Rheumatoid အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ — လက္ခဏာများ အကြောင်းရင်းများ ကုသမှု

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါသည် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့်အသက်အရွယ်နှင့် အသက်လတ်ပိုင်းတွင် အများဆုံးတွေ့ရပြီး အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများတွင် အမျိုးသားများထက် အန္တရာယ် ၂–၃ ဆ ပိုမြင့်သည်။ ကုသမှုမခံဘဲထားလျှင် အရိုးနုနှင့် အဆစ်များကို အမြဲတမ်းပျက်စီးစေပြီး မသန်စွမ်းမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအရည်အသွေးလျော့နည်းမှုကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ အစောပိုင်းတွင် ရောဂါအတည်ပြုခွဲခြားနိုင်ပြီး အထူးကုဆရာဝန်ထံမှ ဆက်တိုက်ကုသမှုပြုလုပ်ပါက ရောဂါတိုးတက်သွားမှုကို နှေးကွေးစေပြီး ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်

ခန္ဓာကိုယ်၏ အဆစ်စနစ်သည် မည်သို့အလုပ်လုပ်သနည်း?

အဆစ် (Joint) သည် အရိုးနှစ်ချောင်း ဆုံသည့်နေရာဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုကို ချောမွေ့စွာလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။ အဆစ်အတွင်းတွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများ အများအပြား ပါဝင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• အဆစ်မျက်နှာပြင်အရိုးနု ထိခိုက်မှုအားကို ခံထိန်းပေးသည့်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး ပွတ်တိုက်အားကို လျှော့ချပေးသည်
• အဆစ်အဖုံးအလွှာ အဆစ်အရည်ကို ထုတ်လုပ်ပေးကာ ချောဆီအဖြစ် လုပ်ဆောင်စေပြီး အရိုးနုသို့ အာဟာရပို့ဆောင်ပေးသည်
• အဆစ်အရည် အရိုးများအကြား ပွတ်တိုက်မှုကို လျှော့ချရန် ကူညီပေးသော ထူထဲသည့် သန့်ရှင်းကြည်လင်သော အရည်
• အဆစ်ချုပ်ကြိုးနှင့် အရွတ် အဆစ်ကို ထောက်ပံ့ကာ တည်ငြိမ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးသည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် အစဉ်အလာအဖြစ် အဆစ်အဖုံးအလွှာကို ဦးစွာတိုက်ခိုက်ပြီး နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်စေကာ နောက်ဆုံးတွင် အရိုးနုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အရိုးကိုပါ ပျက်စီးစေသည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း?

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ (Rheumatoid Arthritis: RA) သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ် ချို့ယွင်းမှုကြောင့် မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ အထူးသဖြင့် အဆစ်အဖုံးအလွှာကို မိမိကိုယ်တိုင်ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သဖြင့် နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှု၊ အဆစ်ဖောင်းရောင်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ကုသမှုမခံယူပါက အဆစ်ကို အမြဲတမ်းပျက်စီးစေနိုင်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ အသက်အရွယ်ကြောင့် သို့မဟုတ် အသုံးပြုမှုကြောင့် စုတ်ချိုးလာခြင်းမှ ဖြစ်သည့် အဆစ်စုတ်ရောဂါနှင့် ကွဲပြားပြီး၊ အခြားသော ကိုယ်ခံအားပျက်ကွက်ရောဂါ (SLE) သည် ကိုယ်ခံအားစနစ်က မိမိ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးသော ခန္ဓာတည်ဆောက်မှုများကို ဖျက်ဆီးသဖြင့် မျက်စိ၊ ကြွက်သား စသည့် ခန္ဓာကိုယ်အခြားအစိတ်အပိုင်းများကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး အဆစ်သာမက အခြားနေရာများလည်း ပါဝင်ထိခိုက်နိုင်သည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ၏ အကြောင်းရင်း

လက်ရှိအချိန်ထိ တိတိကျကျ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို မသိရသေးသော်လည်း ပေါင်းစပ်အချက်များကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်နိုင်သည်။

• မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက် HLA-DR4 ကဲ့သို့သော မျိုးဗီဇအချို့သည် အန္တရာယ်ကို မြှင့်တင်နိုင်သည်
• ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက် ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှု၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း စသည်တို့
• ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ အချက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုတွေ့ရပြီး လိင်ဟော်မုန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ၏ အမျိုးအစားလက္ခဏာများ

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါကို ရောဂါတိုးတက်သည့် ပုံစံအရ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်

