အနည်းဆုံး ထိုးဖောက်ခွဲစိတ်မှုတွင် တိုးတက်လာသည်။

လက်ရှိတွင် ကင်မရာနည်းပညာများ နှင့် အရည်အသွေးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပါသည်။ ထို့ကြောင့် arthroscopy ကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်မှုသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် လူနာပေါင်း 4 သန်းကျော်ကို arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်မှုဖြင့် ကုသနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်မှု

ဒူးဆစ်ကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ခြင်း။ “endoscopy” ဟုလည်းလူသိများသော ၎င်းသည် ဒူးဆစ်ကိုကြည့်ရန် ကင်မရာကိုအသုံးပြုသည့် ခွဲစိတ်မှုဖြစ်သည့် ထိုးဖောက်အနည်းဆုံးခွဲစိတ်မှု (Minimal Invasive Surgery) များထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါဗေဒအခြေအနေများကို စူးစမ်းရှာဖွေရန် ၎င်းသည် ရောဂါကို မှန်ကန်စွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်နှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင် ကုသနိုင်စေရန် ကူညီပေးသည်။ endoscopic ခွဲစိတ်မှုတွင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ဒူးဆစ်အတွင်းသို့ 4 မီလီမီတာခန့်အကွာရှိ သေးငယ်သော ခွဲစိတ်မှုမှတစ်ဆင့် ကင်မရာကို ထည့်သွင်းပေးမည်ဖြစ်သည်။ ပုံများကို ခွဲစိတ်ခန်းရှိ မော်နီတာတစ်ခုသို့ ပေးပို့သည်။ ဒါက ဆရာဝန်ကို ဒူးဆစ်ရဲ့ မတူညီတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်နိုင်စေတယ်။ ကြီးမားသော ခွဲစိတ်မှုဖြင့်ပင် မမြင်နိုင်သော အပေါက်သေးသေးလေးတွင် ရှိနေလျှင်ပင်။ ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ ဒူးဆစ်တွင် ရောဂါဗေဒကို တွေ့ရှိသောအခါ ဆရာဝန်က သင့်ကို တစ်ချိန်တည်း ကုသပေးပါလိမ့်မယ်။ ၎င်းတွင် ဒူးနားတစ်ဝိုက်ရှိ ခွဲစိတ်မှုအသေးစားတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ဒူးဆစ်အတွင်းသို့ ကိရိယာတစ်ခုထည့်သွင်းခြင်းပါဝင်သည်။

ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်ခြင်းမပြုမီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပါ။

• လူနာသည် မှတ်တမ်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှု၊ သွေးအလုပ်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းတို့ကို ခံယူရမည်ဖြစ်သည်။ ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ပါ။ လူနာသည် ခွဲစိတ်ကုသရန် လုံလောက်သော ကြံ့ခိုင်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်။
• လူနာများသည် မွေးရာပါရောဂါများ ရှိ၊ မရှိ ဆရာဝန်အား အကြောင်းကြားသင့်သည်။ အထူးသဖြင့် သွေးကျဲဆေးသုံးစွဲမှုသမိုင်း သွေးခဲခြင်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုသမိုင်း
• လူနာများသည် ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်မီ အနည်းဆုံး 6 နာရီအတွင်း အစာနှင့်ရေကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။
• Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်စဉ် မေ့ဆေး မေ့ဆေးဆရာဝန်သည် ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်မီ လူနာနှင့် ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။ လူနာအတွက် အသင့်တော်ဆုံးဆေးကို ရှင်းပြပါ။ အများစုမှာ ကျောရိုးလမ်းကြောင်းထဲသို့ ထုံဆေးထိုးသွင်းခြင်း ပါဝင်သည်။ သို့မဟုတ် အချို့လူနာများတွင် မေ့ဆေးပေးနိုင်သည်။
• Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်မှုတွင် လူနာအား ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ၁ ရက်မှ ၂ ရက်ခန့် ဆေးရုံတွင်နေရန် လိုအပ်သော်လည်း အချို့အခြေအနေများတွင် ဆရာဝန်မှ လူနာအား ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အိမ်ပြန်ခွင့်ပြုနိုင်သည်။ ဆေးရုံတက်နေစရာမလိုဘဲ ခွဲစိတ်မှုသိပ်မကြီးပါဘူး။
• ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဒူးဆစ်ကို ဂွမ်းဖြင့် ပတ်ကာ ဒူးခေါင်းကို ပျော့ပျောင်းစွာ ထုပ်ပိုးပါလိမ့်မည် (Compressive Dressing)။

Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်မှုအတွက် ညွှန်ပြချက်များ

• ဒူးဆစ်အကြောကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် ဒူးအကြောကို ပြုပြင်ရန် (Partial Menisectomy or Meniscal Repair)
• ရှေ့/နောက် Cruciate Ligament ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း (ACL၊ PCL ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း)
• ဒူးဆစ်ရှိ အရိုးနုကျိုးခြင်း (Cartilage Injury)၊
• ကျိုးနေသော အဆစ်မျက်နှာပြင်၏ အပိုင်းအစများကို ကုသခြင်း (Loose Body Remove)၊
• ရောင်ရမ်းနေသော အဆစ်အမြှေးပါးများ သို့မဟုတ် အရည်များကို ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Synovectomy သို့မဟုတ် Synovial Biopsy) အတွက် ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်မှု။
• အတိအကျမခွဲခြားနိုင်သော ဒူးဆစ်အတွင်းပိုင်းရောဂါများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် Arthroscopic ခွဲစိတ်မှု။ (Arthroscopic Diagnosis)

Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဂရုစိုက်ပါ။

• Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်နာလန်ထမှုသည် ကြီးမားသောခွဲစိတ်မှုဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်းထက် အတော်လေး မြန်ဆန်ပါသည်။ လူနာများသည် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ကို တိကျစွာလိုက်နာသင့်သည်။
• လူနာသည် နှလုံးအဆင့်ထက် ခြေထောက်များကို မြင့်တင်သင့်သည်။ ရောင်ရမ်းမှုအနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပထမပိုင်းအတွင်း လိုအပ်တာထက် ပိုမလျှောက်သင့်ပါဘူး။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းများကို သက်သာစေရန် 4-6 နာရီတိုင်း ဒူးနားတစ်ဝိုက်ကို အအေးချုံ့ပေးပါ။
• ခွဲစိတ်ထားသောအနာကို ပိတ်ပါမည်။ ဆရာဝန်က အနာကို ဂရုစိုက်ဖို့ အကြံပေးပါလိမ့်မယ်။ ခွဲစိတ်ပြီး ၃ ရက်မြောက်နေ့မှာ ဒဏ်ရာကို လူနာလာကြည့်ဖို့ ရက်ချိန်းပေးပြီး ခွဲစိတ်ပြီး ၇ ရက်ကနေ ၁၀ ရက်အတွင်း ချုပ်ရိုးတွေကို ဖယ်ရှားပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။
• ခွဲစိတ်ပြီးနောက် လမ်းလျှောက်ခြင်း။ အများစုသည် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပထမပိုင်းအတွင်း လမ်းလျှောက်ရန် ချိုင်းထောက်များကို အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် လူနာအား လမ်းလျှောက်ရာတွင် ကိုယ်အလေးချိန်မည်မျှ ခံနိုင်သည်ကို အကြံပေးလိမ့်မည်။
• အများစုက ရေချိုးလို့ရတယ်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆရာဝန်သည် ရေစိုခံကိရိယာ (Waterproof Bandage) ဖြင့် ဒဏ်ရာကို ပိတ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး

ဆရာဝန်များနှင့် ကာယကုထုံးပညာရှင်များသည် သင့်ဒူးနားတစ်ဝိုက်ရှိ ကြွက်သားများကို လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နည်း၊ လမ်းလျှောက်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ချိုင်းထောက်များအသုံးပြုနည်း၊ ဒူးညွှတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ဒူးကို ကွေးညွှတ်ဖြောင့်တန်းပေးခြင်းတို့ကို သင်ကြားပေးမည်ဖြစ်ပါသည်။ လူနာသည် နေ့တိုင်း စေ့စေ့စပ်စပ် လိုက်နာသင့်သည်။ မြန်မြန်ပြန်ကောင်းပါစေ။ ထို့ကြောင့် လူနာအား တင်းကြပ်စွာ လိုက်နာသင့်သည်။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ရှုပ်ထွေးမှုများ

မည်သည့်ခွဲစိတ်မှုမျိုးမဆိုကဲ့သို့ပင်၊ ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်ခြင်းသည် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုဖြစ်လာဖို့ ရှားရှားပါးပါး အခွင့်အလမ်း ရှိပါတယ်၊ ဒါဟာ ရှားရှားပါးပါး ဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် အပျော့စား နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော နောက်ဆက်တွဲများ ပါဝင်သည်-

• ရောဂါပိုး
• သွေးခဲခြင်း။
• ဒူးဆစ်များတွင် သွေးထွက်ခြင်း။
• ပူးတွဲ၍

လူနာများသည် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်မတိုင်မီ ၎င်းတို့၏ဆရာဝန်ထံ ပြန်သွားသင့်သည်။ သင့်တွင် အောက်ပါလက္ခဏာများရှိနေပါက

• အဖျား ချမ်းတယ်။
• လက္ခဏာများ- ခွဲစိတ်ထားသော ဒူးဆစ်၏ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ နီခြင်းနှင့် အပူရှိန်များ မကောင်းမွန်ပါ။
• ဝေဒနာက မသက်သာဘူး။
• ခြေသလုံးကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်း။

Arthroscopic ဒူးဆစ်ခွဲစိတ်မှုရဲ့ ရလဒ်အများစုဟာ အတော်လေး ကောင်းမွန်ပါတယ်။ သို့သော် ဒူးအဆစ်ဒဏ်ရာအခြေအနေနှင့် မည်မျှပြင်းထန်သနည်း၊ ဥပမာ အရိုးနုကွဲပြီး ပြင်းထန်စွာ တိုက်စားသည့်ကိစ္စများတွင်မူတည်ရပါမည်။ ဒါပေမယ့် ဆရာဝန်က ဒူးကို တတ်နိုင်သမျှ ပြန်ကောင်းအောင် ကြိုးစားပါလိမ့်မယ်။ အထူးသဖြင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အားကစားသမားများ၏ ကိစ္စဖြစ်သည်။