Low-Dose ရင်ဘတ် CT Scan (LDCT) ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန် ရောင်ခြည်နည်းသောနည်းလမ်းဖြင့် အဆုတ်ကင်ဆာကို စစ်ဆေးကာကွယ်ခြင်း

အဆုတ်ကင်ဆာ (Lung Cancer) သည် အဆုတ်အတွင်းရှိ အရေပြားအလွှာဆဲလ်များ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ခွဲထွက်ကြီးထွားလာပြီး ကင်ဆာအသားအကျိတ်တစ်ခု ဖြစ်လာကာ အနီးအနားရှိ အကြောအလွှာများသို့ လျှံ့ဝင်နိုင်သကဲ့သို့ အခြားအင်္ဂါများသို့လည်း ပြန့်နှံ့နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံသားများနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးရခြင်း၏ ထိပ်တန်းအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အရေးကြီးသော ပြဿနာမှာ လူနာအများစုသည် မိမိမသိရှိဘဲ လက္ခဏာမပေါ်ဘဲနေရင်း ကင်ဆာသည် လျှံ့ဝင်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ပြန့်နှံ့သွားပြီးမှသာ တွေ့ရှိတတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် စစ်ဆေးကာ အဆုတ်အတွင်းရှိ အလွန်သေးငယ်သော အစက်အပြောက်များကို လက္ခဏာမပေါ်မီ အစောပိုင်းအဆင့်တွင်ပင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနှုန်းကို လျော့ကျစေပြီး ပျောက်ကင်းနိုင်ခြေကို တိုးစေသကဲ့သို့ အဆုတ်ကင်ဆာ ပြန်ဖြစ်ခြင်းလည်း လျော့နည်းစေပါသည်

အဆုတ် ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ

အဆုတ်သည် အသက်ရှူစနစ်၏ အဓိကအင်္ဂါဖြစ်ပြီး အဆုတ်၏ အသေးဆုံးအစိတ်အပိုင်းတွင် သေးငယ်သော အဆုတ်လေအိတ်များ (Alveoli) အရေအတွက် ရာသန်းပေါင်းများစွာရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် နူးညံ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရောဂါဖြစ်စေသော အရာများ/ထိခိုက်စေသော အရာများအပေါ် အလွန်အာရုံခံလွယ်ကူကာ အောက်စီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တို့ကို အပြန်အလှန် လဲလှယ်ပေးသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထမ်းဆောင်ပါသည်။ အဆုတ်လေအိတ်၏ အကြောအလွှာတွင် ခံစားမှုရယူစနစ် (sensory receptor) မရှိသောကြောင့် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ မပြသတတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် အဆုတ်ကင်ဆာကို မကြာခဏ 3 – 4 အဆင့်တွင်သာ တွေ့ရှိတတ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် ကင်ဆာအကျိတ်သည် အရွယ်အစားကြီးသော လေကြောင်းပေါက် (bronchus) များသို့ လျှံ့ဝင်ပြီးဖြစ်ခြင်း၊ အနီးအနားရှိ အင်္ဂါများသို့ လျှံ့ဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအင်္ဂါများသို့ ပြန့်နှံ့ပြီးဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ထိုကြောင့် ကုသရန်ခက်ခဲလာပြီး ပျောက်ကင်းနိုင်ခြေ လျော့နည်းကာ ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနှုန်း မြင့်တက်လာပါသည်။ ထို့ကြောင့် အထူးသဖြင့် အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုတွင်ရှိသူများအတွက် Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် တက်ကြွစွာ စစ်ဆေးခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ထို့အပြင် အန္တရာယ်မရှိသော လူထုအထွေထွေသူများလည်း တက်ကြွစွာ စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်