• Seropositive အမျိုးအစား သွေးစစ်ရလဒ် အပြုသဘောဖြစ်ပြီး သွေးထဲတွင် Rheumatoid Factor (RF) သို့မဟုတ် Anti-CCP ကို တွေ့ရသည်။ လူနာများ၏ ခန့်မှန်းအားဖြင့် 60%–80% တွင် အများဆုံးတွေ့ရပြီး လက္ခဏာများ ပြင်းထန်တတ်သည်
• Seronegative အမျိုးအစား သွေးစစ်ရလဒ် အနုတ်လက္ခဏာဖြစ်ပြီး RF သို့မဟုတ် Anti-CCP မတွေ့ရသည်။ ပုံမှန်ရူမတိုင်ဒ်ကဲ့သို့ လက္ခဏာရှိသော်လည်း လက်မောင်းအဆစ်၊ လက်ချောင်းအဆစ်ကဲ့သို့ သေးငယ်သောအဆစ်များတွင် နာကျင်မှု ပိုတွေ့ရတတ်ပြီး ခန့်မှန်းအားဖြင့် 20%–30% တွင် တွေ့ရသည်
• ကလေးများတွင် အကြောင်းမသိ နာတာရှည်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ (Juvenile Idiopathic Arthritis: JIA) အသက် 16 နှစ်အောက်ကလေးများတွင် ဖြစ်သော အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါဖြစ်ပြီး လူကြီးများ၏ အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါနှင့် ဆင်တူသော ယန္တရားရှိသည်
• အဆစ်ပြင်ပ လက္ခဏာပါရှိသည့် ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ အဆစ်အပြင် အခြားအင်္ဂါများကိုပါ ထိခိုက်စေသော ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ပြီး အဆုတ်၊ နှလုံး၊ မျက်စိ၊ အသားအရေ စသည်တို့ကို ထိခိုက်နိုင်သည်။ ရောဂါပြင်းထန်မှုမြင့်သူများတွင် ပိုတွေ့ရတတ်သည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ

အစောပိုင်းအဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါတွင် လက္ခဏာများ မထင်ရှားနိုင်သလို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုသာမန်အဖြစ် မှားယွင်းယူဆခြင်းကြောင့် လူနာအများအပြားသည် အချိန်မီ အတည်ပြုခြင်းနှင့် ကုသမှုမရရှိနိုင်တတ်သည်။ သတိပြုရမည့် လက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်

အဆစ်တွင် ဖြစ်သော လက္ခဏာများ:

• နံနက်ပိုင်း အဆစ်တင်းကျပ်မှု ၁ နာရီထက် ပိုကြာခြင်းသည် ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ၏ အရေးကြီးသော လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
• အဆစ်ဖောင်းရောင်၊ အနီရောင်ဖြစ်၊ ပူလောင်ပြီး နာကျင်ခြင်း
• လက္ခဏာများသည် နှစ်ဖက်တပြိုင်နက် ဖြစ်တတ်သည် (ဥပမာ— လက်မောင်းအဆစ် နှစ်ဖက်လုံး)
• လက်ချောင်းအဆစ်များ အထူးသဖြင့် လက်ချောင်းအခြေ အဆစ်နှင့် အလယ်ပိုင်း လက်ချောင်းအဆစ်များတွင် အများဆုံးထိခိုက်သည်
• တိုးတက်လာသည့်အဆင့်တွင် အဆစ်ပုံသဏ္ဌာန်ပျက်ယွင်းမှု (ဥပမာ— လက်ချောင်းကွေးကောက်မမှန်ခြင်း) ဖြစ်နိုင်သည်

ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ:

• နာတာရှည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း 
• အပူချိန်နိမ့်ဖျားခြင်း 
• ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ခြင်း 
• စားချင်စိတ်လျော့ခြင်း 

အဆစ်ပြင်ပ လက္ခဏာများ :

• အရေပြားအောက် ရူမတိုင်ဒ်အဖုများ (အထူးသဖြင့် လက်မောင်းကိုင်တံ) တွင်
• မျက်စိခြောက်ခြင်း၊ မျက်စိနီခြင်း
• သွေးအားနည်းခြင်း 
• ပြင်းထန်သူများတွင် အဆုတ်အဖုံး သို့မဟုတ် နှလုံးအဖုံး ရောင်ရမ်းခြင်း

သတိပြုသင့်သော အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများ

ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါသည် လူအုပ်စုအားလုံးတွင် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အချို့အုပ်စုများတွင် သာမန်လူထက် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမြင့်သည်

