နှလုံးသွေးကြောများ တင်းမာခြင်း။
Coronary Artery Calcium Scan (CAC) သည် နှလုံးသွေးလွှတ်ကြောများ တင်းမာလာကြောင်း အထောက်အထားများကို စစ်ဆေးသည်။ (Atherosclerosis of Coronary Artery) သွေးလွှတ်ကြောများ တင်းမာခြင်းသည် ဆီးချိုရောဂါကြောင့် ဖြစ်ရသည့် ၂ နှစ်မှ ၅ နှစ်ခန့် ကြာမြင့်သော သွေးလွှတ်ကြောများ ယိုယွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ နာတာရှည် ရောင်ရမ်းခြင်း၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ သွေးတိုး သွေးအဆီများခြင်း၊ စီးကရက်၊ အဝလွန်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးရိုးဗီဇများ နာတာရှည်ရောင်ရမ်းခြင်းကနေ သွေးကြောတွေ မာကျောစေတယ်။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ကယ်လ်စီယမ်က သွေးကြောတွေကို ကပ်စေတယ်။ ၎င်းသည် သွေးကြောများ၏ ပျော့ပြောင်းမှုကို ဆုံးရှုံးစေသည်။ သွေးကြောများ ကျဉ်းမြောင်းခြင်း ပါဝင်သည်။ သွေးကြောများတစ်လျှောက်တွင် plaque များဖြစ်ပေါ်သည်အထိ atherosclerosis ကြီးထွားလာသည်။ လူနာတစ်ဦးတွင် atherosclerosis ရှိနေကြောင်း ညွှန်ပြသော Computerized Coronary Calcium Scan ပေးပို့ခြင်းဖြင့် အကဲဖြတ်နိုင်ပြီး နာတာရှည်လူနာများတွင်သာ ဖော်ထုတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်သောရောဂါရှိသူများတွင်မူ ပြောပြရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ဒဏ်ရာအသစ်ကြောင့်ပါ။
ကယ်လ်စီယမ် သို့မဟုတ် tartar ကို သတိပြုပါ။
ကယ်လစီယမ် သို့မဟုတ် tartar ပါ၀င်သောသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါဗေဒအတွက်၊
- သွေးကြောတွင်းရှိ ကယ်လ်စီယမ်၏လက္ခဏာများသည် သေးငယ်သောအစက်အပြောက်များ၊ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာသေးငယ်သောအစက်အပြောက်များ (0.5 မှ 15.0 µm) နှလုံးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှသော myocardial infarction သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သွေးကြောဆိုင်ရာသွေးလွှတ်ကြောဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဒဏ်ရာအသစ်များအဖြစ် စတင်သည်။
- ကယ်လ်စီယမ်သည် သွေးကြောများတစ်လျှောက် လိုင်းများတိုးလာသောအခါ (Diffuse Calcification)၊
- ကယ်လစီယမ် တိုးလာပြီး အရွယ်အစား 3 မီလီမီတာထက် ပိုရှိသော ကယ်လ်ဆီယမ် ဖာထေးခြင်း သို့မဟုတ် ကယ်လ်ဆီယမ်စာရွက် ( Sheet of Calcification ) ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ကြာရှည်စွာ နာတာရှည် ဖြစ်နေသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ကယ်လ်စီယမ် သို့မဟုတ် စေးရည်သည် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အသစ်အဆန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒါမှမဟုတ် ပြောပြနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေရှိဖို့ လုံလောက်ပြီလား။ အစမှ အစက်အပြောက်များ ပေါ်လာပြီး မျဉ်းကြောင်းများ ထူလာပြီး အကွက်များ ထူလာပါသည်။
ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။
ရောဂါရှာဖွေစမ်းသပ်ခြင်း- coronary artery wall (CAC) တွင် ထူထဲသော plaque သည် သွေးကြောဆိုင်ရာ သွေးကြောများကို ကျဉ်းစေသည်။ သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်း။ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ Coronary Calcium Scan သည် လွယ်ကူသော ပဏာမစစ်ဆေးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုးဆေးထိုးရန် မလိုအပ်ပါ။ စစ်ဆေးရန် 10-15 မိနစ်ခန့် ကြာသည်။ ၎င်းသည် အနာဂတ်တွင် myocardial ischemia ဖြစ်နိုင်ခြေကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်။ ၎င်းသည် သွေးကြောကျဉ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ သွေးလွှတ်ကြောရောဂါ။ အခြားအန္တရာယ်အချက်များနှင့်အတူ အကဲဖြတ်ပါ။ သင့်လျော်သောကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် လူနာ၏လက္ခဏာများနှင့် လက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။
