အဆီလောင်ကျွမ်းမှု (Metabolism) လုပ်ငန်းစဉ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး သွေးကြောမွှားများအတွင်း အဆီကပ်တုံး (fat emboli) ပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်စေနိုင်သည်
ဂိုရှေးရောဂါ (Gaucher’s Disease) သို့မဟုတ် သွေးခဲလွယ်သည့် မမှန်ကန်မှုများတွင် တွေ့ရနိုင်ပြီး တင်ပါးကို အာဟာရပေးသော သေးငယ်သွေးကြောများတွင် သွေးခဲကပ်တုံး ပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဆေးလိပ်အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်းက သွေးကြောကို ကျဉ်းစေပြီး အရိုးတစ်ရှူးများသို့ အောက်စီဂျင် ပို့ဆောင်မှုကို လျော့နည်းစေသည်
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်း၏ သတိပေးလက္ခဏာများ
အစပိုင်းအဆင့်တွင် အရိုး၌ သွေးမလုံလောက်လာချိန်မှာ လူနာအများစုသည် နာကျင်မှုမရှိသဖြင့် အဆစ်ထိန်းသိမ်းကုသမှု (conservative treatment) မခံယူဘဲနေတတ်ကြသည်။ သို့သော် လက္ခဏာများ ပြင်းထန်လာပြီး ဆက်လက်တိုးတက်လာသောအခါ အောက်ပါ သတိပေးလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်နိုင်သည်
- ရှေ့ဘက် ခြေထောက်အိမ်ပေါက် (groin) နာခြင်း အစပိုင်းတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော လက္ခဏာဖြစ်ပြီး နာကျင်မှုသည် ဖြည်းဖြည်းချင်း စတင်ကာ ရှေ့ဘက် groin ဧရိယာတွင် ဖုံးကွယ်နေတတ်သည်။ သို့သော် နာရီကြောဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်ကြောင့် နာကျင်မှုသည် ပေါင်ရှေ့ဘက်လိုင်းအတိုင်း ဆင်းလာကာ ဒူးခေါင်းတွင် စုပုံနေတတ်သဖြင့် လူနာအများစုက မိမိမှာ ဒူးအဆစ်ပျက်စီးရောဂါ သို့မဟုတ် ကြွက်သားရောင်ရမ်းမှုလို့ မှားယွင်းထင်မြင်တတ်ကြသည်။ ဒူးကိုကုသပေမယ့် နာကျင်မှု မတိုးတက်ဘဲနေရင်း အကြောင်းရင်းအမှန်က တင်ပါးအဆစ်မှ ဖြစ်ကြောင်း သိလာချိန်တွင် အရိုးမျက်နှာပြင် ပြိုကျပြီး core decompression ကုသရန် အခွင့်အလမ်း လွဲချော်သွားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် တင်ပါးအဆစ်က ကိုယ်အလေးချိန်ခံရသောအခါ နာကျင်မှု ပိုမိုပြင်းထန်လာမည်ဖြစ်ပြီး ဥပမာ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ကုလားထိုင်မှ ထခြင်း၊ လှေကားတက်ဆင်းခြင်း စသည့်အချိန်များတွင် ပိုဆိုးလာနိုင်သည်
- အဆစ်တင်းကျပ်ခြင်း လှုပ်ရှားရခက်ခဲခြင်း ခြေထောက်ကိုကားခြင်း သို့မဟုတ် တင်ပါးအဆစ်ကို အတွင်းဘက်သို့ လှည့်ခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ရခက်ပြီး နာကျင်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပြီး ဥပမာ တင်ပလင်းထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖိနပ်နှင့် ခြေအိတ် ဝတ်ရန် ငုံ့ခြင်းတို့တွင် ခက်ခဲလာနိုင်သည်
- ညအချိန် သို့မဟုတ် အနားယူနေစဉ် ပြင်းထန်စွာနာခြင်း အဆစ် ပျက်စီးမှု ပြင်းထန်နေကြောင်း ပြသသော အန္တရာယ်ကောင်းသည့် လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အိပ်စက်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့်အထိ နာကျင်လာပါက သို့မဟုတ် အလှည့်အပြောင်းတိုင်း ထိုးနာကွဲနာ ခံစားရပါက အထူးကုဆရာဝန်ကို အမြန်ဆုံး တွေ့ဆုံရန် လိုအပ်သည်
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကို စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်း