Low-Dose Chest CT Scan ဆိုတာဘာလဲ

Low-Dose Chest CT Scan သည် ရောင်ခြည်ဒိုစ်နည်းသော CT စကန်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်ပြီး ရိုက်ကူးထားသော ပုံရိပ်အရည်အသွေးသည် အဆုတ်အတွင်း အရွယ်အစား 2 မီလီမီတာထက် သေးငယ်သို့မဟုတ် တန်းတူသော အကျိတ်များကို ခွဲခြားသိရှိရန် လုံလောက်စွာ တိကျပါသည်။ စစ်ဆေးခံသူသည် ပုံမှန်ရောင်ခြည်ဖြင့် ရင်ခေါင်း CT စကန် (Chest CT Scan) 70 – 80% ထက် ရောင်ခြည်လက်ခံရမှု နည်းပါသည်။ ဤနည်းပညာကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကင်ဆာဗေဒ အဖွဲ့အစည်းကြီးများဖြစ်သော United States Preventive Services Task Force (USPSTF), American Cancer Society (ACS) နှင့် National Comprehensive Cancer Network (NCCN), European Guidelines တို့အပါအဝင် အခြားအဖွဲ့အစည်းများကလည်း အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးရန် စံနှုန်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပါသည်

အခြားစစ်ဆေးနည်းများနှင့် Low-Dose CT Scan ၏ ကွာခြားချက် များ

Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် ဘာတွေကို တွေ့နိုင်သလဲ

• အဆုတ် သို့မဟုတ် ရင်ခေါင်းအတွင်းရှိ အကျိတ်/အစက်အပြောက်များ (အန္တရာယ်ရှိသည့်အရာများနှင့် အန္တရာယ်မရှိသည့်အရာများ)
• အဆုတ်ရောင်ရမ်းခြင်း / ကူးစက်ရောဂါ
• အဆုတ်လေအိတ်ဖောင်းရောဂါ (Emphysema)
• အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရင်ခေါင်းအမြှေးအောက်ရေ (pleural effusion)，例如 ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ကူးစက်ခြင်း၊ ကင်ဆာ
• ရင်ခေါင်းအတွင်း သွေးကြောဖောင်းခြင်း (Aneurysm)
• နှလုံးသွေးကြောအတွင်း ကယ်လစီယမ်တက်ခြင်း (Coronary artery calcification)

အဆုတ်ကင်ဆာ သတိပေးလက္ခဏာများ

အဆုတ်ကင်ဆာသည် အစောပိုင်းတွင် လက္ခဏာမရှိတတ်သဖြင့် Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် စစ်ဆေး筛ခွဲခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ သို့သော် ကင်ဆာ လျှံ့ဝင်လာမှု ပိုများလာပါက အောက်ပါလက္ခဏာများကို တွေ့နိုင်ပါသည်

• အဆုတ်အတွင်း ကင်ဆာအကျိတ် ကြီးထွားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော လက္ခဏာများ (အများအားဖြင့် 3) အဆင့်) ได้แก่ ချောင်းဆိုးကြာရှည်ခြင်း၊ သွေးပါချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသံဝေ့ခြင်း၊ အသံပြောင်းပြီး မပျောက်ခြင်း
• ကင်ဆာသည် အခြားအင်္ဂါများသို့ လျှံ့ဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော လက္ခဏာများ (အများအားဖြင့် 4) အဆင့်) ได้แก่ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ အရိုးနေရာတွင် နာကျင်ခြင်း၊ အားနည်းပင်ပန်းခြင်း၊ လွယ်လွယ်နဲ့ မောပန်းခြင်း၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း

ဘယ်သူတွေ စစ်ဆေးသင့်သလဲ Low-Dose Chest CT Scan

အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် ဆေးလိပ်မသောက်သော်လည်း အဆုတ်ကင်ဆာကို တွေ့ရှိနိုင်ခြေရှိသည်ဟု လေ့လာချက်များက ဖော်ပြထားပါသည်။ အကြောင်းမှာ EGFR ဂျင်းပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိခြင်းနှင့် အမေရိက သို့မဟုတ် ဥရောပနိုင်ငံများထက် အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်စေသော အန္တရာယ်အချက်များကို ထိတွေ့နိုင်ခြေ ပိုများနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ အဆိပ်အန္တရာယ်ရှိသော ဖုန်မှုန့် (PM 2.5) ၊ စာပူမီးခိုး၊ အိမ်တွင်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုမှ မီးခိုး စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရောင်ခြည်ဒိုစ်နည်းသော ရင်ခေါင်း CT စကန်ဖြင့် နှစ်စဉ်ပုံမှန် အဆုတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်