• အမျိုးသမီး အမျိုးသားထက် ၂–၃ ဆ အန္တရာယ်ပိုမြင့်ပြီး အထူးသဖြင့် အသက် 30–60 နှစ်အတွင်းတွင် ဖြစ်တတ်သည်။ အက်စထရိုဂျင် ဟော်မုန်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်
• မိသားစုသမိုင်းတွင် ရူမတိုင်ဒ်ရှိသူ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်ကြောင့် သာမန်လူထက် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်သည်
• ဆေးလိပ်သောက်သူ နီကိုတင်နှင့် ဆေးလိပ်အတွင်း အဆိပ်အတောက်များက ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မမှန်ကန်စွာ လှုံ့ဆော်ပြီး ရူမတိုင်ဒ်ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တင်သလို ရောဂါလက္ခဏာများကိုလည်း ပိုပြင်းထန်စေသည်
• ကိုယ်အလေးချိန်အလွန်အကျွံရှိသူ အပိုအဆီများက ရောင်ရမ်းမှုဓာတ်များ ထုတ်လုပ်သဖြင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မမှန်ကန်စွာ လှုံ့ဆော်နိုင်သည်
• ကူးစက်ရောဂါအချို့ရှိဖူးသူ ဥပမာ— အဲပ်စတိန်း-ဘာ (Epstein-Barr Virus) သို့မဟုတ် ပါဗိုဗိုင်းရပ်စ် က လှုံ့ဆော်အချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်
• ဓာတုပစ္စည်းအချို့နှင့် ထိတွေ့သူ ဥပမာ— အလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စီလီကာ သို့မဟုတ် အက်စ်ဘက်စတော့စ် တို့နှင့် ထိတွေ့ခြင်း

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းသည် ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးအများစုတွင် ဒုတိယ သို့မဟုတ် တတိယ သုံးလပတ်ကာလအတွင်း ဟော်မုန်းနှင့် ကိုယ်ခံအားယန္တရားများ ပြောင်းလဲကာ မိခင်ခန္ဓာကိုယ်က သန္ဓေကလေးကို မတုံ့ပြန်ရန် ညှိနှိုင်းပေးသဖြင့် ကိုယ်ခံအားပျက်ကွက်ရောဂါများ ယာယီငြိမ်သက်လာပြီး ရောဂါလက္ခဏာ လျော့နည်းသို့မဟုတ် ပျောက်ကွယ်သွားတတ်သည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ၏ 합병증 (ဆက်ဖြစ်ရောဂါများ)

ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါရှိပါက ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အောက်ပါအန္တရာယ်များ ဖြစ်နိုင်သည် ဟု ဆိုနိုင်သည်

• အရိုးပါးရောဂါ ရူမတိုင်ဒ်ကုသဆေးများ အသုံးပြုမှုကြောင့် အရိုးပျက်စီးပြီး ပျော့ကြွပ်လာခြင်း
• လက်မောင်းအဆစ် နာရီတံနယ်ကြော တင်းကျပ်ဖိညှပ်ရောဂါ (carpal tunnel syndrome) ရောင်ရမ်းမှုကြောင့် အာရုံကြောကို ဖိနှိပ်လာခြင်း
•  နှလုံးနှင့် သွေးကြောရောဂါများ ဥပမာ သွေးကြောရောင်ရမ်းခြင်း နှလုံးသွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း၊ နှလုံးအဖုံးရောင်ရမ်းခြင်း          
•  အဆုတ်ရောဂါ အဆုတ်အဖုံးရောင်ရမ်းခြင်း၊ အဆုတ်တစ်ရှူးတွင် အမာရွတ်ဖွဲ့ခြင်းကြောင့် အသက်ရှုတို၊ အသက်ရှုခက်ခဲခြင်း
• လင်ဖိုမာကင်ဆာ အခြား လင်ဖ်တစ်ရှူးကင်ဆာအမျိုးအစားများ
• Sjogren’s Syndrome ကိုယ်ခံအားက မိမိတစ်ရှူးများကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် မျက်စိခြောက်၊ ပါးစပ်ခြောက်၊ မျက်စိအဖုံးရောင်ရမ်းခြင်း
• ကူးစက်လွယ်ခြင်း၊ ပြင်းထန်ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်လွယ်ခြင်း ရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုသောဆေးများကြောင့် ကိုယ်ခံအားနည်းသွားနိုင်ခြင်း
• အရွတ်ပေါက်ခြင်း အထူးသဖြင့် လက်ချောင်းနောက်ဘက်ရှိ အရွတ်များတွင်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ၏ အတည်ပြုခွဲခြားခြင်း

အဆစ်နှင့် ရူမတစ်ဇင် အထူးကုဆရာဝန်သည် ရောဂါလက္ခဏာနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ်မူတည်၍ အတည်ပြုခွဲခြားသတ်မှတ်ချက်များကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုပြီး အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်