စံပြ X-ray စစ်ဆေးမှုဖြင့် အစပိုင်းအဆင့်ရှိ မမှန်ကန်မှုများကို မတွေ့နိုင်သေးတတ်ပေမယ့် အရိုးတွင် သွေးမလုံလောက်မှု များစွာဖြစ်သွားပြီးနောက်မှသာ မမှန်ကန်မှုကို ပြနိုင်သဖြင့် လူနာများသည် စောစီးစွာကုသရန် အခွင့်အလမ်း ဆုံးရှုံးနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် MRI သည် လက်ရှိတွင် သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကို အတည်ပြုရန် စံချိန်စံညွှန်း (Gold Standard) ဖြစ်ပြီး အရိုးပြိုကျမတိုင်မီကပင် ဆဲလ်သေရာ အနာ (necrotic lesion) သို့မဟုတ် အရိုးခဲရည်ရောင်ရမ်းခြင်း (bone marrow edema) ကို မြင်နိုင်စေပါသည်။ ထို့အပြင် လူနာတွင် တင်ပါးနာခြင်း တစ်ဖက်တည်းရှိသော်လည်း ဆရာဝန်များသည် မကြာခဏ နှစ်ဖက်လုံး၏ တင်ပါးအဆစ်ကို MRI ဖြင့် စစ်ဆေးရန် အကြံပြုကြသည်၊ အကြောင်းမှာ တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းသည် နှစ်ဖက်လုံးတွင် တပြိုင်နက်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ MRI စစ်ဆေးခြင်းက လက္ခဏာမပြသေးသော အခြားတစ်ဖက်တင်ပါးတွင်ပါ စတင်အဆင့်မှ မမှန်ကန်မှုကို စကင်ဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်စေပါသည်
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကို ဘယ်လိုကုသနိုင်သလဲ
သွေးမလုံလောက်သောဧရိယာ မကျယ်သေးဘဲ အရိုးမပြိုကျသေးချိန်တွင် စောစီးစွာတွေ့ရှိနိုင်လေ ဆရာဝန်များသည် အရိုးအတွင်းပေါက်ရှိ ဖိအားလျှော့ရန် အရိုးဖောက်ခွဲစိတ်မှု (Core Decompression) ကို ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မြင့်နေသော ဖိအားကို ထုတ်လွှတ်ကာ သွေးကြောအသစ်များ ဝင်ရောက်ပြုပြင်နိုင်ရန် အတူးလမ်းကြောင်းဖွင့်ပေးပါသည်။ ၎င်းက အရိုးဆဲလ်များကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေကာ တင်ပါးခေါင်းအရိုးကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန် ကူညီပေးပြီး အဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှု မလိုအပ်ဘဲ ဖြစ်နိုင်ပါသည်
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းမှာ လူတိုင်း အဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်သလား
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကို ကုသခြင်းသည် ရောဂါအဆင့်နှင့် သွေးမလုံလောက်သည့် အရိုးဧရိယာအရွယ်အစားပေါ် မူတည်ပါသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရ ကုသမှုแนဝင်လမ်းကြောင်းကို အဓိကအားဖြင့် 2 အုပ်စုအဖြစ် ခွဲခြားထားပါသည်
- အရိုးမပြိုကျမီ အဆင့် (Pre – Collapse) တင်ပါးခေါင်းအရိုး၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လုံးဝိုင်းနေဆဲဖြစ်ပြီး ကုသမှုညွှန်ကြားချက်ကို သွေးမလုံလောက်သည့် အရိုးဧရိယာ၏ အကျယ်အဝန်းအပေါ် အဓိကအဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်
- သွေးမလုံလောက်သည့်ဧရိယာ မကျယ်သေးသောကိစ္စ ဆရာဝန်များသည် အများအားဖြင့်အရိုးအတွင်းပေါက် ဖိအားလျှော့ရန် အရိုးဖောက်ခွဲစိတ်မှု (Core Decompression) ကို အကြံပြုကြသည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မြင့်နေသော ဖိအားကို ထုတ်လွှတ်ပေးပြီး သွေးနှင့် အရိုးအသစ်ဖွဲ့ဆဲလ်များ ဝင်ရောက်ပြုပြင်နိုင်ရန် လမ်းကြောင်းဖွင့်ပေးကာ လူနာ၏ မူလတင်ပါးခေါင်းအရိုးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားခြင်းဖြစ်သည်
- သွေးမလုံလောက်သည့်ဧရိယာ ကျယ်ဝန်းအလွန်ဖြစ်သောကိစ္စ လက်ရှိတွင် သုတေသနနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စာရင်းအင်းများအရ အနာ (lesion) အရွယ်အစား အလတ်မှ အကြီးအထိရှိပါက အရိုးဖောက်ခြင်းက မကြာခဏ ထိရောက်မှုနည်းပြီး မအောင်မြင်နိုင်ခြေ မြင့်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်၊ အကြောင်းမှာ အရိုးဖွဲ့စည်းပုံ၏ ကြံ့ခိုင်မှု ဆုံးရှုံးမှုများစွာ ဖြစ်နေပြီးနေလို့ဖြစ်သည် ။ နောက်ဆုံးတွင် ကိုယ်အလေးချိန်ကို ပြန်လည်ခံလိုက်သောအခါ ကွဲအက်ပြီး ပြိုကျသွားနိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လူနာသည် ခွဲစိတ်မှု 2 ကြိမ်အထိ နာကျင်ရနိုင်ပြီး၊ အရိုးဖောက်ခွဲစိတ်မှု မအောင်မြင်သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှုကို ထပ်မံလုပ်ရနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆဲလ်သေဧရိယာ ကျယ်ဝန်းသောကိစ္စတွင် ဆရာဝန်များက ပထမဆုံးအကြိမ်ကတည်းက တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှုကို စဉ်းစားရန် အကြံပြုတတ်ကြသည်၊ အဖြေပြတ်သားမှု ပိုမိုရှိပြီး တစ်ကြိမ်တည်းနာကျင်ကာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလည်း ပိုမြန်စေသောကြောင့်ဖြစ်သည်
