သရက်ရွက်မှာ အကျိတ်တစ်ခုတွေ့ရင် ဘာလုပ်ရမလဲ

ယခုအချိန်တွင် ဝမ်းဗိုက်ကို ဓာတ်မှန်ရိုက်စစ်ဆေးခြင်းမှာ အလွန်များပြားလာပါသည်။ မတူညီသောစစ်ဆေးမှုများ ပေးပို့ခြင်းအတွက် မတူညီသောလက္ခဏာများရှိပါသည်။ အများစုမှာ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းရှိ၊မရှိ စစ်ဆေးရန် နှစ်စဉ်စစ်ဆေးမှုများဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ရလဒ်များကိုလက်ခံရရှိသောအခါတွင် ပန်ကရိယထုထည်ပမာဏကို မကြာခဏသိရှိခြင်းက စိုးရိမ်ပူပန်မှုအနည်းအများဖြစ်စေပြီး မေးခွန်းများစွာ ပေါ်ပေါက်လာတတ်ပါသည်။ထို့ကြောင့် ပန်ကရိယထုထည်ကိုနားလည်သဘောပေါက်ခြင်းက သင့်လျော်သောကုသမှုရွေးချယ်စရာများကို နားလည်ရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။

ပန်ကရိယအဖုအမျိုးအစားများ

ပန်ကရိယရှိ အကျိတ်များကို အစိုင်အခဲများနှင့် အရေအိတ်များအဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်ပါသည်။ ကနဦးရောဂါကို အာထရာဆောင်းစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ရရှိတတ်သည်။ (Ultrasonography) သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (CT Scan)၊

• အဖု (အခဲ) အခဲ (အခဲ) ပေါ်လာပါက ရောဂါကို ညင်သာပျော့ပျောင်းသော အခြေအနေ (Benign) အုပ်စုနှင့် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) ရှိသူများနှင့် ခွဲခြားရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ပန်ကရိယမှ အကျိတ်တစ်ခု တွေ့ရှိ၍ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ Endocrine ဆဲလ်များအုပ်စု သို့မဟုတ် Pancreatic Neuroendocrine Tumor (PNET) မှ ပေါက်ဖွားလာသော အဖုတစ်ခုဖြစ်သည်။ PNET အဖွဲ့သည် ညင်သာပျော့ပျောင်းသောအကျိတ်များမှ ဆိုးရွားသောရောဂါများအထိ အမျိုးမျိုးသောရောဂါများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ တည်နေရာပြင်ပတွင် တွေ့ရသော သရက်ရွက် (Accessory Spleen) နှင့် ပန်ကရိယကင်ဆာ (ပန်ကရိယကင်ဆာ)၊
• Cyst- cyst ၏အသွင်အပြင်ကိုတွေ့ရှိပါက၊ ကနဦးကွဲပြားသောရောဂါရှာဖွေရာတွင်အထောက်အကူဖြစ်စေရန်အတွက်ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသောရေအိတ်၏လက္ခဏာများကိုကြည့်ရှုရန်အကြံပြုအပ်ပါသည်။ သို့ရာတွင်၊ အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းမှတဆင့် အာထရာဆောင်း (Endoscopic Ultrasound သို့မဟုတ် EUS) သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်၏ သံလိုက်ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှုပုံရိပ်စကင်န် (သံလိုက်သံလိုက်သံလိုက်ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း သို့မဟုတ် MRI/MRCP) ကဲ့သို့သော အပိုစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ရှင်းလင်းမှုတိုးလာသည်။ တွေ့ရှိရသော cyst အုပ်စုရှိ ရောဂါများသည် ကောင်းမွန်ပြီး Serous Cytadenoma (SCA) နှင့် အခြေအနေအရ ဖြစ်ပေါ်သော cysts ကဲ့သို့သော ကင်ဆာအဖြစ်သို့ မပြောင်းသွားပါ။ ပန်ကရိယရောင်ခြင်း (Pancreatic Pseudocyst) နှင့် အခြားအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဖြစ်ရန် အလားအလာရှိသော cyst အုပ်စု ၎င်းတို့သည် ညင်သာပျော့ပျောင်းမှ ဆိုးရွားသော ၊ ဥပမာ Intraductal Papillary Mucinous Neoplasm (IPMN)၊ Mucinous Cystic Neoplasm (MCN) နှင့် Solid Pseudopapillary Epithelial Neoplasia (SPEN) ကဲ့သို့သော ပျော့ပျောင်းသောရောဂါအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။

