ការត្រួតពិនិត្យមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត ឬការត្រួតពិនិត្យ PSA គឺជាអ្វី ជំហាន និងវិធីអានតម្លៃ

មហារីកក្រពេញប្រូស្តាតគឺជាប្រភេទមហារីកមួយដែលជួបញឹកញាប់នៅបុរសវ័យចាស់ ដែលនៅដំណាក់កាលដំបូងជាធម្មតាមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាមិនប្រក្រតីណាមួយឲ្យឃើញច្បាស់។ ដូច្នេះ ការត្រួតពិនិត្យស្ក្រីនតាំងពីដើមៗគឺសំខាន់ ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងបង្កើនឱកាសក្នុងការទប់ទល់នឹងជំងឺបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ក្នុងចំណោមវិធីស្ក្រីនដែលជាស្តង់ដារផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រមួយ គឺការត្រួតពិនិត្យវាស់កម្រិតសារធាតុ PSA ក្នុងឈាម

ការត្រួតពិនិត្យ PSA គឺអ្វី

PSA ឬ Prostate-Specific Antigen គឺជាប្រូតេអ៊ីនប្រភេទមួយដែលផលិតចេញពីកោសិការបស់ក្រពេញប្រូស្តាត ទាំងកោសិកាធម្មតា និងកោសិកាមហារីក។ ជាធម្មតា សារធាតុនេះនឹងលាយបញ្ចូលនៅក្នុងទឹកអង្គុយ ហើយមានតែបរិមាណតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម

ការត្រួតពិនិត្យ PSA គឺការយកឈាមដើម្បីវាស់កម្រិតបរិមាណប្រូតេអ៊ីនប្រភេទនេះ។ ប្រសិនបើរកឃើញថាកម្រិត PSA ក្នុងឈាមខ្ពស់ជាងស្តង់ដារ វាអាចជាសញ្ញាបង្ហាញពីភាពមិនប្រក្រតីមួយចំនួនដែលកើតឡើងនៅក្រពេញប្រូស្តាត ដែលវេជ្ជបណ្ឌិតនឹងយកលទ្ធផលតេស្តនេះទៅវាយតម្លៃរួមជាមួយការពិនិត្យរាងកាយផ្នែកផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបន្តទៅមុខ

តើនរណាខ្លះគួរទៅធ្វើតេស្ត PSA ដើម្បីស្ក្រីនមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត

ការស្ក្រីនមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតដោយការយកឈាមវាស់ PSA ជារឿងដែលបុរសគួរយកចិត្តទុកដាក់ ជាពិសេសក្រុមបុគ្គលដែលមានកត្តាហានិភ័យដូចខាងក្រោម

• បុរសអាយុចាប់ពី 50 ឆ្នាំឡើងទៅ គួរទៅពិនិត្យសុខភាព និងស្ក្រីនមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតជាប្រចាំរៀងរាល់ឆ្នាំ
• អ្នកដែលមានប្រវត្តិក្នុងគ្រួសារ ដូចជា ឪពុក ឬបងប្អូនជីវពូជដូចគ្នា មានជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត គួរចាប់ផ្តើមស្ក្រីនតាំងពីអាយុ 45 ឆ្នាំ
• អ្នកដែលមានរោគសញ្ញាមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធផ្លូវនោម ដូចជា នោមលំបាក នោមញឹកពេលយប់ នោមមិនអស់ ឬមានឈាមលាយក្នុងទឹកនោម និងទឹកអង្គុយ

កម្រិត PSA ធម្មតាស្ថិតនៅប៉ុន្មាន ហើយកម្រិតប៉ុន្មានដែលចាត់ទុកថាមិនប្រក្រតី

លទ្ធផលកម្រិត PSA ក្នុងឈាមនឹងវាស់ជាឯកតា នាណូក្រាមក្នុងមីលីលីត្រ (ng/mL)។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យក្នុងការវាយតម្លៃភាពធម្មតាអាចខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើជួរអាយុ ទំហំក្រពេញប្រូស្តាត និងស្តង់ដាររបស់មន្ទីរពិសោធន៍នីមួយៗ។ ជាទូទៅ មានលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យបឋមដូចខាងក្រោម