- အရိုးပြိုကျပြီး သို့မဟုတ် အဆစ်ပျက်စီးနေပြီးသား အဆင့် (အဆင့် 3 – 4) ရောဂါသည် ဤအဆင့်သို့ ရောက်လာသောအခါ တင်ပါးခေါင်းအရိုးဖွဲ့စည်းပုံသည် ပြိုလဲပျက်စီးပြီး အဆစ်မျက်နှာပြင်လည်း လုံးဝပျက်စီးသွားပြီးဖြစ်သည်။ အရိုးဖောက်ကုသမှု သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ကုထုံး (physiotherapy) ဖြင့် ပျက်စီးသွားသော ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြန်လည်ပြုပြင်၍ မရနိုင်ပါ။ နာကျင်မှုကို လျော့ချပေးပြီး လမ်းလျှောက်နိုင်စွမ်းကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေရန် အထိရောက်ဆုံး ကုသမှုတစ်ခုတည်းမှာ တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှု (Total Hip Arthroplasty) ဖြစ်သည်
လူငယ်များတွင် တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှုက ဘာတွေက စိန်ခေါ်မှုဖြစ်သလဲ
လူငယ်များတွင် တင်ပါးအဆစ်အတု လဲလှယ်ခြင်းသည် အသုံးခံသက်တမ်းအပေါ် စိန်ခေါ်မှုရှိပါသည် ။ အကြောင်းမှာ အသက်အရွယ်ဤအုပ်စုသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာအင်အား (impact) သက်ရောက်မှုက အသက်ကြီးသူများထက် ပိုမိုမြင့်မားသောကြောင့် ကုသမှုလိုအပ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသည့် နည်းပညာ/နဝတ္ထုများကို ရွေးချယ်အသုံးပြုရပါသည်၊ အပါအဝင်
- အလွန်ကြံ့ခိုင်ခံနိုင်ရည်မြင့် အဆစ်အတုပစ္စည်း နဝတ္ထု (Ceramic-on-Polyethylene / Ceramic-on-Ceramic) ထိတွေ့မျက်နှာပြင် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်သော ပစ္စည်းများကို ရွေးချယ်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်ပြီး “ဆီရာမစ်အရိုးခေါင်းနှင့် အထူးပလတ်စတစ်ခွက် (Highly Cross-linked Polyethylene) တို့ကို တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်း” သို့မဟုတ် “ဆီရာမစ်ခေါင်းနှင့် ဆီရာမစ်ခွက် တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်း” တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မျက်နှာပြင်ချောမွေ့မှု အထူးကောင်းမွန်၍ ထိကာလိမ်ကာဖြစ်သော ပွတ်တိုက်စုတ်ယုတ်နှုန်းကို လျော့ချပေးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာအင်အားကိုလည်း အလွန်ကောင်းစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆစ်အတု၏ အသုံးခံသက်တမ်းကို 20 – 30 နှစ်အထိ ရှည်လျားစေနိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်ရတဲ့အသက်အရွယ်၏ အသုံးပြုမှုများသော လိုက်ဖ်စတိုင်နှင့် ကိုက်ညီစေပါသည်
- ကြွက်သားမဖြတ်သော ရှေ့ဘက်ဝင်ရိုးခွဲစိတ်နည်း (Direct Anterior Approach: DAA) ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ပေါင်၏ ရှေ့ဘက်မှ ဝင်ရောက်ခွဲစိတ်ပြီး သဘာဝရှိကြွက်သားအုပ်စုများအကြား အကွာအဝေးကို ကိရိယာဖြင့် ခွဲ၍ ဝင်ရောက်ခြင်းဖြစ်သဖြင့် ကြွက်သားနှင့် အရွတ်များကို ဖြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်း မရှိပါ။ အကျိုးရလဒ်အနေဖြင့် တင်ပါးအဆစ် တည်ငြိမ်မှုမြင့်မားပြီး လူနာနာကျင်မှုနည်းကာ ပြန်လည်သက်သာမှု မြန်ဆန်သည်။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပထမ 6 – 24 နာရီအတွင်း မတ်တပ်ရပ်နိုင်ပြီး အနားယူပြန်လည်ထူထောင်ရေးကာလမှာ 2 – 4 ပတ်ခန့်သာ ရှိကာ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အလုပ်ကို ပုံမှန်ပြန်လုပ်နိုင်ပါသည်