• အသက် 50 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသားများ သို့မဟုတ် အသက် 45 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသမီးများ
• မိသားစုအတွင်း အဆုတ်ကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိသူ
• လက်ရှိ ဆေးလိပ်သောက်နေသူ သို့မဟုတ် ယခင်က သောက်ခဲ့ပြီး 20 Pack-yearsထက် မနည်းသူ

*Pack-years ဆိုသည်မှာ “ဆေးလိပ်သောက်မှု စုစုပေါင်းပမာဏ” ကို တိုင်းတာရန် အညွှန်းကိန်းဖြစ်ပြီး တစ်နေ့သောက်သော စည်းအရေအတွက် × သောက်ခဲ့သောနှစ်အရေအတွက်ဖြင့် တွက်ချက်ပါသည်။ ဥပမာ 1 စည်း/နေ့ နဲ့ 20 နှစ်ဆိုလျှင် = 1 × 20 = 20 pack-years သို့မဟုတ် 2 စည်း/နေ့ နဲ့ 10 နှစ်ဆိုလျှင် = 2 × 10 = 20 pack-years စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်

အလယ်အလတ် အန္တရာယ်အုပ်စုတွင် စစ်ဆေးသင့်သူများ Low-Dose Chest CT Scan

• လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်မားသော နေရာများတွင် နေထိုင်/အလုပ်လုပ်သူ，例如 ဖုန် PM2.5
• ရင်ခေါင်းပိုင်းတွင် ရောင်ခြည်ကုထုံး လက်ခံဖူးသူ
• အဆုတ်ရောဂါ ကြာရှည်ရောဂါ ရာဇဝင်ရှိသူ
• ယခင်က အခြားကင်ဆာအမျိုးအစား ဖြစ်ဖူးသူ

ထို့အပြင် အန္တရာယ်မရှိသည့် လူထုအထွေထွေသူများလည်း Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် စစ်ဆေး筛ခွဲမှုကို လက်ခံနိုင်ပါသည်

စစ်ဆေးမီ ပြင်ဆင်ရမည့်အချက်များ Low-Dose Chest CT Scan

• ပုံမှန်အတိုင်း အစာစားနိုင်သည်၊ ရေနှင့်အစာ မရှောင်ရ
• လည်ဆွဲ၊ နားကပ် စသည့် သံထည်အလှဆင်ပစ္စည်းများ ချွတ်ရန်
• သက်တောင့်သက်သာဖြစ်သော အဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ရန်
• ကိုယ်ဝန်ရှိနေပါက ဆရာဝန် သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းကို အသိပေးရန်

Bangkok Hospital တွင် Low-Dose Chest CT Scan စစ်ဆေးမှု အဆင့်ဆင့်

1. စစ်ဆေးမီ အကဲဖြတ်ခြင်း: ဆရာဝန်က အန္တရာယ်အချက် ရာဇဝင်ကို မေးမြန်းပြီး စစ်ဆေးရန် သင့်တော်မှုကို အကဲဖြတ်ပေးသည်
2. စစ်ဆေးခြင်း: CT စက်ပေါ်တွင် လှဲအိပ်၍ စစ်ဆေးပြီး အချိန် 10 – 15 မိနစ်ထက် မကျော်၊ ရောင်ခြည်တားဆေး မထိုးရ
3. ပုံရိပ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း: ရင်ခေါင်းပုံရိပ်ဖတ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ရောင်ခြည်အထူးကုဆရာဝန်မှ ဆောင်ရွက်သည်
4. စစ်ဆေးရလဒ် အစီရင်ခံခြင်း
5. အဆုတ်ကင်ဆာ အထူးကုဆရာဝန်က ရလဒ်ကို အသေးစိတ်ရှင်းပြပြီး လူနာတစ်ဦးချင်းအလိုက် ကုသ/စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ်ကို ချမှတ်ပေးသည်

