Vertigo စိတ်မဆိုးပါနှင့် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သောရောဂါကို ခံစားရနိုင်သည် ။

မူးဝေခြင်း နှင့် မူးဝေခြင်း ၊ ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာလာသောအခါတွင် လူများစွာသည် ကြီးလေးသောကိစ္စမဟုတ်ဟု ထင်မြင်လာကြသည်။ တကယ်တော့ မူးဝေခြင်းနဲ့ မူးဝေခြင်းတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်က ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ညွှန်ပြနိုင်တဲ့ သတိပေး အချက်ပြမှု တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပေါ်လာတဲ့အခါ သတိထားဖို့နဲ့ ဆရာဝန်နဲ့ အမြန်ပြသဖို့ဆိုတာ လုံးဝ လျစ်လျူမရှုသင့်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အရာတစ်ခုပါ။

ခေါင်းမူး VS Vertigo

မူးဝေခြင်း (Dizziness) သည် ယေဘူယျအားဖြင့် မူးဝေခြင်း၊ ဗြောင်းဆန်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မသေချာမရေရာသော မူးဝေခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်းတွင် ဟန်ချက်မညီခြင်းစသည့် လက္ခဏာများ ရှိပြီး ရှုပ်ထွေးခြင်းများ ဖြစ်တတ်ပါသည်။ မူးဝေခြင်း (vertigo ) ၊ သင့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လှည့်ပတ်နေတယ် ဒါမှမဟုတ် သင်ငုတ်တုတ်နေရင်တောင် လှည့်နေတယ်လို့ ခံစားရတဲ့ Vertigo ။ သို့မဟုတ် မလှုပ်မရှား ငြိမ်နေချိန် သို့မဟုတ် လှုပ်လှုပ်ရွရွ ခံစားရခြင်း။ ခန္ဓာကိုယ်ဟန်ချက်ထိန်းပေးသော နားအတွင်းပိုင်းရှိ ဟန်ချက်မညီမှုကြောင့် ဖြစ်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ ပြင်းထန်ပါက ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ နားအူခြင်း အစရှိသည့် အခြားသော လက္ခဏာများ ပါလာတတ်ပါသည်။ ကြောက်စရာကောင်းသည်မှာ မူးဝေသည့်အခါ ဟန်ချက်ပျက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြုတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော မတော်တဆမှုများ ဖြစ်နိုင်ခြေများစေပါသည်။ သို့မှသာ အကြောင်းရင်းကို သိရှိပြီး မှန်ကန်စွာ ကုသနိုင်ရန် ဆရာဝန်ထံ အမြန်သွားရောက် စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

ခေါင်းမူးရောဂါကို ညွှန်ပြသည်။

မူးဝေခြင်း အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားနေသော ရောဂါများစွာကို ဖော်ပြနိုင်သည် ။

1.  နားရောဂါ
   • အပြင်နား နားဖာချေးပိတ်ဆို့ခြင်း ၊ နားပြင်ပရောင်ရမ်းခြင်း ၊ အပြင်နားအကျိတ် ၊ နားပေါက်အရိုးကျိုးခြင်းစသည့်၊
   • အလယ်နား စူးရှသော otitis media ၊ နာတာရှည် otitis media ၊ နားအလယ်တွင်သွေးပိတ်ခြင်း ၊ nasopharynx ရှိအကျိတ်များ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
   • နားအတွင်းပိုင်း နားအတွင်းပိုင်းရောင်ရမ်းခြင်း ၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း ၊ နားအတွင်းပိုင်းရှိပုံမှန်မဟုတ်သောအရည်ဖိအား ၊ နားအတွင်းပိုင်းရှိ tartar crystal များပြောင်းခြင်း ၊ နားအတွင်းချိန်ခွင်လျှာရောင်ရမ်းခြင်း ၊ ဟန်ချက်ညီသောအာရုံကြောအကျိတ် သို့မဟုတ် အကြားအာရုံကြောများ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
2. ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောရောဂါများ
   • ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ရောဂါ အများအားဖြင့် cerebellum (Cerebellum) မှဖြစ်သည်။
   • ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်၏ယိုယွင်း
   • အာရုံကြောစနစ်၏ကူးစက်မှု
3. အခြားရောဂါများ ကဲ့သို့
   • autoimmune ရောဂါ
   • ပုံမှန်ထက်နည်းသော သိုင်းရွိုက်ဂလင်းများ
   • သွေးအားနည်းရောဂါဖြစ်တတ်တယ်။
   • သွေးတွင်းအဆီများခြင်း၊ သွေးတိုးခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါကြောင့် atherosclerosis
   • သားအိမ်ခေါင်း ကျောရိုးရောဂါ
   • ကျောက်ကပ်ရောဂါ
   • ဓာတ်မတည့်ခြင်း။
   • ဦးနှောက်သို့ သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်း။

ရောဂါရှာဖွေပြီး အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေပါ။

vertigo ၏အကြောင်းရင်းကိုဆုံးဖြတ်ရန်အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ရောဂါရဲ့ အကြောင်းရင်းကို စောစီးစွာ တွေ့ရှိလေလေ မြန်မြန် ကုသနိုင်လေလေ၊ ကုသခြင်းရဲ့ ရလဒ်တွေကို စီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်း ဖြစ်လာအောင် ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်ဆရာဝန်ကမှ ရောဂါရှာဖွေနိုင်ပါတယ်။