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကြောင့် တင်ပါးအဆစ်အတု လဲလှယ်ခွဲစိတ်ရန် ဘယ်အချိန်မှာလိုအပ်သလဲ
တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှု၏ အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက်မှာ ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးရန် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းဖြစ်သည် (Improve Quality of Life) ။ လူနာသည် နေ့စဉ်ဘဝကို ပုံမှန်လုပ်နိုင်ပြီး အလုပ်လည်းလုပ်နိုင်သေးကာ လက်ရှိအခြေအနေက အလွန်အကျွံ ဆင်းရဲဒုက္ခမဖြစ်စေသေးပါက အလျင်အမြန် ခွဲစိတ်ရန် မလိုအပ်သေးပါ။ ဆရာဝန်ကတော့ ရောဂါက ဘဝအရည်အသွေးကို ဖျက်ဆီးလာပြီလို့ လူနာကိုယ်တိုင် ခံစားလာသောအခါ ခွဲစိတ်ရန် အကြံပြုမည်ဖြစ်သည်၊ ဥပမာ ပြင်းထန်စွာနာကျင်၍ အခြေခံလှုပ်ရှားမှုများကို ကန့်သတ်လာခြင်း၊ အနားယူချိန် သို့မဟုတ် အိပ်ချိန်တောင် နာကျင်လာကာ အနားယူမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း၊ ယခင်ကလို ဘဝကို မဖြတ်သန်းနိုင်တော့ခြင်းနှင့် ဘဝကို မပျော်ရွှင်တော့သလို ခံစားလာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အဲဒါဟာ ဘဝအရည်အသွေးကို ပြန်လည်ရယူရန် တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်ရန် အချိန်ရောက်နေပြီဆိုတဲ့ အရှင်းလင်းဆုံး သင်္ကေတဖြစ်သည်
မှန်ကန်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် ကုသမှုခံယူကာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ဆောင်ခြင်းသည် နာကျင်မှုဒုက္ခမှသာမက လှုပ်ရှားနိုင်မှုကိုလည်း ပြန်လည်ပေးအပ်နိုင်သဖြင့် အလုပ်လုပ်ရတဲ့အသက်အရွယ်လူနာများသည် ယုံကြည်မှုရှိစွာ ဘဝကို ပြန်လည်အသက်သွင်းပြီး အလုပ်ကို အပြည့်အဝ စွမ်းဆောင်နိုင်စေပါသည်။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အပြုအမူများရှိပါက သို့မဟုတ် တင်ပါးအဆစ်နာကျင်မှု ရေရှည်ရှိနေပါက အန္တရာယ်ကို အမြန်ဆုံး အကဲဖြတ်နိုင်ရန် အထူးကုဆရာဝန်နှင့် အလျင်အမြန် တိုင်ပင်သင့်ပါသည်
သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကို ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆေးရုံ
တင်ပါးအဆစ်နှင့် ဒူးအဆစ် စင်တာ၊ Bangkok Hospital International အရိုးနှင့် ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံသည် သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တင်ပါးခေါင်းအရိုးသေခြင်းကို စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်းနှင့် ကုသခြင်းအပြင် တင်ပါးအဆစ်အတုကို ထပ်မံလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှု (revision) အထိ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ရန် အဆင်သင့်ရှိပါသည်။ သင့်တော်သော အကြံပြုချက်နှင့် ကုသမှုကို ပေးနိုင်သည့် ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့် တင်ပါးအဆစ်ကို ခိုင်မာစေ၍ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ဘဝကို ပြန်လည်အသုံးချနိုင်ရန် ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးထားပါသည်
တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှုတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်
Dr. Natthapa Kiriyapong VELYS ခွဲစိတ်ရိုဘော့ကူညီမှုဖြင့် တစ်ဦးချင်းအလိုက် ဒူးအဆစ်အတု ခွဲစိတ်မှုအထူးပြု အမျိုးသမီးအရိုးအဆစ်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ ကြွက်သားမဖြတ်သော တင်ပါးအဆစ်အတုလဲလှယ်ခွဲစိတ်မှု၊ Bangkok Hospital International အရိုးနှင့် ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံ
ကိုယ်တိုင် ချိန်းဆိုရန်ဒီမှာနှိပ်ပါ