1. ရောဂါသမိုင်းမေးမြန်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးခြင်း
   • အပြင်ပန်းမှ ရောဂါလက္ခဏာများကို စစ်ဆေးပြီး အဆစ်ရောင်ရမ်းမှု၏ ပုံစံ၊ တည်နေရာနှင့် ကြာချိန်ကို အကဲဖြတ်ခြင်း
   • ဖောင်းရောင်နေသော အဆစ်အရေအတွက်နှင့် ဖိနှိပ်နာကျင်မှုကို စစ်ဆေးခြင်း 
2. သွေးစစ်ဆေးခြင်း
   • Rheumatoid Factor (RF) စစ်ဆေးခြင်း— ခန္ဓာကိုယ်က မိမိကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးရန် ထုတ်လုပ်လာသော ခုခံပစ္စည်းတစ်မျိုးကို ရှာဖွေခြင်းဖြစ်ပြီး ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းလူနာများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသည်
   • Anti-CCP သို့မဟုတ် ACPA ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ အန်တီဘော်ဒီ စစ်ဆေးခြင်း— အစောပိုင်းရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါကို အတည်ပြုရန် ကူညီသည်
   • ၁ နာရီအတွင်း အနီရောင်သွေးလုံးကျ sedimentation rate (Erythrocyte Sedimentation Rate: ESR) နှင့် အရောင်ရမ်းမှုညွှန်ပြပရိုတိန်း ( C-Reactive Protein: CRP) ကို စစ်ဆေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရောင်ရမ်းမှု သို့မဟုတ် တစ်ရှူးပျက်စီးမှုရှိမရှိ သိရှိရန်
   • Complete Blood Count: CBC စစ်ဆေးခြင်း— ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းနှင့် တွဲဖက်တွေ့ရတတ်သော သွေးအားနည်းခြင်းကို ရှာဖွေရန်
3. ရောင်ခြည်ပုံရိပ်စစ်ဆေးခြင်း
   • X-ray — အရိုးပေါက်ပြဲပျက်စီးမှုနှင့် အဆစ်ကြားအကွာအဝေးကျဉ်းလာမှုကို စစ်ဆေးရန်
   • Ultrasound — အဆစ်အတွင်းအရည်နှင့် အဆစ်အဖုံးအလွှာရောင်ရမ်းမှုကို အစောပိုင်းတွင် စစ်ဆေးရန် (X-ray တွင် မပေါ်သေးမီ)
   • MRI — အရိုးနှင့် ပျော့တစ်ရှူးများ၏ ချို့ယွင်းမှုကို အသေးစိတ်တွေ့နိုင်ရန်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ ကုသမှုရွေးချယ်စရာများ

ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါကို ပြီးပြည့်စုံစွာ ပျောက်ကင်းအောင် မကုသနိုင်သေးသော်လည်း လက္ခဏာသက်သာစေရန် ကုသနိုင်သည်။ လက်ရှိကုသမှုရည်မှန်းချက်မှာ Treat-to-Target (T2T) ဖြစ်ပြီး ရောဂါကို ငြိမ်သက်အနေအထား သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်နိုင်သည့်အဆင့်တွင် ထားရှိကာ အဆစ်ပျက်စီးမှုကို ရေရှည်ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကုသနည်းများသည် ရောဂါပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးမျိုးရှိသည်

1. ဆေးမသုံးဘဲ ကုသနည်း ရူမတိုင်ဒ်အစောပိုင်းလူနာများတွင် အဆစ်ပျော့ပြောင်းလွယ်ကူစေရန် နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကြွက်သား၊ အဆစ်များကို ပြန်လည်သန်စွမ်းစေရန် ကိုယ်ကာယကုထုံးလုပ်နိုင်ပြီး အဆစ်ပျက်စီးမှု တိုးမလာစေရန် ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ဆရာဝန်နှင့် ကိုယ်ကာယကုထုံးပညာရှင်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်းသာ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့အပြင် အဲရိုးဘစ်လေ့ကျင့်ခန်းများက အဆစ်တင်းကျပ်ကပ်မနေစေရန်နှင့် လှုပ်ရှားနိုင်မှု တိုးတက်စေရန် ကူညီပေးသည်။ သင့်တော်မှုအလိုက် ကိုယ်ထောက်ပံ့ပစ္စည်းများ တပ်ဆင်ခြင်းလည်း ရှိနိုင်သည်
2. ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါအတွက် ဆေးဝါးကုသမှု အောက်ပါအတိုင်း ပါဝင်သည် 
   • စတီးရွိုက်အုပ်စုဆေး ရောင်ရမ်းမှု ပြင်းထန်သူများတွင် အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ပြင်းထန်နိုင်ပြီး လက္ခဏာကောင်းလာသည်နှင့် ပမာဏလျှော့ချရသည်
   • စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှုတားဆေး (NSAIDs) အဆစ်နာကျင်ဖောင်းရောင်မှုကို ကောင်းစွာသက်သာစေပြီး အာနိသင်မြန်သည် 
   • အာနိသင်နှေးသော ရောင်ရမ်းမှုတားဆေးအုပ်စု ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်းသာ ဆက်တိုက်အသုံးပြုရမည်
3. ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါအတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှု အဆစ်ပျက်စီးမှု အလွန်များပြီး အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် မကုသနိုင်သည့်အခါ ဆရာဝန်က ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ပြုလုပ်ကာ ရေရှည်အဆစ်ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည်။ ခွဲစိတ်နည်းများမှာ အဆစ်ပေါင်းစည်းခွဲစိတ်မှု၊ အဆစ်အဖုံးအလွှာခွဲစိတ်မှု၊ အဆစ်ပတ်လည် အရွတ်ချုပ်ပြင်ဆင်ခွဲစိတ်မှု၊ အစားထိုးအတုအဆစ် ခွဲစိတ်မှု စသည်တို့ဖြစ်ပြီး လူနာ၏ လက္ခဏာနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်သည်

