IBS သို့မဟုတ် စိတ်တိုလွယ်သောအူသိမ်အူမရောဂါ (IBS)

စိတ်တိုလွယ်သောအူသိမ်အူမရောဂါအကြောင်းသိပါ။

IBS (Irritable Bowel Syndrome) သို့မဟုတ် စိတ်တိုလွယ်သော အူသိမ်အူမရောဂါ ၎င်းသည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် ဆက်စပ်သော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အူများ အစာခြေစနစ်ရှိ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများဖွဲ့စည်းပုံတွင် မူမမှန်ခြင်းနှင့် အခြားရောဂါဗေဒများ မတွေ့ရှိရပါ။

ရောဂါဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းရင်း

လက်ရှိအချိန်မှာတော့ အကြောင်းရင်းအတိအကျကို ရှာမတွေ့သေးပါဘူး။ ၎င်းကို Functional Bowel Disorder အုပ်စုတွင် ရောဂါအမျိုးအစားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး အစာခြေစနစ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သောရောဂါဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အကြောင်းရင်းကို သိရှိရန် စေ့စေ့စပ်စပ် စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ထပ် စမ်းသပ်ခြင်းမှ ဖြစ်စေ၊ ရောင်ရမ်းခြင်းမရှိဘဲ အကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာကို မတွေ့ရှိခဲ့ပါ။ဤရောဂါ၏ လက္ခဏာများသည် အူနံရံရှိ ချောမွေ့သောကြွက်သားများ ပုံမှန်မဟုတ်သော ကျုံ့သွားခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆရသည်။ ရရှိနိုင်သောအထောက်အထားများကိုအခြေခံ၍ IBS ကိုဖြစ်စေသောအချက်များစွာရှိသည်ဟုယုံကြည်ကြသည်။ အရေးကြီးသောအချက်သုံးချက်မှာ-

1. ပုံမှန်မဟုတ်သော peristalsis သို့မဟုတ် အူလှုပ်ရှားမှု ၎င်းသည် အူနံရံရှိ အချို့သော အရာများ သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းများ ပုံမှန်မဟုတ်သော လျှို့ဝှက်ချက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်နာခြင်း၊ ဝမ်းပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။

2. အူနံရံရှိ အာရုံကြောစနစ်သည် အစာစားပြီးနောက် ကဲ့သို့သော လှုံ့ဆော်မှု သို့မဟုတ် စိတ်ကြွဆေးများထံ ပုံမှန်မဟုတ်သော အာရုံကြောစနစ်သည် ပုံမှန်လူများတွင် ကျုံ့ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုတိုးစေရန် အူများကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီးသားဖြစ်သည်။ သို့သော် IBS လူနာများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သောတုံ့ပြန်မှုတစ်ခုရှိလိမ့်မည်။ peristalsis နှင့် အူလှုပ်ရှားမှု တိုးလာသည်။ အစာအိမ်နာခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း စသည်တို့အထိ အစားအသောက်အပြင် အခြားသော အရေးကြီးသော စိတ်ကြွဆေးများဖြစ်သည့် စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုဆိုးသွားစေပါသည်။

3. အာရုံခံအာရုံကြောများကို ချိတ်ဆက်ပေးသော ဝင်ရိုး၏လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် မူမမှန်မှုတစ်ခုရှိသည်။ အူလမ်းကြောင်းနှင့် ဦးနှောက်၏ ကြွက်သားစနစ် (Brain – Gut Axis) သည် အမျိုးအစားများစွာရှိပြီး မတူညီသောလုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိန်းချုပ်ပေးသည့် အရာများ၏ မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

လူနာများသည် ဝမ်းဗိုက်နာခြင်းကို ခံစားရတတ်သည်။ ဝမ်းသွားတဲ့အခါ နာကျင်မှုကို သက်သာစေပြီး ပိုသက်တောင့်သက်သာရှိပါလိမ့်မယ်။ အများစုကတော့ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းတွေမှာ နာကျင်တတ်ပါတယ်။ ကြွက်တက်ခြင်း၏လက္ခဏာ ဝမ်းသွားပြီးနောက် နာကျင်မှု သက်သာလာသည်ကို လူအတော်များများ သတိပြုမိကြသည်။ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်းတစ်ခုစီသည် ပြင်းထန်မှုမတူညီပါ။ တစ်ခါတလေ အရမ်းနာကျင်ရတယ်။ တခါတရံမှာ နာကျင်မှုက နည်းနည်းလေး။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့ ပုံမှန်မဟုတ်သော အူလှုပ်ရှားမှုများနှင့်အတူ သို့မဟုတ် တစ်ခု သို့မဟုတ် အခြားတစ်ခု အလှည့်ကျ လူတစ်ဦးစီသည် အခြားတစ်ဦးထက် ပိုထင်ရှားသော လက္ခဏာတစ်ခုရှိလိမ့်မည်။ လူနာသည် ဝမ်းလုံးဝ မစင်နိုင်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းသွားစဉ်တွင် ချွဲများ ရောနှောသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မစင်၏အသွင်အပြင်သည် မာကျောသောအဖုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်း သို့မဟုတ် ရေများဖြစ်လာသည်။ မစင်တွေနဲ့ ရောစပ်ထားတဲ့ ချွဲတွေ ပိုထွက်လာတယ်။