ပန်ကရိယတွင် အကျိတ်များတွေ့ရှိပါက မည်သို့ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်နည်း။

ပန်ကရိယထုထည်ကို ယေဘူယျအားဖြင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းမှတဆင့် တွေ့ရှိပြီး ရောဂါလက္ခဏာ မပြသောကိစ္စများတွင်၊ ရည်ညွှန်းဆရာဝန်ထံမှ အခြေခံအသေးစိတ်အချက်အလက်များကို နားထောင်ပြီး အသည်း၊ ပန်ကရိယနှင့် သည်းခြေလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများကို အထူးပြုသည့် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ကြည့်ရှုရန် လွှဲပြောင်းပေးသည့်လမ်းညွှန်ချက်များကို ဆွေးနွေးသင့်ပြီး ရောဂါ၏ရှင်းလင်းချက်၊ ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် သင့်လျော်သောကုသမှုရွေးချယ်မှုများကို နားထောင်ရန် နောက်တစ်ခု ရောဂါလက္ခဏာတွေပြရင် ယေဘူယျအားဖြင့်၊ အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များ သို့မဟုတ် အထူးပြုခွဲစိတ်ဆရာဝန်များသည် များသောအားဖြင့် ရောဂါအတွက် သင့်လျော်သောကုသမှုကို တိုက်ရိုက်ဂရုစိုက်ပေးသော ဆရာဝန်များဖြစ်သည်။

ပန်ကရိယတွင် အကျိတ်တွေ့ရှိပါက ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ချေများသည်။

ပန်ကရိယအကျိတ်များသည် ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော သို့မဟုတ် ကင်ဆာဖြစ်စေရန် အမြဲမတွေ့ရှိရပါ။ ယေဘူယျအားဖြင့် လူနာများသည် ကင်ဆာရောဂါကို စိုးရိမ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လူနာများသည် ကင်ဆာဟုတ်၊ မဟုတ် သိရှိနိုင်ရန် အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည်။ သင့်လျော်သောကုသမှုအတွက် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါဝင်သည်။ အမျိုးမျိုးသောရောဂါများ၏ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းတွင် ဓာတ်မှန်ဗေဒပညာဖြင့်ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော အဖုများသို့မဟုတ် အရည်ကြည်များ ပေါ်လာခြင်းအပါအဝင်ကနဦးရောဂါလက္ခဏာများဖြစ်သောကျား၊

ပန်ကရိယအကျိတ်များကို ကုသခြင်း။

ယေဘုယျအားဖြင့်၊ ပန်ကရိယအစုလိုက်အပြုံလိုက်ကုသမှုသည် လူနာ၏ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများအပါအဝင် အောက်ပါတို့အပေါ်မူတည်ပါသည်။

• ပန်ကရိယအဖု အမျိုးအစားကောင်းရင် ဘာလက္ခဏာမှ မရှိပါဘူး။ ကုသမှုကို ခွဲစိတ်မှုမရှိဘဲ ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ရက်ချိန်းတစ်ခုပြုလုပ်နိုင်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါတိုးတက်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန် 6-12 လတစ်ကြိမ် ဓာတ်မှန်ရိုက်စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
• ပန်ကရိယအဖု အမျိုးအစားကောင်းရှိလျှင်သော်လည်းကောင်း လက္ခဏာများရှိပါသည်။ တွေ့ရှိရသော ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများကို သုံးသပ်ကြည့်ပါ၊ ဥပမာ- အသားဝါခြင်းရှိပါက ကုသမှုကို endoscopy နှင့် biliary drainage tube (Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography or ERCP) နှင့် ခွဲစိတ်ကုသရန် မလိုအပ်ဘဲ ကုသမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ဒါပေမယ့် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ရောဂါတစ်ခုလို့ တွေ့ရှိရင် ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူဖို့ စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။
• ပန်ကရိယရောင်ခြင်း နှင့် အနီးနားရှိ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ဖိမိခြင်း လက္ခဏာများ ကြောင့် ကြီးမားသော အလုံးကြီး ဖြစ်ပါက၊ အခြားကုသမှုနည်းလမ်းများ မဖြစ်နိုင်သည့်ကိစ္စများတွင် အစာအိမ်လမ်းကြောင်းမှန်ပြောင်းနှင့် ရေနုတ်မြောင်းဖြင့် ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
• အကယ်၍ ၎င်းသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ချေရှိသော သို့မဟုတ် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အဖု သို့မဟုတ် အလုံးများဖြစ်ပါက။ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Pancreatic Resection or Pancreatectomy) ကို ပြီးပြည့်စုံသော ကုသနည်း (Curative Management) ကို မျှော်လင့်နိုင်ရန် ခွဲစိတ်ကုသရန် ဖြစ်နိုင်သေးပါက ခွဲစိတ်ကုသမှု (Pancreatic Resection or Pancreatectomy) ကို အကြံပြုထားပါသည်။