Coronary Calcium Scan ကို ဘယ်သူတွေ လုပ်သင့်လဲ။
နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ချေနည်းသော အလယ်အလတ်ရှိသူများတွင် Coronary Calcium Scan ပြုလုပ်ခြင်းအတွက် ညွှန်ပြချက်များတွင်-
- သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ မိသားစုရာဇဝင်
- အမျိုးသား၊ အသက် ၄၀ နှစ်နှင့်အထက်
- အသက် 50 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသမီး သို့မဟုတ် သွေးဆုံးချိန်
- သွေးတိုး
- ဆီးချိုရောဂါ
- ဝမ်းဗိုက်အဝလွန်ခြင်း။
- သွေးတွင်းအဆီများခြင်း။
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း။
Coronary Calcium Scan ပြုလုပ်ခြင်းအတွက် နည်းလမ်းများ
Coronary Artery Calcium Scan (CAC) သည် အထူးဓာတ်မှန်နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ကွန်ပြူတာစကင်န်တစ်ခုဖြစ်သည်။ Multidetector Row သို့မဟုတ် Multislice Computerized Tomography (CT) သည် သွေးကြောအတွင်း စုပုံနေသော plaque ၏ပုံများကို စကင်န်ဖတ်ခြင်း၊ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများသည် plaque တည်ဆောက်မှုအဆင့်ကိုကြည့်ရှုသည်။ plaque သည် အဆီ၊ ကိုလက်စထရော၊ ကယ်လ်စီယမ်နှင့် အခြားအရာများ ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ တဖြည်းဖြည်း ပိုကြီးသော plaque များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပါသည်။ ချေးအစွန်းအထင်းများကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာမြင်နိုင်သည်အထိ
Coronary Calcium Scan နှင့် အန္တရာယ်များ
နှလုံးစကင်န်တွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်အနည်းငယ်သာ (1 Millisievert ခန့်) အသုံးပြုသည့် X-Ray နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသည်။ စစ်ဆေးချိန်သည် 10-15 မိနစ်သာရှိသည်။
စာမေးပွဲမဖြေမီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း။
- စမ်းသပ်မှုမခံယူမီ ရေ သို့မဟုတ် အစာရှောင်ရန် မလိုအပ်ပါ။
- လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီ သို့မဟုတ် ပါဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် ကဖိန်းဓာတ်ပါ၀င်သော အဖျော်ယမကာများအပါအဝင် နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည့် မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ပစ္စည်းများ ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- အနည်းဆုံး ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ ၄ စာမေးပွဲမတိုင်မီနာရီ
- အဝတ်အစားတွေကို ဆေးရုံဝတ်စုံအဖြစ် ပြောင်းလိုက်ပါ။
- လည်ပင်းတစ်ဝိုက် သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ရှိ ကွက်လပ်များကို ဖယ်ရှားပါ။
Coronary Calcium Scan ပြုလုပ်နေစဉ် အဆင့်များ
- သင့်ဆရာဝန်သည် Coronary Calcium Scan ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း သင့်နှလုံးခုန်နှုန်းကို မှတ်တမ်းတင်မည့် electrocardiogram (ECG သို့မဟုတ် EKG) ကို စစ်ဆေးခြင်း / မှတ်တမ်းတင်ပါမည်။
- ရုပ်ပုံကြည်လင်စေရန်အတွက် ကျောပြင်ပေါ်တွင် လှဲလျောင်းပြီး အသက်ရှုကြပ်နေရပါမည်။ ဓါတ်ပုံရိုက်နေစဉ်အတွင်း လူနာသည် ၂ မှ ၁၀ စက္ကန့်ခန့် အသက်ရှုကြပ်နေနိုင်သည်။
- လူနာရဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်း အရမ်းမြန်တဲ့ ကိစ္စမျိုးပါ။ သင့်ဆရာဝန်သည် သင့်နှလုံးခုန်နှုန်းကို ပုံမှန်အတိုင်းနေစေရန် သင့်နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိန်းချုပ်ရန် ဆေးဝါးများပေးရန်အတွက် စဉ်းစားပေမည်။
- လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် 10-15 မိနစ်ခန့်ကြာမြင့်သည်။
Coronary Calcium Scan ပြုလုပ်ပြီးနောက် အပြုအမူ
Coronary Calcium Scan ပြုလုပ်ပြီးနောက် အထူးသတိထားစရာများ မရှိပါ။ အိမ်သို့ ကားမောင်းပြီး သင်၏နေ့စဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပုံမှန်အတိုင်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။
Coronary Calcium Scan ရလဒ်များကို ဘာသာပြန်ခြင်း။
- tartar ပမာဏကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် သက်ဆိုင်ပါသည်။ Agatston Score ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အသုံးပြု၍ ရမှတ် 0 သည် သွေးကြောအတွင်း ကယ်လ်စီယမ်မရှိဟု ဆိုလိုသည်။ နှလုံးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှသော myocardial infarction သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ သို့မဟုတ် အနာဂတ်တွင် ပိတ်ဆို့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းကြောင်း ပြသပါသည်။
- ရမှတ် 1 မှ 100 ဆိုသည်မှာ သွေးကြောအတွင်း ကယ်လ်စီယမ် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ နှလုံးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှသော myocardial infarction ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါသည်။ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ သင့်အစားအသောက်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်းကို ဂရုစိုက်ပါ။
- ရမှတ် 101 မှ 400 သည် သွေးကြောအတွင်း ကယ်လ်စီယမ် အလယ်အလတ်ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ နှလုံးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှသော myocardial infarction ဖြစ်နိုင်ချေ အလယ်အလတ်မှ မြင့်မားသည်။ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ ကုသမှုခံယူရန် စဉ်းစားရန် ဆရာဝန်ထံမှ အကြံဉာဏ်ရယူရမည်။
- 400 နှင့်အထက် ရမှတ်များတွင် ဝှက်ထားသော သွေးကြောများ ရှိနေနိုင်သည်။ Heart Attack သို့မဟုတ် acute myocardial infarction အပါအဝင် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားသည်။ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ ရောဂါလက္ခဏာများရှိလျှင်ပင်။ နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများနှင့် ကုသမှုများတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ဆရာဝန်ထံမှ အကြံဉာဏ်ရယူရမည်ဖြစ်သည်။
| CAC ရမှတ် | 10 – တစ်နှစ်သေဆုံးမှုအန္တရာယ် | လမ်းညွှန်မှုအာမခံချက် |
| ၀ယ်တယ်။ | အလွန်နိမ့် (<1%) | စိတ်ချပါ; ကျန်းမာသောအစားအစာနှင့်လူနေမှုပုံစံစတဲ့ထိန်းသိမ်းမှု။ |
| ၁-၁၀၀ | နိမ့် (<10%) | ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက်တွေကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းပါ။ နေထိုင်မှုပုံစံ |
| 101 – 400 | အလယ်အလတ် (10–20%) | အက်စပရင် အကြံပြုထားသည်။ Statins သည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ |
| 101-400 နှင့် > 75th centile | အတန်အသင့်မြင့် (15-20%) | မြင့်မားသောအန္တရာယ်အဖြစ်ပြန်လည်အမျိုးအစားခွဲခြား အက်စပရင် အကြံပြုထားသည်။ Statins သည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ |
| > ၄၀၀ | မြင့်မားသော (> 20%) | အက်စပရင်ကို အကြံပြုထားသည်။ Statin ကိုအောင်မြင်ရန်အကြံပြုထားသည်။ ပစ်မှတ် LDL <2.0 mmol/L လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှုကို သုံးသပ်ပါ။ |
| * ရောဂါလက္ခဏာမပြသောလူနာများအတွက် CAC ရလဒ်များအပေါ်အခြေခံ၍ အကြံပြုထားသောစီမံခန့်ခွဲမှု | ||
အရင်းအမြစ်- 2017 CSANZ Calcium Score Position Statement