ပုံမှန်မဟုတ်မှု တွေ့ရှိပါက ကုသရန် ရွေးချယ်စရာများ

ပုံမှန်မဟုတ်မှု တွေ့ရှိပါက အထူးပြုဘာသာရပ်ပေါင်းစုံ ဆေးအဖွဲ့ (Multidisciplinary Team: MDT) က လူနာတစ်ဦးချင်းအလိုက် သင့်တော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ကို အတူတကွ ချမှတ်ပါမည်။ ၎င်းတို့မှာ

1. အကြောအလွှာနမူနာ စစ်ဆေးခြင်း (Tissue Diagnosis) ကို လူနာ၏ အခြေအနေနှင့် တွေ့ရှိထားသော ပုံမှန်မဟုတ်မှု၏ တည်နေရာအလိုက် နည်းလမ်းများစွာဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ဥပမာ လေကြောင်းကြည့်မှန်ကြည့်စစ်ခြင်း (Bronchoscopy) ၊ အရေပြားမှတဆင့် ထိုးယူစစ်ဆေးခြင်း (Trans-Thoracic Needle Biopsy) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးအရေပြားခွဲစိတ်ကြည့်မှန်နည်းဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်း (Minimally Invasive Thoracoscopic Surgery)
2. ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်ခြင်း ကို အထူးပြုဘာသာရပ်ပေါင်းစုံ ဆေးအဖွဲ့ (Multidisciplinary Team: MDT) မှ လူနာအတွက် အကျိုးအမြတ်အများဆုံးရနိုင်ရန် သင့်တော်သော ကုသနည်းကို စီစဉ်ပါသည်။ နည်းလမ်းများစွာရှိပြီး
   • ကြည့်မှန်နည်းဖြင့် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း Video-Assisted Thoracoscopic Surgery (VATS) သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ရန် ရိုဘိုတ့်လက်မောင်းဖြင့် ကူညီသော ကြည့်မှန်ခွဲစိတ်ကုသခြင်း Robotic-assisted Thoracoscopic Surgery (RATS) ကို အဓိကအားဖြင့် အဆုတ်ကင်ဆာ 1 အဆင့်တွင် အသုံးပြုသကဲ့သို့ 2 – 3 အဆင့်တွင်လည်း အခြားကုသမှုများနှင့် တွဲဖက်၍ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ကြည့်မှန်ခွဲစိတ်နည်းသည် အဓိကကုသနည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရလဒ်ကောင်း၊ ပြန်လည်ကောင်းမွန်မြန်၊ ဆေးရုံတွင် နေချိန်မကြာ၊ ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာသေး၊ နာကျင်မှုနည်းကာ အစောပိုင်းကင်ဆာတွင် ပျောက်ကင်းနိုင်ခြေ 80 – 90%အထိ ရှိနိုင်သည်
   • ရောင်ခြည်ကုထုံး Stereotactic Body Radiation Therapy (SBRT) ကို အဆုတ်ကင်ဆာ 1 အဆင့်တွင် ခွဲစိတ်ရန်မလိုသောသူ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေမသင့်လျော်သောသူများအတွက် အသုံးပြုသည်, 3အဆင့်ကင်ဆာတွင် အသုံးပြုသည်, အချို့အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အသုံးပြုသည်, ကင်ဆာအဆင့်မြင့်တွင် လက္ခဏာထိန်းချုပ်ရန်လည်း အသုံးပြုသည်။ SBRT သို့မဟုတ် SABR (Stereotactic Ablative Radiotherapy) နည်းလမ်းဖြင့် စွမ်းအင်မြင့် ရောင်ခြည်ကို ကင်ဆာအကျိတ်သို့ တိတိကျကျ ပို့ဆောင်ပြီး အကြိမ်ရေ နည်းနည်းသာ ထိုး照射သည် (1 – 8 ကြိမ်) ထို့ကြောင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင် ပုံမှန်အကြောအလွှာများအပေါ် ထိခိုက်မှုကို လျော့ချပေးနိုင်သည်
   • ဆေးဖြင့် ကုသခြင်း (Systemic Therapy) တွင် ဓာတုကုထုံး (Chemotherapy) ၊ ကိုယ်ခံအားကုထုံး (Immunotherapy) နှင့် ပစ်မှတ်ဆေးကုထုံး (Targeted Therapy) တို့ ပါဝင်သည်။ လက်ရှိ အဆုတ်ကင်ဆာဆေးကုသမှုတွင် အချို့ 1 အဆင့်ကင်ဆာအမျိုးအစားများတွင် ခွဲစိတ်ကုသပြီးနောက် ဆေးပေးခြင်း, 2 အဆင့်တွင် ပျောက်ကင်းနိုင်ခြေတိုးရန် ခွဲစိတ်မီ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဆေးပေးခြင်း, 3 အဆင့်တွင် ရောင်ခြည်照射နှင့်တွဲဖက် ဆေးပေးခြင်းနှင့် 4 အဆင့်တွင် ကင်ဆာကို ထိန်းချုပ်ရန် ဆေးပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ဆေးကုသမှုမပြုမီ အများအားဖြင့် ဂျင်းခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု စစ်ဆေးကာ မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများ เช่น EGFR, ALK, ROS1, KRAS G12C, PD-L1 နှင့် အခြားများကို ရှာဖွေသည်။ ထိုအချက်အလက်များက လူနာတစ်ဦးချင်း၏ ကင်ဆာသဘောသဘာဝနှင့် ကိုက်ညီသော ဆေးကို ဆရာဝန်က သင့်တော်စွာ ရွေးချယ်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်

