ်များဆုံးနေရာများမှာ တင်ပါးဆုံတွင်းကြမ်းပြင်၊ သားဥအိမ်နှင့် သားဥပြွန်များဖြစ်သည်။ တင်ပါးဆုံရိုး၊ သားအိမ်၊ မျက်နှာပြင်၊ သားအိမ်ခေါင်း။ထို့အပြင်၊ သားအိမ်အတွင်းရှိ ဆဲလ်များသည် အူနံရံ၊ ဆီးအိမ်အတွင်းပိုင်း စသည်တို့ကဲ့သို့သော အခြားအင်္ဂါများသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။

ဘုံရာထူး

endometriosis အဖြစ်များသောနေရာများ ပါဝင်သည်-

• သားဥအိမ်
  အဖြစ်လူသိများသည်။ Chocolate Cyst သည် endometrium မှဆဲလ်များနှင့် သားဥအိမ်အတွင်း ရာသီသွေးများစုပုံလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရသည်။ ချောကလက်နှင့်တူသော အရည်များ ပြည့်နေသော သားအိမ်အလုံးပေါက်ပုံရသည်။ လတိုင်းပြည့်သွားသည်နှင့်အမျှ ဆီးအိတ်သည် ပိုကြီးလာသည်။ သင့်ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး မြန်မြန် သို့မဟုတ် ဖြည်းဖြည်းချင်း ကြီးလာမည်။ အမြှေးပါးကို ပိုထူလာစေတယ်။
  
  
• သားအိမ်ကြွက်သားများ
  ၎င်းသည် သားအိမ်ကြွက်သားအတွင်းသို့ endometrium အတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သားအိမ်ကြွက်သားများတွင် အမျှင်ဓာတ် သို့မဟုတ် အဖုအကြိတ်များကို ဖြစ်စေသည်။ ဤအခြေအနေကို ခေါ်သည်။ သားအိမ်ကြွက်သားအတွင်း endometrium ကြီးထွားမှုကြောင့်ဖြစ်ရတဲ့ရောဂါ။ (Adenomyosis) အမျိုးအစား (၂) မျိုး ရှိပြီး သားအိမ် ကြွက်သားလွှာ တွင် နေရာချထားသော အမျိုးအစား နှင့် ယေဘူယျ သားအိမ် ကြွက်သားလွှာ တွင် ပျံ့နှံ့ သော အမျိုးအစား တို့ ဖြစ်သည် ။
  
  

နောက်ကျောမှာ သားအိမ်အရွတ်ဧရိယာ (Uterosacral Ligament) ၊ သားအိမ်နဲ့ ဆီးအိမ်နဲ့ ချိတ်ဆက်တဲ့ ဧရိယာ (Bladder Reflection) စတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။

သတိပေးဆိုင်းဘုတ်များ

ဒီရောဂါရဲ့သတိပေးလက္ခဏာတွေဖြစ်တာကြောင့် သတိထားသင့်တဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့-

• ပြင်းထန်ပြီး ကြာရှည် ရာသီလာချိန် နာကျင်ခြင်း။
• ရာသီလာချိန်တွေ များနေသလား ဒါမှမဟုတ် လုံးဝမလာဘူး။
• ရာသီမပေါ်မီ၊ ကာလအတွင်းနှင့် ဓမ္မတာလာပြီးနောက် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း ပုံမှန်နာကျင်ခြင်း။
• ဝမ်းသွားသည့်အခါ ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း၊
• လိင်ဆက်ဆံစဉ် သို့မဟုတ် ပြီးနောက် နာကျင်မှု
• မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေပါ။

endometriosis ၏ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအပါအဝင်ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများအပေါ် မူတည်.

• သားဖွားမီးယပ် အထူးကု ဆရာဝန်ထံ အသေးစိတ် ရာဇဝင်ကို ယူပါ။ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း အပါအဝင် မီးယပ်ဝေဒနာနှင့် ကလေးမီးဖွားခြင်း။
• အတွင်းပိုင်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခြင်း။
• အာထရာဆောင်းစစ်ဆေးမှုသည် သားဖွားမီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများနှင့် မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်များသည် ရောဂါ၏အသေးစိတ်ပုံများကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
• အခြားနည်းလမ်းများ မဖြစ်နိုင်ပါက သံလိုက်ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှုပုံရိပ် (MRI) ဖြင့် စစ်ဆေးပါ။

ဘယ်လိုကုသမလဲ။

endometriosis အတွက် ကုသမှုသည် လူနာတစ်ဦးစီ၏ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ်မူတည်၍ အောက်ပါတို့အပါအဝင်၊