လူများစွာသည် ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်သည်။ ဗိုက်ထဲမှာ လေတွေ အများကြီးထွက်တယ်။ မကြာခဏ အူထွက်လာတယ်။ ဝမ်းသွားတဲ့အခါ လေတွေ ထွက်လာတတ်တယ်။ ဤလက္ခဏာများ အားလုံးသည် IBS ၏ အရေးကြီးသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လက္ခဏာများသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း 3 လထက်ပို၍ ကြာတတ်ပြီး အများစုမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာဇဝင်ရှိတတ်သည်။

Irritable bowel syndrome သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် တစ်သက်တာအထိ ကြာရှည်ခံနိုင်သော နာတာရှည်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးကို မထိခိုက်စေတဲ့ ရောဂါတစ်ခုပါ။ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာလာပေမယ့် အသက်အန္တရာယ် မဖြစ်စေပါဘူး။ ဒါပေမယ့် စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေတဲ့ ရောဂါတစ်ခုပါ။ လူနာက ရောဂါပျောက်မှာကို အရမ်းစိုးရိမ်တယ်။ ကုသမှုခံယူပြီးနောက်မှာပင် ဤရောဂါသည် အဖြစ်အများဆုံး အူလမ်းကြောင်းရောဂါများထဲမှ တစ်ခုဟု ယူဆပါသည်။ လူနာအများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းငယ်ရှိသည်။ သူတို့က ဆရာဝန်နဲ့တောင် မတွေ့ဖူးဘူး။ ဒါပေမယ့် တချို့ကိစ္စတွေမှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေက ပိုပြင်းထန်လာပြီး ပြဿနာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

IBS သည် ကင်ဆာမဟုတ်သလို ကင်ဆာလည်း ဖြစ်လာမည်မဟုတ်ပါ။ အသွားအလာ ရှည်လျားသော ရာဇဝင်ရှိသော်လည်း လူနာသည် နှစ်များကြာလာသည်နှင့်အမျှ ရောဂါလက္ခဏာများ ပြလေလေ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ချေ နည်းပါးလေဖြစ်သည်။ ပြီးတော့ ဒီရောဂါက ရောင်ရမ်းတဲ့ အူမကြီးရောဂါဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းမဟုတ်ပါဘူး။ (Inflammatory Bowel Disease) ထိုင်းလူမျိုးတွေမှာ တွေ့ရခဲပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါက အဖြစ်များပြီး အနောက်တိုင်းသားတွေအတွက် အဓိကပြဿနာတစ်ခုပါ။

ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။

IBS သည် အခြားအခြေအနေများကို ဆရာဝန်မှ ပယ်ချသောအခါ သို့မဟုတ် အခြားရောဂါကို အကြောင်းရင်းအဖြစ် ရှင်းပြနိုင်ခြင်းမရှိမှသာ ရောဂါအမည်ခံနိုင်သည်။ ဆရာဝန်သည် အသေးစိတ် ရာဇဝင်နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်း၊ သွေးစစ်ခြင်း၊ ဝမ်းစစ်ခြင်း၊ အူမကြီးကို X-RAY စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် အူမကြီးကို စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများနှင့် အမျိုးမျိုးသော ရှာဖွေမှုရလဒ်များသည် ပုံမှန်ကန့်သတ်ချက်များအတွင်း ရှိနေပါသည်။ Irritable bowel Syndrome သည် အူလမ်းကြောင်း ကောင်းမွန်စွာ လည်ပတ်မှုမရှိသော ရောဂါဖြစ်သည်။ အူမကြီးနှင့် အူမကြီး နှစ်မျိုးလုံး ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း၏ လက္ခဏာများ (Cramping Abdominal Plain) ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း (Conspipation) လက္ခဏာများနှင့်အတူ ဥပမာအားဖြင့် အူမကြီးအတွင်း ရောဂါဗေဒကို ထောက်လှမ်းခြင်းမရှိဘဲ အူမကြီးကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ရောင်ရမ်းခြင်းလက္ခဏာများကို တွေ့ရှိမည်မဟုတ်ပါ။ အူလမ်းကြောင်းတွင် ဒဏ်ရာမရှိပါ။ အကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာ စသည်တို့ကို မတွေ့ရှိရပါ။

လက်ရှိတွင် IBS ၏အကြောင်းရင်းအတိအကျကိုမသိရသေးပါ။ ထို့ကြောင့် ကုသရာတွင် 100% ထိရောက်သော ဆေးဝါးမရှိသေးပါ။ ဆရာဝန်များသည် ဝမ်းချုပ်သောလူနာများအား ဝမ်းချုပ်စေသော ဝမ်းနုတ်ဆေးပေးခြင်းကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများပေါ်မူတည်၍ ကုသမှုပေးလေ့ရှိသည်။ သို့မဟုတ် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်လျှင် မြင်သာထင်သာရှိသော လက္ခဏာဖြစ်လျှင် ကုသရန် ဆေးဝါးပေးပါ။ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် ဆန့်ထုတ်ဆေးများကို ပေးပါ။ လူနာများတွင် လက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်ပါသည်။