ပန်ကရိယအဖုခွဲစိတ်မှုနှင့် ၎င်း၏အန္တရာယ်များနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများ

ပန်ကရိယခွဲစိတ်မှု (ပန်ကရိယ ခွဲစိတ်ပြုပြင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပန်ကရိယထုတ်ခြင်း) ကို အစုလိုက်အပြုံလိုက်တွေ့ရှိသည့်နေရာနှင့် ကင်ဆာဖြစ်ခြင်းရှိမရှိ သံသယရှိခြင်းရှိမရှိအပေါ် မူတည်၍ အပိုင်း ၂ ပိုင်းခွဲနိုင်သည် ။ ၎င်းကို ပန်ကရိယ၏ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် ပန်ကရိယဦးခေါင်း (Pancreaticoduodenectomy; PD) နှင့် ပန်ကရိယ၏ခန္ဓာကိုယ်နှင့်အမြီး သို့မဟုတ် ပန်ကရိယကိုယ်ခန္ဓာနှင့်အမြီး (Distal Pancreatectomy; DP) ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားသည်။

Pancreatic Head ခွဲစိတ်မှုဟာ ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် duodenum နှင့် distal bile duct သည် ဤနေရာတွင်တည်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဒီလိုခွဲစိတ်မှုမျိုးက အချိန်တော်တော်ကြာပါတယ်။ ဖြတ်တောက်ခြင်း (Resection) နှင့် ချိတ်ဆက်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ (Anastomosis) ပန်ကရိယ၊ biliary tract နှင့် အစာခြေလမ်းကြောင်း။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပန်ကရိယခွဲစိတ်မှုသည် ရှုပ်ထွေးမှုအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ 10 – 40% တွင် ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် လက်ရှိ ပန်ကရိယခွဲစိတ်မှုကြောင့် သေဆုံးနှုန်းမှာ 1 – 5% သာရှိသည်။

ပန်ကရိယခန္ဓာကိုယ်နှင့် အမြီးတွင် အကျိတ်တစ်ခုတွေ့ရှိပါက ခွဲစိတ်မှုပိုမိုလွယ်ကူနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ပန်ကရိယဦးခေါင်းဧရိယာရှိ ခွဲစိတ်မှုထက် ပန်ကရိယယိုစိမ့်မှု၏ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။  ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဆီးချိုရောဂါကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။

ပန်ကရိယအစုလိုက်အပြုံလိုက်၏အဖွင့်နှင့် laparoscopic ခွဲစိတ်မှု

ပန်ကရိယ ခွဲစိတ်နည်းများကို ခွဲခြားနိုင်သည်။ အိတ်ဖွင့်ခွဲစိတ်မှု (Open Pancreatectomy) နှင့် Laparoscopic ခွဲစိတ်မှု (Laparoscopic Pancreatectomy) ကုသမှုနည်းလမ်းရွေးချယ်မှုသည် အကျိတ်၏တည်နေရာပေါ်မူတည်၍ ဖြစ်နိုင်သည်။

ပန်ကရိယကိုယ်ခန္ဓာနှင့်အမြီးရှိ အဖုအကြိတ်တစ်ခုအတွက် ခွဲစိတ်ကုသပါက Laparoscopic Distal Pancreatectomy ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။ တားမြစ်ထားတာကလွဲရင်ပေါ့။ သို့သော် ပန်ကရိယဦးခေါင်းတွင် အကျိတ်တစ်ခုတွေ့ရှိပါက၊ လက်ရှိ ခွဲစိတ်မှုကို ပုံမှန်နည်းလမ်းအဖြစ် အကြံပြုထားသည်။ သို့သော် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် အတွေ့အကြုံရှိလျှင် Laparoscopic Pancreaticoduodenectomy ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်သည်။ သို့သော် ခွဲစိတ်မှု Laparoscopic ခွဲစိတ်မှုသည် အဖွင့်ခွဲစိတ်မှုထက် ပြီးမြောက်ရန် ပိုကြာပါသည်။ ဒါက ခွဲစိတ်မှုရဲ့ ခက်ခဲမှုနဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုကြောင့်ပါ။