• ဆေးသုံးခြင်း။
  ၎င်းတို့တွင် ရာသီလာခြင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှုကို လျှော့ချရန် စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှု ပျောက်ဆေးများ ပါဝင်သည်။
  
  
• ဟော်မုန်းကုထုံး
  ပဋိသန္ဓေတားဆေးရှိတယ်။ ပဋိသန္ဓေတားဆေး သားအိမ်ထဲမှာ ဟော်မုန်းလက်စွပ်တစ်ခု ထည့်ထားတယ်။ ပြင်းထန်သောရာသီသွေးဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီလာစဉ်နာကျင်မှုကို လျှော့ချရန်။ ကုသမှုအတွက် ဆေးဝါးအသုံးပြုပါက လူနာသည် ကိုယ်ဝန်မရနိုင်ပါ။
  
  
• ခွဲစိတ်မှုလုပ်ပါ။
  endoscopic ခွဲစိတ်မှုဖြင့် (Laparoscopic Surgery) ခွဲစိတ်ပြီးနောက် နာကျင်မှု၊ သေးငယ်သော ဒဏ်ရာများကို သက်သာစေပြီး ခွဲစိတ်မှုအပြီးတွင် ကပ်တွယ်မှုဖြစ်နိုင်ခြေ လျော့နည်းစေပါသည်။ 6 စင်တီမီတာထက် သေးငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော ခွဲစိတ်မှု (Minilaparotomy Myomectomy) နှင့် ဝမ်းဗိုက်နံရံမှတဆင့် အကျိတ်များအတွက် ခွဲစိတ်မှု (Abdominal Myomectomy) ဖြင့် ခွဲစိတ်မှု။
  
  

လူနာတွင် fibrosis ပမာဏများသောကိစ္စများတွင်၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်က ခွဲစိတ်မှုလုပ်ဖူးပြီး ချောကလက်အလုံးတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သိလိုက်ရတယ်။ Endoscopic ခွဲစိတ်မှုက ပိုသင့်လျော်ပါတယ်။ fibrosis သည် ကုသရန် အလွန်ခက်ခဲသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ခွဲစိတ်မှုမှ ထွက်လာသော အမာရွတ်ဖြစ်သောကြောင့် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ရောင်ရမ်းခြင်းများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပြန့်နှံ့သွားနိုင်သည်။ထို့ကြောင့် ခွဲစိတ်မှုအတွင်း ဒဏ်ရာများဖြစ်ပေါ်မှုကို လျှော့ချခြင်းဖြင့် လူနာအတွက် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ခွဲစိတ်ပြီးပြီးချင်း တွယ်တာမှုဖြစ်နိုင်ခြေက ဝမ်းဗိုက်ဖွင့်ခွဲစိတ်မှုထက် နည်းပါတယ်။

ချောကလက်အိတ်နှင့် ကိုယ်ဝန်

ကလေးမွေးချင်ပြီး ချောကလက်အရည်အိတ်ရောဂါရှိနေသည့် အမျိုးသမီးအများစုသည် သဘာဝအတိုင်း ကိုယ်ဝန်ရနိုင်သေးသည်။ ပြီးတော့ ချောကလက်အိတ်ရဲ့ လက္ခဏာတွေလည်း သက်သာလာပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ်ဝန်ရှိစမို့ပါ။ ကိုယ်ဝန် ၉ လမှာ လိင်ဟော်မုန်းတွေ ကျဆင်းလာပါတယ်။ ကလေးမွေးဖွားပြီး ၃ လမှ ၆ လအတွင်း ဓမ္မတာမလာဘဲ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ချောကလက်အရည်အိတ်များသည် ဓမ္မတာလာချိန်နှင့် မပြည့်တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း ဖောင်းလာပြီး သူ့အလိုလို ပျောက်သွားသည်။ သို့သော်လည်း ဟော်မုန်းပမာဏနှင့် အခြားအချက်များပေါ်မူတည်၍ ချောကလက်အရည်ကြည်များ ပြန်ပေါ်လာနိုင်သည်။

မျိုးရိုးဗီဇကြောင့်လည်း Endometriosis ဖြစ်နိုင်တယ်။ မိခင်မှာ ဒီရောဂါရှိနေရင် သူ့သမီးမှာ အလားတူရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ၃-၇ ကြိမ်ရှိနိုင်တာကြောင့် နှစ်စဉ် ပုံမှန်ကိုယ်တွင်းစစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်သင့်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ လက္ခဏာတွေရှိရင် သားဖွားအထူးကု ဆရာဝန်နဲ့ ပြသသင့်ပါတယ်။ သားဖွားမီးယပ်ဆရာဝန်ထံ အမြန်ဆုံးပြသပါ။