ဆရာဝန်ကို တွေ့မီနှင့် ကုသမှုမတိုင်မီ ပြင်ဆင်ရမည့်အရာများ

အချက်အလက်များကို ပြည့်စုံစွာ ပြင်ဆင်ထားခြင်းသည် ဆရာဝန်အတွက် အတည်ပြုခြဲခြားခြင်းနှင့် ကုသမှုကို ပိုမိုတိကျစေသည်

• လက္ခဏာမှတ်တမ်းရေးခြင်း — ဘယ်အဆစ်မှာ နာကျင်ဖောင်းရောင်သလဲ၊ ဘယ်လောက်ကြာပြီလဲ၊ နံနက်ပိုင်း အဆစ်တင်းကျပ်မှု မိနစ်ဘယ်လောက်ကြာသလဲ ကို သတ်မှတ်ရေးသားပါ
• ကျန်းမာရေးသမိုင်းစုစည်းခြင်း — နာတာရှည်ရောဂါများ၊ မိသားစုသမိုင်းနှင့် လက်ရှိသောက်နေသော ဆေးအားလုံးကို ပါဝင်စေပါ
• ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း— ဆေးလိပ်သည် အချို့ဆေးများ အထူးသဖြင့် Biologics ဆေးဝါးများ၏ အာနိသင်ကို လျော့နည်းစေနိုင်သောကြောင့်
• အခြေခံကျန်းမာရေး စစ်ဆေးခြင်း — ဆေးစတင်မီ ဆရာဝန်က သွေးစစ်ခြင်း၊ X-ray သို့မဟုတ် Ultrasound စစ်ဆေးခြင်းကို ညွှန်ကြားနိုင်သည်
• ကိုယ့်အလိုအလျောက် နာကျင်ပျောက်ဆေး ဝယ်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ — ဆရာဝန်မတိုင်ပင်ဘဲ သောက်ပါက လက္ခဏာကို ဖုံးကွယ်သွားစေပြီး အတည်ပြုခွဲခြားရန် ပိုခက်ခဲစေနိုင်သည်
• ဆေးအလွန်အကျွံတုံ့ပြန်မှုသမိုင်းကို အသိပေးပါ — အထူးသဖြင့် DMARDs နှင့် Biologics မသုံးမီ

ကုသမှုအပြီး ကိုယ်တိုင်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

ဆေးဝါးပိုင်း စောင့်ရှောက်မှု:

• သတ်မှတ်အချိန်အတိုင်း တိတိကျကျ ဆေးသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးထိုးခြင်းကို လိုက်နာပါ။ လက္ခဏာကောင်းလာလည်း ကိုယ့်အလိုအလျောက် ဆေးမရပ်ပါနှင့်၊ ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါသည် ရေရှည်ဆက်တိုက်ကုသရန် လိုအပ်သည်
• ဆရာဝန်ချိန်းဆိုသည့်အတိုင်း သွေးစစ်ရလဒ်ကို ပုံမှန်လိုက်နာကြည့်ရှုပါ— အသည်းတန်ဖိုး၊ ကျောက်ကပ်တန်ဖိုးနှင့် သွေးဆဲလ်များကဲ့သို့ ဆေးဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကို စောင့်ကြည့်ရန်

လေ့ကျင့်ခန်းနှင့် ကိုယ်ကာယကုထုံး:

• Low-impact လေ့ကျင့်ခန်းများ (ဥပမာ— ရေကူးခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း၊ ယောဂ) ကို ပြုလုပ်ပါ။ အဆစ်ကို ဖိအားမပေးဘဲ အဆစ်ပတ်လည်ကြွက်သားကို သန်စွမ်းစေနိုင်သည်
• ကိုယ်ကာယကုထုံးပညာရှင်က ဒီဇိုင်းဆွဲထားသော အစီအစဉ်အတိုင်း ကိုယ်ကာယကုထုံး ပြုလုပ်ပါ
• ရောဂါပြန်တက်သည့်ကာလတွင် အလွန်အမင်း အားထုတ်လေ့ကျင့်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ

အဆစ်စောင့်ရှောက်မှု:

• ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အဆစ်ထောက်ပံ့သံပန်း (splint) သို့မဟုတ် အထောက်အကူပစ္စည်းများကို အသုံးပြုပါ
• ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အဆစ်တင်းကျပ်မှုလျော့ရန် အပူပတ်တီးခြင်းနှင့် ဖောင်းရောင်မှုလျော့ရန် အအေးပတ်တီးခြင်း ပြုလုပ်ပါ

စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု:

• ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါသည် စိတ်ကျန်းမာရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် စိတ်ကျရောဂါ ခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ

ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်ခြင်း:

• Biologics သို့မဟုတ် JAK Inhibitors သုံးစွဲနေသော လူနာများတွင် ကိုယ်ခံအား ကျဆင်းနိုင်သည်။ တုပ်ကွေးကာလတွင် လူစည်ကားရာနေရာများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးပါ (ဥပမာ— တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး၊ အဆုတ်ရောင်ကာကွယ်ဆေး)

ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းလူနာများအတွက် သင့်တော်သော အစားအစာ

အစားအစာရွေးချယ်စားသောက်ခြင်းသည် ရူမတိုင်ဒ်လူနာများတွင် နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုလျော့ချရာတွင် အလွန်အရေးကြီးပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်

1. စားသင့်သော အစားအစာ
   • ငါး အိုမီဂါ-၃ အဆီနှင့် အောက်ဆီဒန့်တားဆီးနိုင်စွမ်း မြင့်မားပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို တားဆီးကူညီပေးသည်။ ဥပမာ— ဆာလမွန်၊ တူနာ၊ မက်ကရယ်
   • အရောင်မျိုးစုံ သစ်သီးဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် အဆစ်များတွင် ရောင်ရမ်းမှုကို တားဆီးကူညီပေးသည်။ ဥပမာ— ဘယ်ရီ၊ ဘရိုကလီ၊ လိမ္မော်၊ ပန်းသီး
   • ဇွန်းသီးဆီ (Olive oil) ရောင်ရမ်းမှုကို လှုံ့ဆော်နိုင်သော အိုမီဂါ-၆ များ မပါဝင်သော်လည်း သင့်တော်သောပမာဏဖြင့်သာ စားသုံးသင့်သည်
   • မဖျော့အနှံ့စေ့ (Whole grains) ရောင်ရမ်းမှုကို တားဆီးပြီး နာကျင်မှုကို သက်သာစေသည်။ ဥပမာ— အညိုဆန်၊ အော်တ်စ်၊ ဘာလီ 
   • ပဲမျိုးရိုး အစားအစာများ နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ချပြီး အဆစ်ပတ်လည်ကြွက်သား သန်စွမ်းစေရန် ပရိုတိန်းပေးသည်
   • ရေများများသောက်ခြင်း ခန္ဓာကိုယ် ရေဓာတ်လျော့ပါက အဆစ်နာကျင်မှု သို့မဟုတ် တင်းကျပ်မှု ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့်
2. ရှောင်သင့်သော အစားအစာ
   • ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အစားအစာ ဆားနှင့် ဆိုဒီယမ်မြင့်သောကြောင့်။ ဥပမာ— အမြန်ချက်နူးဒယ်၊ အချဉ်ဖောက်အစားအစာ၊ ချဉ်ပေါင်း/ချဉ်သုပ်၊ အသားနီ၊ ဆော့စစ်၊ ဟမ်၊ ဘေကွန်
   • Trans fat ရောင်ရမ်းမှုကို လှုံ့ဆော်နိုင်သောကြောင့်။ ဥပမာ— ကြော်စာ၊ ဖတ်စ်ဖုဒ်၊ အကျွပ်အကြွပ်အစားအစာ
   • သကြားဓာတ်မြင့် အစားအစာ ရောင်ရမ်းမှုနှင့် အောက်ဆီဒေးရှင်းပစ္စည်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့်။ ဥပမာ— အချိုဖျော်ရည်ဖိဇီ၊ နို့လက်ဖက်ရည်၊ ချိုချဉ်မုန့်များ
   • မုန့်အဖြူ/အမှုန့်ဓာတ်မြင့် အစားအစာ ရောဂါပြန်တက်စေပြီး ကိုယ်အလေးချိန်တိုးစေနိုင်သောကြောင့်။ ဥပမာ— ပေါင်မုန့်၊ ပါစတာ၊ ပီဇာ
   • အရက်ပါသော အဖျော်ယမကာ လုံးဝရှောင်သင့်သည်။ ရောင်ရမ်းမှုကို ပိုမိုပြင်းထန်စေပြီး အချို့ဆေးဝါးများ၏ အလုပ်လုပ်မှုကို တားဆီးနိုင်သောကြောင့်

