သားအိမ်အကျိတ်ဆိုတာဘာလဲ အန္တရာယ်ရှိလား အကြောင်းရင်းများ၊ လက္ခဏာများ၊ ကုသနည်းများကို သိထားပါ

အမျိုးသမီးတို့၏ အတွင်းပိုင်းပြဿနာများသည် မိမိနှင့်မသက်ဆိုင်သလို မထင်သင့်ပါ။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသော သားအိမ်အကျိတ်သည် လက္ခဏာပြတတ်သူမှာ ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၂၀–၃၀% သာရှိပါသည်။ သိရှိမိသည့်အချိန်တွင် အကျိတ်အရွယ်အစားသည် တိုးကြီးလာပြီး အနီးနားအင်္ဂါများကို ဖိနှိပ်ကာ လက္ခဏာများပိုဆိုးလာနိုင်သလို ကုသမှုလည်း ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သတိပေးလက္ခဏာများကို ဂရုစိုက်ပြီး ဤရောဂါအကြောင်း သိမြင်နားလည်ထားခြင်းသည် မလျစ်လျူရှုသင့်သော အရေးကြီးချက်တစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။

သားအိမ်အကျိတ်ဆိုတာဘာလဲ?

သားအိမ်အကျိတ် (Myoma Uteri သို့မဟုတ် Uterine Fibroids) ဆိုသည်မှာ သားအိမ်ကြွက်သားဆဲလ်များ ပုံမှန်မဟုတ်သော ကြီးထွားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သားအိမ်တွင် အကျိတ်အဖြစ် ဖွဲ့တည်လာသော ရောဂါဖြစ်သည်။ သားအိမ်အတွင်းပိုင်း (โพรงမดลูก) တွင် ကြီးထွားနိုင်သလို သားအိမ်နံရံမှ အပြင်သို့ ဖောင်းထွက်သည့်အကျိတ်အဖြစ်လည်း ကြီးထွားနိုင်ပါသည်။ အကျိတ်၏ အရွယ်အစားသည် တဖြည်းဖြည်းကြီးလာနိုင်သလို မပြောင်းလဲဘဲတည်ရှိနိုင်ပါသည်။ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် တွေ့ရသော အကျိတ်အရေအတွက်တို့သည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ 

ဤရောဂါသည် မျိုးပွားနိုင်သည့်အရွယ် ၃၀–၄၀ နှစ်အတွင်း အမျိုးသမီးများတွင် မကြာခဏတွေ့ရပါသည်။ လက်ရှိအချိန်ထိ အကြောင်းရင်းကို အတိအကျမသိရသေးသော်လည်း သားအိမ် (卵巣) မှ ထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင် (Estrogen) နှင့် ပရိုဂျက်စတာရုန်း (Progesterone) ဟော်မုန်းများက အကျိတ်အရွယ်အစား ကြီးလာစေနိုင်ကြောင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာတွင် တွေ့ရှိထားပါသည်။ အတူတကွ အမျိုးသမီးအဟော်မုန်းလျော့သည့် မီးယပ်ပျောက်ချိန် (วัยทอง/หมดประจำเดือน) သို့ ဝင်ရောက်လာပါက အကျိတ်အရွယ်အစားလည်း သေးလာနိုင်ပါသည်။

သားအိမ်အကျိတ်အမျိုးအစားများ

သားအိမ်အကျိတ်အမျိုးအစားများကို တည်နေရာအလိုက် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်ပါသည်