កម្រិត PSA ស្ថិតក្នុងជួរធម្មតា

សម្រាប់បុរសទូទៅដែលមិនមានរោគសញ្ញាមិនប្រក្រតី កម្រិត PSA ក្នុងឈាមជាធម្មតាមិនលើស 4 ng/mL។ ទោះយ៉ាងណា វេជ្ជបណ្ឌិតអាចពិចារណាតម្លៃធម្មតាគួបផ្សំជាមួយជួរអាយុផងដែរ ព្រោះពេលអាយុកើនឡើង ក្រពេញប្រូស្តាតនឹងធំឡើងតាមធម្មជាតិ ដែលអាចធ្វើឲ្យ PSA ខ្ពស់ឡើងបន្តិចដោយមិនមែនជាលទ្ធផលពីមហារីក

កម្រិត PSA មានហានិភ័យ ឬមិនប្រក្រតី

ប្រសិនបើលទ្ធផលតេស្តរកឃើញថា PSA ស្ថិតចន្លោះ 4 – 10 ng/mL នឹងចាត់ទុកថាស្ថិតក្នុងក្រុមហានិភ័យ ឬមានកម្រិតគួរឲ្យសង្ស័យ ដែលវេជ្ជបណ្ឌិតអាចពិចារណាឲ្យធ្វើតេស្តបន្ថែមដោយវិធីផ្សេងៗ ហើយបើ PSA ខ្ពស់ជាង 10 ng/mL នឹងចាត់ទុកថាមានហានិភ័យខ្ពស់ដែលអាចបណ្តាលមកពីមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវទទួលការត្រួតពិនិត្យរោគវិនិច្ឆ័យជ្រាលជ្រៅយ៉ាងបន្ទាន់

បើ PSA ខ្ពស់មិនប្រក្រតី មានន័យថាជាមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតជានិច្ចដែរឬទេ

មនុស្សជាច្រើនតែងបារម្ភថា ប្រសិនបើតម្លៃឈាមខ្ពស់នឹងមានន័យថាជាមហារីកជានិច្ច។ តាមការពិត សារធាតុ PSA ជាប្រូតេអ៊ីនដែលបង្កើតពីក្រពេញប្រូស្តាត មិនមែនជាសារធាតុដែលបង្កើតដោយកោសិកាមហារីកដោយផ្ទាល់ទេ។ ដូច្នេះ ការកើនឡើងនៃតម្លៃឈាមមិនមានន័យថាជាមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតជានិច្ចទេ ប៉ុន្តែអាចបណ្តាលមកពីជំងឺផ្សេងៗដែលទាក់ទងនឹងក្រពេញប្រូស្តាត ដូចជា ជំងឺក្រពេញប្រូស្តាតរីកធំ ដែលជាស្ថានភាពជាលិកាក្រពេញប្រូស្តាតរីកធំឡើងតាមអាយុ ឬអាចបណ្តាលមកពីការរលាកក្រពេញប្រូស្តាតដោយសារការឆ្លងមេរោគនៅប្រព័ន្ធផ្លូវនោម

កត្តាផ្សេងទៀតដែលធ្វើឲ្យ PSA ក្នុងឈាមខ្ពស់ឡើង

ក្រៅពីភាពមិនប្រក្រតីពីជំងឺផ្សេងៗហើយ ក៏មានកត្តាពាក់ព័ន្ធនឹងអាកប្បកិរិយា និងរបៀបរស់នៅប្រចាំថ្ងៃដែលអាចធ្វើឲ្យ PSA ក្នុងឈាមខ្ពស់ឡើងជាបណ្តោះអាសន្ន ដូចខាងក្រោម