ရောဂါကာကွယ်ခြင်းနှင့် ရောဂါတိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေခြင်း

ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါကို ပြည့်စုံစွာ ကာကွယ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမရှိသေးသော်လည်း အကျင့်စရိုက်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်ကို လျော့ချပြီး ရောဂါတိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေနိုင်သည်

• ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း — ဆေးလိပ်သည် ပြောင်းလဲထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အရေးအကြီးဆုံး အန္တရာယ်အချက်ဖြစ်သည်
• BMI (Body Mass Index) တန်ဖိုးအရ ကိုယ်အလေးချိန်ကို ပုံမှန်အတွင်း ထိန်းထားပါ
• ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ — တစ်ပတ်လျှင် အနည်းဆုံး 150 မိနစ် မျှတသောအဆင့် လေ့ကျင့်ခန်း
• ပင်လယ်ငါး၊ ဇွန်းသီးဆီ၊ ပဲနှင့် အရောင်စုံ သစ်သီးဟင်းသီးဟင်းရွက်များမှ အိုမီဂါ-၃ မြင့်သော အစားအစာများ စားသုံးပါ
• စိတ်ဖိစီးမှုကို စီမံခန့်ခွဲပါ — တရားထိုင်ခြင်း၊ ယောဂ သို့မဟုတ် နှစ်သက်ရာ လှုပ်ရှားမှုများလုပ်ခြင်း။ စိတ်ဖိစီးမှုက ရောင်ရမ်းမှုကို လှုံ့ဆော်နိုင်သောကြောင့်
• အိပ်ရေးဝအောင် အနားယူပါ — တစ်ညလျှင် အနည်းဆုံး 7–8 နာရီ၊ ခန္ဓာကိုယ် ပြန်လည်ပြုပြင်ရန်
• နှစ်စဉ်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးပြီး အဆစ်ဖောင်းနာမှု 6 ပတ်ကျော်ကြာပါက အမြန်ဆရာဝန်ကို တွေ့ပါ — အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်မြင့်သူများတွင်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါနှင့် ပတ်သက်သည့် မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါသလား?

လက်ရှိတွင် အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါကို အပြည့်အဝပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သည့် နည်းလမ်းမရှိသေးသော်လည်း ရောဂါကို ငြိမ်သက်အနေအထားတွင် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ လူနာအများစုသည် မှန်ကန်ပြီး ဆက်တိုက်ကုသမှု ရရှိပါက ပုံမှန်ဘဝကို ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်သည်။ အရေးကြီးဆုံး ရည်မှန်းချက်မှာ အဆစ်ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို ထိန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်နှင့် မတိုင်ပင်ဘဲ ကိုယ့်အလိုအလျောက် ဆေးရပ်ခြင်းသည် ရောဂါပြန်တက်စေပြီး အဆစ်ကို အမြဲတမ်းပျက်စီးစေနိုင်သည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါနှင့် အဆစ်စုတ်ရောဂါ မည်သို့ကွာခြားသနည်း?

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်က အဆစ်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ကိုယ်ခံအားပျက်ကွက်ရောဂါဖြစ်ပြီး အရွယ်ငယ်မှ အသက်လတ်အထိ တွေ့ရတတ်သည်။ နံနက်ပိုင်း အဆစ်တင်းကျပ်မှုကြာရှည်ခြင်းနှင့် နှစ်ဖက်တပြိုင်နက် ဖြစ်ခြင်းတို့ မကြာခဏတွေ့ရသည်။ အဆစ်စုတ်ရောဂါကတော့ အသက်ကြီးလာခြင်းနှင့် အသုံးပြုမှုကြောင့် စုတ်ချိုးခြင်းမှ ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် အသက်ကြီးသူများတွင် တွေ့ရသည်။ အသုံးပြုမှုကို နားပြီးနောက် လက္ခဏာကောင်းလာတတ်သည်။ ရောဂါနှစ်မျိုး၏ ကုသမှုသည် လုံးဝကွာခြားသဖြင့် မှန်ကန်သော အတည်ပြုခွဲခြားခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်

ရူမတိုင်ဒ်လူနာများသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်ပါသလား?

ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းလူနာများသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်သော်လည်း ဆရာဝန်နှင့် အစီအစဉ်တကျ သေချာစွာ ပူးပေါင်းစီစဉ်ရမည်။ ကုသဆေးများတွင် Methotrexate နှင့် Leflunomide ကဲ့သို့ သန္ဓေကလေးအတွက် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ဆေးအချို့ ပါဝင်နိုင်သဖြင့် ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီ ကြိုတင်ကာလတစ်ခုအထိ ဆေးရပ်ရမည်။ သို့သော် အမှုအခင်းအချို့တွင် ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလအတွင်း ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းလက္ခဏာများ ကောင်းမွန်လာတတ်သော်လည်း မွေးပြီးနောက် ပြန်တက်တတ်သည်။ အတွေ့အကြုံရှိသော ဆရာဝန်အဖွဲ့မှ စောင့်ရှောက်မှုသည် အရေးကြီးသည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါသည် အဆစ်အပြင် အခြားအင်္ဂါများကို ထိခိုက်နိုင်ပါသလား?