အဆုတ်ကင်ဆာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း

• ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးလိပ်သောက်သူအနီးတွင် မနေခြင်းက အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို အရေးပါစွာ လျော့ချပေးနိုင်သည်
• လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်သော နေရာများကို ရှောင်ပါ။ မရှောင်နိုင်ပါက ပုံမှန်မျက်နှာဖုံး သို့မဟုတ် N-95မျက်နှာဖုံး ဝတ်ဆင်ကာ ကာကွယ်ပါ
• လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်သော အချိန်ကာလများတွင် ပိတ်ထားသော အခန်းအတွင်း လေသန့်စင်စက် အသုံးပြုသင့်ပြီး HEPA (High-Efficiency Particulate Air) ဖီလ်တာကို အသုံးပြုပါ။ အဆင့်မြင့် လေစစ်ဖီလ်တာသည် 0.3 မိုက်ခရွန်အထိ သေးငယ်သော အမှုန်များကို 99.97% အထိ ဖမ်းယူနိုင်သဖြင့် ဖုန် PM2.5 ၊ ပန်းပွင့်မှုန် (pollen)၊ ဖုန်မွှား၊ မှိုစပေါ် (mold spores)၊ ဘက်တီးရီးယားနှင့် အချို့ဗိုင်းရပ်စ်များကိုလည်း ဖမ်းယူနိုင်သည်
• ကျန်းမာရေးနှင့်ညီသော အစားအစာ စားသုံးပါ။ သို့သော် အဆုတ်ကင်ဆာ အန္တရာယ်ကို တိုးစေသော အစားအစာများအတွက် ထောက်ခံသက်သေ မရှိသေးပါ
  ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။ ကားဒီယို (Aerobic Exercise) ကို အကြံပြု하며 နှလုံးခုန်နှုန်းကို ဇုန် 2 – 3 တွင် ထိန်းပြီး တစ်ပတ်လျှင် 150 မိနစ် လုပ်ဆောင်ရန် အကြံပြုသည်
• တွေ့ရှိထားသော အန္တရာယ်အလိုက် နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပါ
• ပုံမှန်မဟုတ်မှုကို သတိပြုပါ။ လက္ခဏာရှိပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပါ

မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

Q: Low-Dose Chest CT Scan အန္တရာယ်ရှိလား

A: Low-Dose Chest CT Scan စစ်ဆေးမှုတွင် ရောင်ခြည်ပမာဏ 1 – 1.5 မီလီစီဗာ့ (mSv) ခန့် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် နေ့စဉ်ဘဝတွင် သဘာဝမှ ရရှိသော ရောင်ခြည်ပမာဏနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ခန့်မှန်းအားဖြင့် 4 – 6 လ လောက်အတွင်း ရရှိမည့် ပမာဏနှင့် တူညီနိုင်သကဲ့သို့ ပုံမှန် အဆုတ် X-ray 10 – 15 ပုံ ရိုက်ခြင်းနှင့်လည်း တန်းတူနိုင်ပါသည်။ ဤရောင်ခြည်မှ ဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်သည် ရရှိမည့် အကျိုးကျေးဇူးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန်နိမ့်ပါသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက အန္တရာယ်အုပ်စုအတွက် နှစ်စဉ် ထပ်ခါထပ်ခါ စစ်ဆေးနိုင်သော လုံခြုံမှုကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုထားပါသည်

Q: စစ်ဆေးရာတွင် Low-Dose Chest CT Scan ရောင်ခြည်တားဆေး ထိုးရမလား

A: အဆုတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေး筛ခွဲရန် Low-Dose Chest CT Scan ပြုလုပ်ရာတွင် ရောင်ခြည်တားဆေး မထိုးရပါ။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူ၊ ရောင်ခြည်တားဆေးအပေါ် အလွန်အာရုံပြန်သူ (allergy) သို့မဟုတ် ဆေးထိုးခြင်းကို ရှောင်လိုသူများအတွက် သင့်တော်ပါသည်။ စစ်ဆေးမှုအဆင့်များ မြန်ဆန်ပြီး အန္တရာယ်မရှိကာ စစ်ဆေးချိန် 15 မိနစ်ထက် မကျော်ပါ

Q: အဆုတ်အတွင်း အကျိတ်တွေ့ရင် အဆုတ်ကင်ဆာလို့ ဆိုလိုတာလား

A: အမြဲတမ်း မဟုတ်ပါ။ အဆုတ်ကင်ဆာကို Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် စစ်ဆေး筛ခွဲသူများအနက် 24 – 40% ခန့်တွင် အဆုတ်အတွင်း အစက်အပြောက်များ တွေ့နိုင်ပါသည်။ ၎င်း၏အကြောင်းရင်းများမှာ ယခင်က ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ခဲ့ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ကယ်လစီယမ်တက်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး ကင်ဆာမဟုတ်နိုင်ပါ။ ဆရာဝန်က အကျိတ်၏ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဍာန်နှင့် သိပ်သည်းမှုကို အကဲဖြတ်ကာ လူနာတစ်ဦးချင်းအလိုက် သင့်တော်သော နောက်ဆက်တွဲ စောင့်ကြည့်မှု/ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ချမှတ်ပေးပါမည်

Q: Low-Dose Chest CT Scan နဲ့ Chest X-Ray ရိုးရိုးအဆုတ်ဓာတ်မှန် ကွာခြားချက်ကဘာလဲ

A: Chest X-Ray သည် အရွယ်အစားကြီးသော သို့မဟုတ် အလွန်ထူထဲသော အကျိတ်များကိုသာ တွေ့နိုင်သဖြင့် အရွယ်အစားသေးသည့် သို့မဟုတ် မထူထဲသော အစောပိုင်းအဆင့် အဆုတ်ကင်ဆာကို မတွေ့သွားနိုင်ခြေရှိသည်။ ထိုအပြင် Low-Dose Chest CT Scan သည် အဆုတ်နှစ်ဖက်လုံး၏ 3 မิติပုံရိပ်ဖြင့် အရွယ်အစား 1 – 2 မီလီမီတာအထိ သေးငယ်သော အကျိတ်များကိုပါ တွေ့ရှိနိုင်ပြီး အကြောအလွှာသဘောသဘာဝအချက်အလက်ကို ပိုမိုအသေးစိတ်ပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်မှုကို မြန်မြန်ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပြီး အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနှုန်းကို လျော့ချပေးနိုင်သည်