• អាយុកើនឡើងតាមវ័យ
• ការរួមភេទ ឬការបញ្ចេញទឹកអង្គុយនៅជិតពេលយកឈាម
• ការធ្វើលំហាត់ប្រាណដែលបង្កឲ្យមានការប៉ះទង្គិចតំបន់ក្រពេញប្រូស្តាត ដូចជា ជិះកង់យូរ
• ការរងគ្រោះថ្នាក់នៅតំបន់ឆ្អឹងអាងត្រគាក
• ការពិនិត្យតាមរន្ធគូថ (Digital Rectal Examination) ឬការដាក់បំពង់បូមទឹកនោម មុនការយកឈាមមិនយូរប៉ុន្មាន
• ការឆ្លងមេរោគក្នុងប្រព័ន្ធផ្លូវនោម

ការត្រៀមខ្លួនមុនធ្វើតេស្តឈាម PSA

ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផល PSA ត្រឹមត្រូវ និងមិនឆ្គង អ្នកមកពិនិត្យគួរត្រៀមខ្លួនតាមសំណើដូចខាងក្រោម

• ជៀសវាងការរួមភេទ និងជៀសវាងការបញ្ចេញទឹកអង្គុយយ៉ាងហោចណាស់ 5-7 ថ្ងៃ មុនមកធ្វើតេស្ត
• ជៀសវាងលំហាត់ប្រាណខ្លាំង ឬសកម្មភាពដែលមានការចុចសង្កត់តំបន់ចន្លោះរន្ធគូថនិងអង្គបន្តពូជ (perineum) ដូចជា ជិះម៉ូតូ ឬជិះកង់ យ៉ាងហោចណាស់ 24 – 48 ម៉ោង
• ប្រសិនបើមានរោគសញ្ញារលាកផ្លូវនោម ឆ្លងមេរោគ ឬមានក្តៅខ្លួន គួរជូនដំណឹងវេជ្ជបណ្ឌិតមុនយកឈាម ព្រោះគួរព្យាបាលការរលាកឲ្យជាសះស្បើយសិន
• អ្នកមកទទួលសេវាអាចបរិភោគអាហារ និងផឹកទឹកបានតាមធម្មតាមុនយកឈាម ដោយមិនចាំបាច់អត់អ្វីឡើយ

មជ្ឈមណ្ឌលជំងឺផ្លូវនោម Bangkok Hospital ត្រៀមរួចជាស្រេចក្នុងការថែទាំជំងឺក្រពេញប្រូស្តាត

បញ្ហាសុខភាពក្រពេញប្រូស្តាតជារឿងដែលត្រូវការការថែទាំដោយការយល់ដឹង។ មជ្ឈមណ្ឌលជំងឺផ្លូវនោម Bangkok Hospital ផ្តល់សេវាស្ក្រីន រោគវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលជំងឺផ្លូវនោម និងក្រពេញប្រូស្តាតយ៉ាងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដោយមានចំណុចពិសេសជាគ្រូពេទ្យចម្រុះសាខា ដែលធ្វើការរួមគ្នាបែបពហុវិជ្ជាជីវៈ ព្រមទាំងបច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រ ដើម្បីគាំទ្រការរោគវិនិច្ឆ័យជ្រាលជ្រៅ និងការព្យាបាលដែលសមស្របទៅនឹងស្ថានភាពរាងកាយរបស់អ្នកជំងឺនីមួយៗ ដើម្បីឲ្យអ្នកទទួលសេវាអាចរស់នៅប្រចាំថ្ងៃបានដោយមានគុណភាព