• သားအိမ်နံရံအပြင်ပိုင်းမျက်နှာပြင်တွင်ရှိသော အကျိတ် (Subserosal Fibroid): အရွယ်အစားအလွန်ကြီးလာပါက အခြားအင်္ဂါများကို ဖိနှိပ်နိုင်သလို ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
• သားအိမ်ကြွက်သားအတွင်း/သားအိမ်နံရံအတွင်းရှိသော အကျိတ် (Intramural Fibroid): အများဆုံးတွေ့ရသောအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မကြာခဏ မီးယပ်နာခြင်း၊ မီးယပ်သွေးအလွန်များခြင်း၊ ကလေးမရနိုင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ဤအရာများသည် အကျိတ်အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာပေါ်မူတည်ပါသည်။
• သားအိမ်အတွင်းโพรงတွင်ရှိသော အကျိတ် (Submucosal Fibroid): မီးယပ်သွေးအလွန်များခြင်း၊ မီးယပ်မမှန်ခြင်း၊ မီးယပ်နာခြင်း၊ ကလေးမရနိုင်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ဝန်ပျက်နိုင်ခြေ တိုးလာခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပါသည်။ ထို့အပြင် အချို့ကိစ္စများတွင် အကျိတ်တွင် တံဆိပ်ကဲ့သို့ တိုင်တံရှည် (ก้าน) ရှိပြီး သားအိမ်ခေါင်းမှတစ်ဆင့် အောက်သို့ ဆင်းထွက်လာပါက လူနာက ယောနိအတွင်းတွင် အကျိတ်တစ်လုံးကို ထိတွေ့ခံစားနိုင်ပြီး ယောနိအကျိတ်ကဲ့သို့ ထင်ရနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါခွဲခြားရန် ဆရာဝန်မှ စစ်ဆေးအတည်ပြုရပါမည်။

သားအိမ်အကျိတ်က အန္တရာယ်ရှိလား၊ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်လား?

အကျိတ်တွေ့သည့်အခါ အမျိုးသမီးများအများစုက စိုးရိမ်ပြီး သားအိမ်အကျိတ်က အန္တရာယ်ရှိလား၊ ကင်ဆာပြောင်းနိုင်လားဟု မေးလေ့ရှိပါသည်။ တကယ်တမ်းတွင် တွေ့ရသောအကျိတ်အများစုသည် သာမန်အကျိတ် (benign) ဖြစ်ပြီး မကောင်းကျိတ် (malignant) မဟုတ်ပါ။ ကင်ဆာအဖြစ်ပြောင်းလဲဖွံ့ဖြိုးနိုင်ခြေသည် အလွန်နည်းပါးပြီး ၈၀% သည် ကင်ဆာမဟုတ်ပါ။ သားအိမ်အကျိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများလည်း မကြာခဏမတွေ့ရပါ။ တွေ့ရပါက သားအိမ်အကျိတ်က ဆီးကြော (ท่อไต) ကဲ့သို့ အနီးနားအင်္ဂါများကို ဖိနှိပ်သည့်ကိစ္စတွင် ဖြစ်နိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

သို့သော်လည်း ဤရောဂါ၏ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ သားအိမ်အကျိတ်ကြီးလာပြီး ဆီးကြောကဲ့သို့ အနီးနားအင်္ဂါများကို ဖိနှိပ်ပါက ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုကျဆင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့မဟုတ် သားအိမ်နံရံအပြင်သို့ ထွက်နေသော အကျိတ်တွင် အမြစ်ပိုင်းလိမ်ခြင်း (บิดขั้ว) ဖြစ်ပေါ်ပါက ပြင်းထန်ပြီး ရုတ်တရက် ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှု ဖြစ်စေကာ အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။

သားအိမ်အကျိတ်လက္ခဏာများ — ဂရုစိုက်ရမည့် သတိပေးလက္ခဏာများ

သားအိမ်အကျိတ်ရှိသူအချို့တွင် လက္ခဏာရှိနိုင်သလို မရှိလည်းနိုင်ပါသည်။ အကျိတ်တစ်လုံးတည်းဖြစ်နိုင်သလို အများလည်းဖြစ်နိုင်ပြီး အမျိုးအစားများ ပေါင်းစည်းနေသည့်အခြေအနေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ မလျစ်လျူရှုသင့်သော အရေးကြီးလက္ခဏာများမှာ