ရနိုင်သည်။ အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါသည် အဆစ်၏ရောဂါသာမက ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်နိုင်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ အဆစ်ပြင်ပ လက္ခဏာများတွင် အဆုတ်ရောဂါများ၊ နှလုံးအဖုံးရောင်ရမ်းခြင်း၊ မျက်စိခြောက်ခြင်းနှင့် မျက်စိနီခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ နှင့် အရေပြားအောက် ရူမတိုင်ဒ်အဖုများ ပါဝင်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် သာမန်လူထက် နှလုံးနှင့် သွေးကြောရောဂါ အန္တရာယ် ပိုမြင့်သဖြင့် အလုံးစုံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လိုအပ်သည်

ဆေးကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ သောက်ရမလဲ?

ယေဘုယျအားဖြင့် ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါတွင် ဆေးကို ရေရှည်သောက်ရသည်။ အချို့သူများတွင် တစ်သက်တာလုံး သောက်ရနိုင်သည်။ ရောဂါငြိမ်သက်ပြီးသား ဖြစ်ပါကတောင် ဆေးရပ်လိုက်ခြင်းသည် ရောဂါပြန်တက်လာပြီး အဆစ်ကို အမြဲတမ်းပျက်စီးစေနိုင်သော အန္တရာယ် မြင့်သည်။ သို့သော် ရောဂါငြိမ်သက်မှု အချိန်ကြာရှည်ပြီး ပြည့်စုံသူများတွင် ဆရာဝန်က ဆေးပမာဏကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချရန် စဉ်းစားနိုင်သော်လည်း လက္ခဏာကို နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်ရမည်။ ကိုယ့်အလိုအလျောက် ဆေးရပ်ခြင်းကို လုံးဝ မပြုလုပ်သင့်သည်

ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေရှိရင် ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်း ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သလဲ?

အဆစ်ဖောင်းရောင်၊ အနီရောင်ဖြစ်၊ ပူလောင်ပြီး နာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါက အထူးကုဆရာဝန်ကို အမြန်တွေ့သင့်သည်။ အထူးသဖြင့် လက်ချောင်းအဆစ်၊ လက်မောင်းအဆစ် သို့မဟုတ် ခြေကျင်းအဆစ်တို့တွင် နှစ်ဖက်တပြိုင်နက် ဖြစ်ခြင်းနှင့် နံနက်ပိုင်း အဆစ်တင်းကျပ်မှု 30–60 မိနစ်ထက် ပိုကြာခြင်းတို့ ပါဝင်ကာ 6 ပတ်ကျော်ဆက်လက်ဖြစ်နေလျှင်၊ ထို့အပြင် နာတာရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ အပူချိန်နိမ့်ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ခြင်းရှိပါက ပိုမိုသတိပြုရမည်။ အစောပိုင်းတွင် အတည်ပြုနိုင်ပြီး လက္ခဏာစတင်ပြီး 3–6 လအတွင်း ဆေးစတင်ခြင်းသည် အမြဲတမ်းမသန်စွမ်းမှုကို ကာကွယ်ရာတွင် အကောင်းဆုံးရလဒ်ရှိသည်

အဆစ်ရူမတိုင်ဒ်ရောဂါ ကုသမှုတွင် ကျွမ်းကျင်သည့် ဆေးရုံ

အဆစ်နှင့် ရူမတစ်ဇင် အတွင်းရေးဆေးပညာဌာန၊ Bangkok Hospital သည် ရူမတိုင်ဒ်အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါနှင့် ကိုယ်ခံအားပျက်ကွက်ရောဂါများကို အတည်ပြုခြင်းမှ ရေရှည်ကုသမှုအထိ အပြည့်အစုံ စောင့်ရှောက်ပေးသည်။ ရူမတစ်ဇင် အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့် ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် စီမံဆောင်ရွက်ကာ နိုင်ငံတကာစံနှုန်း Treat-to-Target (T2T) လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း ကုသပေးသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်ပိုင်လိုအပ်ချက်အလိုက် ကိုယ်ကာယကုထုံးအစီအစဉ်များကိုပါ ပံ့ပိုးပေးပြီး ရောဂါကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ လက္ခဏာလျော့ချခြင်းနှင့် လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေး တိုးတက်စေရန် ကူညီပေးသည်