• စေ့စေ့စပ်စပ် ရာဇဝင်နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုခံယူပါ။
• အကြားအာရုံစမ်းသပ်မှု
• ဦးနှောက်၏ ပင်မအဆင့်ရှိ ဦးနှောက်လှိုင်းများကို စစ်ဆေးပါ။
• အာရုံကြောစနစ်နှင့် ဟန်ချက်ညီမှုကို စစ်ဆေးပါ။ 
• နားအတွင်းပိုင်းရှိ ဟန်ချက်ညီသော ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများ၏ လုပ်ဆောင်မှုကို စစ်ဆေးပါ။ 
• မျက်လုံးလှုပ်ရှားမှုနှင့် မျက်လုံးလှုပ်ရှားမှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။ 

ထို့အပြင်၊ ဆရာဝန်သည် မူမမှန်မှုများကိုရှာဖွေရန် သွေးစစ်ခြင်းနှင့် ဆီးစစ်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြားနောက်ထပ်ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးမှုများကို သင့်လျော်သလိုလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ နားအတွင်းပိုင်းရှိ ရေဖိအားကို တိုင်းတာသည့် ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် ရိုက် (CT) စကင်န် သို့မဟုတ် MRI ဖြင့် နှလုံး၏ မူမမှန်မှုများကို စစ်ဆေးပါ။ နားအတွင်းပိုင်းရှိ အာရုံကြောအချက်ပြမှုများကို ထုတ်လွှင့်ခြင်းသည် နားအတွင်းရှိ ရေဖိအားကို သိရှိနိုင်သည်။ (Electrocochleography – ECOG) စသည်တို့။

ရောဂါလက္ခဏာအရ ကုသပါ။

မူးဝေခြင်း နှင့် vertigo ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို ရောဂါရှာဖွေခြင်း ပြီးသွားပါပြီ။ ဆရာဝန်များသည် အောက်ပါတို့အပါအဝင် ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် အကြောင်းတရားများအလိုက် ရောဂါလက္ခဏာများကို ကုသပေးမည်ဖြစ်ပါသည်။

• Balance nerve depressants ၊ nervous system depressants ၊ ပျို့ချင်အန်ဆေး ၊ သွေးကြောချဲ့ဆေး စသည်တို့ကို ပေးဆောင်ပါ။
• Balance management အစရှိတဲ့ သင်တန်းတွေ ၊  မျက်လုံးလေ့ကျင့်ခန်း ၊ လည်ပင်း၊ လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်း ၊ ဦးခေါင်းနှင့်လည်ပင်းလှုပ်ရှားမှုလေ့ကျင့်ခန်း ၊ လမ်းလျှောက်လေ့ကျင့်ခန်း ၊ မတ်တပ်ရပ်လေ့ကျင့်ပေးခြင်း စသည်ဖြင့်။
• ရောဂါတွေ့ရှိချက်အရ ကုသခြင်း ဥပမာ နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်လျှင် ရောဂါကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ရမည်။ နားရောဂါရှိလျှင် နားပိုးဝင်ခြင်း နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအပေါ်ပိုင်း ပိုးဝင်ခြင်း စသည်တို့ကို သတိထားရပါမည်။

မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်း ခံစားရပါက မည်သို့ပြုမူနေထိုင်သင့်သနည်း။

• လမ်းလျှောက်ရင်း ခေါင်းမူးရင်၊ လမ်းလျှောက်ခြင်းကို ချက်ချင်းရပ်ပြီး ပြုတ်ကျခြင်းနှင့် မတော်တဆဖြစ်နိုင်ချေများကို ကာကွယ်ရန် ထိုင်ရန်နေရာရှာပါ။
• ကားမောင်းရင်း ခေါင်းမူးရင်၊ လမ်းဘေးမှာ ကားရပ်ပြီး အရေးပေါ်မီးတွေကို ချက်ချင်းဖွင့်ပါ။ 
• ခေါင်းမူးခြင်း ပြင်းထန်ပါက မလှုပ်ဘဲ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် လှဲအိပ်ပါ။ ငြိမ်နေတဲ့ အရာဝတ္ထုကို စိုက်ကြည့်နေတယ်။ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မသက်သာမချင်း ဖြည်းဖြည်းချင်းထပါ။ အိပ်ငိုက်နေရင် လက္ခဏာတွေ သက်သာလာဖို့ အိပ်စက်အနားယူသင့်ပါတယ်။
• စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ အိပ်ရေးမဝခြင်း၊ ဓာတ်မတည့်မှုအမျိုးမျိုး စသည်တို့ကဲ့သို့သော ခေါင်းမူးခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းအရင်းများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
• ခေါင်းကို အလျင်အမြန် လှည့် ၊ ကွေးပြီး လည်ပင်းကို အချိန်အကြာကြီး မြှောက်ထားတာမျိုး မူးဝေခြင်းကို ဖြစ်စေတဲ့ ကိုယ်ဟန်အနေအထားတွေကို ရှောင်ပါ။ သို့မဟုတ် လျင်မြန်စွာ လှည့်ပါ။
• ကျယ်လောင်သော ဆူညံသံများကို ရှောင်ပါ။
• အရက်၊ လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီနှင့် အချိုရည်များကို လျှော့သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်လိုက်ပါ။

သို့သော် မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်း ခံစားရပါက လုံးဝမကျေနပ်သင့်ပါ။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အပျော့စားမှ ပြင်းထန်ပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များနှင့်အညီ သင့်လျော်သော ကုသမှုကို သေချာစေရန် ဆရာဝန်နှင့် ချက်ခြင်း တိုင်ပင်ခြင်းသည် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။