• မီးယပ်နာပြင်းထန်ခြင်း သို့မဟုတ် အောက်ဝမ်းဗိုက်တွင် နာကျင်မှု/လေးနက်သလို နာခြင်း
• မီးယပ်အကြာကြီးမှတစ်ခါလာခြင်း၊ မကြာခဏမမှန်ဘဲလာခြင်း သို့မဟုတ် မီးယပ်သွေးအလွန်များခြင်းကြောင့် သွေးအားနည်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိခြင်း
• ဆီးခဏခဏသွားခြင်း၊ ဆီးသွားရခက်ခြင်း 
• ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ အူနောက်ပိုင်း/အနာလမ်းကြောင်းတွင် လေးနက်သလို နာခြင်း
• အကျိတ်အရွယ်အစားကြီးခြင်း သို့မဟုတ် အကျိတ်အရေအတွက်များခြင်းတို့ကြောင့် ခါးအောက်ပိုင်း (အင်္ဂါအုံ) သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်တွင် အကျိတ်ကို လက်ဖြင့် စမ်းမိခြင်း
• သားအိမ်အပြင်ဘက်တွင် အကျိတ်ကြီးထွားပြီး အကျိတ်အမြစ်လိမ်ခြင်း ဖြစ်ပါက ရုတ်တရက်နာကျင်မှု၊ ဖျားနာမှုနှင့် ပျို့အန်ချင်မှုတို့ ပါဝင်လာခြင်း

သားအိမ်အကျိတ်ရောဂါခွဲခြားအတည်ပြုစစ်ဆေးခြင်း

ရောဂါကို စောစောကတည်းက တွေ့ရှိနိုင်ပါက ကုသမှုကို ပိုမိုလွယ်ကူစေပါသည်။ မွေးဖွား-မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်က အတွင်းပိုင်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အယ်လ်ထရာဆောင် (Ultrasound) စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ပြီး ရောဂါခွဲခြားအတည်ပြုနိုင်ပါသည်။ ၎င်းက အကျိတ်၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်၊ အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာတို့ကို ပြတ်သားစွာ မြင်နိုင်စေပါသည်။ ထို့အပြင် အချို့ကိစ္စများတွင် ပိုမိုတိကျသည့် ခွဲခြားအတည်ပြုရန် သားအိမ်အတွင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အတွင်းကို အင်ဒိုစကိုပ်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

သားအိမ်အကျိတ် ကုသနည်းများ

သားအိမ်အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ကုသခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်ပြီး ခက်ခဲမှုသည် အကျိတ်အရွယ်အစား၊ အရေအတွက်နှင့် တည်နေရာပေါ်မူတည်ပါသည်။ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။

1. အကျိတ်ကိုသာ ခွာဖယ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Myomectomy)

ဤနည်းလမ်းသည် အနာဂတ်တွင် ကလေးယူလိုသေးသော လူနာများအတွက် သင့်တော်ပါသည်။ ဆရာဝန်က သားအိမ်ကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး အကျိတ်ကိုသာ ဖယ်ရှားပေးပါသည်။ ခွဲစိတ်နည်းလမ်းများမှာ ဝမ်းဗိုက်ဖွင့်ခွဲစိတ်ခြင်းနှင့် ကင်မရာဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်း (Laparoscopic Myomectomy) တို့အပါအဝင် မျိုးစုံလုပ်နိုင်ပါသည်။ အတိတ်ကာလတွင် အကျိတ်အရွယ်အစား ၅ စင်တီမီတာထက် ကြီးပါက များသောအားဖြင့် ဝမ်းဗိုက်ဖွင့်ခွဲစိတ်ရတတ်ပါသည်။ 

သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာတိုးတက်မှုများကြောင့် အကျိတ်အရွယ်အစားကြီးသော်လည်း ကင်မရာဖြင့် ခွဲစိတ်နိုင်လာပါသည်။ ၎င်းက ခွဲစိတ်အနာကို သေးငယ်စေ၍ သွေးဆုံးရှုံးမှုများခြင်းအန္တရာယ်ကို လျော့ချပေးပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန်အချိန်လည်း မရှည်ပါ။ သို့သော် လူနာခန့်မှန်းအားဖြင့် ၂၅–၃၀% တွင် အကျိတ်ပြန်ကြီးလာနိုင်ခြေရှိသဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်စစ်ဆေးလိုက်နာရပါမည်။

2. သားအိမ်ကို ဖယ်ထုတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Hysterectomy) 

ဤနည်းလမ်းကို လက္ခဏာပြင်းထန်သူ၊ အကျိတ်အလွန်ကြီးသူ သို့မဟုတ် မီးယပ်ပျောက်အရွယ်ဝင်ပြီး ကလေးမယူလိုတော့သူ လူနာများအတွက် အကြံပြုလေ့ရှိပါသည်။ အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။

• ယောနိမှတစ်ဆင့် သားအိမ်ဖယ်ထုတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Vaginal Hysterectomy) 
• ဝမ်းဗိုက်အင်ဒိုစကိုပ်ဖြင့် သားအိမ်ဖယ်ထုတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Laparoscopic Hysterectomy) 
• ၆ စင်တီမီတာထက် သေး/ညီသည့် အနာဖြင့် ဝမ်းဗိုက်မှတစ်ဆင့် သားအိမ်ဖယ်ထုတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Minilaparotomy Hysterectomy) 
• ဝမ်းဗိုက်ဖွင့်၍ သားအိမ်ဖယ်ထုတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Abdominal Hysterectomy)
• ရိုဘော့ကူညီခွဲစိတ်နည်းဖြင့် သားအိမ်ဖယ်ထုတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Robot-Assisted Surgery) 

အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးစင်တာ Bangkok Hospital သည် အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးပြဿနာအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ စောင့်ရှောက်ရန် အသင့်ရှိသည်

အမျိုးသမီးများ၏ အတွင်းပိုင်းကျန်းမာရေးပြဿနာများသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့သောအရာဖြစ်၍ နားလည်မှုရှိသော စောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ပါသည်။ Bangkok Hospital ၏ အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးစင်တာတွင် သားအိမ်အကျိတ်ရောဂါနှင့် မီးယပ်ဆိုင်ရာ အခြေအနေမျိုးစုံကို စစ်ဆေးခွဲခြားအတည်ပြုခြင်းနှင့် ကုသခြင်းဝန်ဆောင်မှုများ ပေးနိုင်ရန် အသင့်ရှိပါသည်။ အတွေ့အကြုံရှိသော မွေးဖွား-မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့မှ စောင့်ရှောက်ပေးပြီး အနာသေးငယ်သော ကင်မရာဖြင့် ခွဲစိတ်နည်းပညာ (Minimally Invasive Surgery) ကို အသုံးပြုကာ ကုသရွေးချယ်စရာတစ်ခုအဖြစ် ပံ့ပိုးပေးပါသည်။ ထို့ကြောင့် လူနာများသည် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လျင်မြန်ခြင်း၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာနည်းခြင်းနှင့် နေ့စဉ်ဘဝသို့ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခြင်းတို့ကို အထောက်အကူပြုပါသည်။

ဆောင်းပါးအကျဉ်းချုပ်

သားအိမ်အကျိတ်သည် အစောပိုင်းတွင် လက္ခဏာမပြတတ်သဖြင့် အမျိုးသမီးများအများအပြားက မိမိတွင် ရှိနေသည်ကို မသိဘဲ ဖြစ်နေနိုင်သော ရောဂါတစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။ မီးယပ်မမှန်မှုများ၊ အောက်ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှုများကို ပုံမှန်သတိပြုခြင်းနှင့် နှစ်စဉ် အတွင်းပိုင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ အယ်လ်ထရာဆောင်စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို ပုံမှန်ခံယူခြင်းသည် ကာကွယ်ရေးအကောင်းဆုံး လမ်းဖြစ်ပြီး ဤရောဂါကို အချိန်မီ ရင်ဆိုင်ကာ ကုသနိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။