Q: ဘယ်သူတွေ မစစ်ဆေးသင့်လဲ Low-Dose Chest CT Scan

A: Low-Dose Chest CT Scan သည် လူအများစုအတွက် လုံခြုံသော်လည်း အောက်ပါအခြေအနေများတွင် စစ်ဆေးမီ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်ပါသည်— ကိုယ်ဝန်ရှိနေသူ သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ရှိနိုင်သည်ဟု သံသယရှိသူ, ရင်ခေါင်းခွဲစိတ်မှု မကြာသေးခင် ပြုလုပ်ထားသူ (ပုံရိပ်မရှင်းလင်းနိုင်), အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကူးစက်ရောဂါကဲ့သို့ အသက်ရှူစနစ်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာရှိနေချိန် သို့မဟုတ် အဲဒီအချိန်တွင် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် နာနေချိန်တွင် စစ်ဆေးပါက ရလဒ်ဖတ်ရှုခက်ခဲပြီး အဆုတ်ကင်ဆာ ခွဲခြားနိုင်မှု၏ ယုံကြည်ရမှု လျော့နည်းနိုင်ပါသည်

Q: စစ်ဆေးရလဒ် Low-Dose Chest CT Scan ပုံမှန်ဆိုရင် အဆုတ်ကင်ဆာ မရှိဘူးလို့ ဆိုလိုတာလား

A: Low-Dose Chest CT Scan ရလဒ် ပုံမှန်ဖြစ်ပါက စစ်ဆေးသောအချိန်တွင် စိုးရိမ်စရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှု မတွေ့ရှိကြောင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ သို့သော် အနာဂတ်တွင် ကင်ဆာ မဖြစ်နိုင်ဘူးဟု အာမခံပေးခြင်း မဟုတ်ပါ၊ ကင်ဆာသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အန္တရာယ်အုပ်စုတွင်ရှိသူများသည် ဆရာဝန်အကြံပြုချက်အတိုင်း နှစ်စဉ် စစ်ဆေးသင့်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်သင့်ပါသည်။ စစ်ဆေးချိန်မရောက်ခင် လက္ခဏာပေါ်လာပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပါ

ကျွမ်းကျင်စွာ စစ်ဆေးနိုင်သော ဆေးရုံ Low-Dose Chest CT Scan

Wattanosoth Cancer Hospital  တွင် ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် အတွေ့အကြုံပြည့်ဝသော အထူးကုဆရာဝန်များ ရှိပြီး Low-Dose Chest CT Scan ဖြင့် အဆုတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေး筛ခွဲမှုကို ဝန်ဆောင်မှုပေးကာ ရောဂါအဆင့်အလိုက် လူနာတစ်ဦးချင်းအတွက် ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ချမှတ်ပေးပါသည်။ ၎င်းတွင် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း၊ ဆေးပေးကုသခြင်း (ဓာတုကုထုံး၊ ပစ်မှတ်ဆေးကုထုံး သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားကုထုံး) နှင့် ရောင်ခြည်照射ကုသခြင်းတို့ကို လွှမ်းခြုံကာ ဘာသာရပ်ပေါင်းစုံအဖွဲ့မှ နီးကပ်စွာ စောင့်ရှောက်ပေးသဖြင့် ကုသမှုရလဒ်ကောင်းမွန်မှုနှင့် ကုသခံသူတိုင်း၏ ဘဝအရည်အသွေး တိုးတက်မှုကို ရည်ရွယ်ပါသည်

အဆုတ်ကင်ဆာကို စောင့်ရှောက်ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်

Dr.Krit Vikan ရင်ခေါင်းခွဲစိတ် အထူးကုဆရာဝန်၊ Wattanosoth Cancer Hospital 

မိမိကိုယ်တိုင် ချိန်းဆိုရန် ဤနေရာကိုနှိပ်ပါ