သားအိမ်အကျိတ်နှင့်ပတ်သက်သော မကြာခဏမေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ (FAQ)

1. သားအိမ်အကျိတ်သည် ကိုယ်တိုင်ဖျော့လျော့သွားခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်ပျောက်ကင်းသွားနိုင်ပါသလား

ယေဘုယျအားဖြင့် မျိုးပွားနိုင်သည့်အရွယ်ကာလအတွင်း သားအိမ်အကျိတ်သည် ကိုယ်တိုင်မပျောက်ကင်းပါ။ သို့သော် လူနာက မီးယပ်ပျောက်အရွယ် (วัยทอง) သို့ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ အမျိုးသမီးဟော်မုန်းပမာဏ လျော့ကျလာပြီး အကျိတ်အများစုသည် တဖြည်းဖြည်းဖျော့လျော့ကာ အရွယ်အစားသေးသွားနိုင်ပါသည်။

2. သားအိမ်အကျိတ်ရှိရင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်ပါသလား

ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် အကျိတ်၏ အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာပေါ်မူတည်ပါသည်။ အကယ်၍ အကျိတ်သည် သားအိမ်အတွင်းโพรงတွင် ရှိပါက သန္ဓေသားတည်ရာကို အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်ပြီး ကလေးမရနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ပျက်နိုင်ခြေ တိုးစေနိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ဝန်ယူရန် စီစဉ်နေသူများသည် အမြဲတမ်း မွေးဖွား-မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ကာ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

3. သားအိမ်အကျိတ်ခွဲစိတ်ရင် အနာကြီးလား၊ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် အချိန်ကြာသလား

ခွဲစိတ်နည်းလမ်းပေါ်မူတည်ပါသည်။ ဝမ်းဗိုက်ဖွင့်ခွဲစိတ်ပါက အနာသည် မွေးဖွားခွဲစိတ် (C-section) ကဲ့သို့ ကြီးနိုင်ပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် အချိန်ကြာနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ကင်မရာဖြင့် ခွဲစိတ်နည်းကို ရွေးချယ်ပါက ခွဲစိတ်အနာသည် 0.5 – 1 စင်တီမီတာသာ သေးငယ်ပြီး နာကျင်မှုနည်းခြင်း၊ သွေးဆုံးရှုံးမှုနည်းခြင်းတို့ရှိကာ ဆေးရုံတွင် နားရမည့်အချိန်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် 1–3 ရက်ခန့်သာ ဖြစ်ပါသည်။

4. ယောနိအတွင်းတွင် အကျိတ်ကို လက်ဖြင့်စမ်းမိပါက သားအိမ်အကျိတ်ဖြစ်ပါသလား

ယောနိအတွင်း ထွက်နေသောအကျိတ်သည် သားအိမ်အတွင်းโพรงအကျိတ်တွင် တံဆိပ်ရှည်ရှိပြီး သားအိမ်ခေါင်းကို ဖြတ်ကျော်ကာ အောက်သို့ ဆင်းထွက်လာခြင်း (Prolapsed Myoma) ဖြစ်နိုင်သလို အသားအပေါက် (ติ่งเนื้อ)၊ သားအိမ်ခေါင်းလျော့ကျခြင်း သို့မဟုတ် အခြားရောဂါများလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်တိုင်ရောဂါခွဲခြားမိရန် မသင့်တော်ဘဲ အတွင်းပိုင်းစစ်ဆေး၍ ရောဂါခွဲခြားအတည်ပြုနိုင်ရန် ဆရာဝန်ကို အမြန်ဆုံးတွေ့ဆုံသင့်ပါသည်။