សេចក្តីសន្និដ្ឋានអត្ថបទ

មហារីកក្រពេញប្រូស្តាតជាជំងឺដែលអាចទប់ទល់ និងព្យាបាលឲ្យមានគុណភាពជីវិតល្អបាន ប្រសិនបើរកឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូង។ ការយល់ដឹងថាការ​ត្រួតពិនិត្យ PSA គឺជាជំហានសំខាន់ក្នុងការតាមដានសុខភាព នឹងជួយឲ្យបុរសដែលចូលវ័យ 50 ឆ្នាំ ឬអ្នកដែលមានហានិភ័យ អាចមកធ្វើតេស្តស្ក្រីនបានយ៉ាងសមស្រប។ ការសង្កេតភាពមិនប្រក្រតីរបស់រាងកាយ និងពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ គឺជាគន្លឹះសំខាន់ក្នុងការថែទាំសុខភាពក្រពេញប្រូស្តាតរយៈពេលវែង

សំណួរញឹកញាប់ (FAQ) អំពីការត្រួតពិនិត្យ PSA

1. ការត្រួតពិនិត្យ PSA ត្រូវអត់ទឹក និងអាហារឬទេ

ការយកឈាមដើម្បីត្រួតពិនិត្យ PSA តែប៉ុណ្ណោះ មិនចាំបាច់អត់ទឹក និងអាហារទេ។ អ្នកទទួលសេវាអាចបរិភោគអាហារ និងផឹកទឹកបានតាមធម្មតាមុនមកយកឈាម

2. បុរសគួរចាប់ផ្តើមស្ក្រីនមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតពីអាយុប៉ុន្មាន

បុរសទូទៅគួរចាប់ផ្តើមស្ក្រីននៅអាយុ 50 ឆ្នាំឡើងទៅ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានប្រវត្តិសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធមានជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត គួរពិចារណាចាប់ផ្តើមស្ក្រីនឲ្យឆាប់ឡើងពីអាយុ 45 ឆ្នាំ

3. ក្រៅពីការយកឈាមតេស្ត PSA មានវិធីស្ក្រីនមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតផ្សេងទៀតទេ

វេជ្ជបណ្ឌិតជាទូទៅនឹងធ្វើការចាប់ប៉ះក្រពេញប្រូស្តាតតាមរន្ធគូថ (Digital Rectal Examination) គួបផ្សំជាមួយការយកឈាម ហើយប្រសិនបើរកឃើញភាពមិនប្រក្រតី អាចពិចារណាប្រើអ៊ុលត្រាសោន ឬការត្រួតពិនិត្យដោយរលកម៉ាញេទិក (MRI) រួមផងដែរ

4. ការរួមភេទមុនមកពិនិត្យមានឥទ្ធិពលធ្វើឲ្យ PSA ខុសឆ្គងឬទេ

អាចធ្វើឲ្យឆ្គងបាន។ ការបញ្ចេញទឹកអង្គុយពីការរួមភេទ ឬការធ្វើមាស្តឺបេត នឹងធ្វើឲ្យ PSA ក្នុងឈាមខ្ពស់ឡើងជាបណ្តោះអាសន្ន ដូច្នេះគួរជៀសវាងសកម្មភាពទាំងនេះមុនមកយកឈាមយ៉ាងហោចណាស់ 24 – 48 ម៉ោង

5. ការទទួលទានថ្នាំប្រចាំមានឥទ្ធិពលលើលទ្ធផល PSA ឬទេ 

ថ្នាំខ្លះៗ ជាពិសេសថ្នាំព្យាបាលជំងឺក្រពេញប្រូស្តាតរីកធំ និងថ្នាំព្យាបាលសក់ជ្រុះមួយចំនួន អាចមានឥទ្ធិពលបង្កប់ឲ្យកម្រិត PSA ក្នុងឈាមធ្លាក់ចុះទាបជាងការពិតរហូតដល់ពាក់កណ្តាល។ ដូច្នេះ អ្នកទទួលសេវាគួរនាំថ្នាំប្រចាំមកជាមួយ ឬជូនដំណឹងបញ្ជីឈ្មោះថ្នាំ និងអាហារបំប៉នដែលកំពុងទទួលទានឲ្យវេជ្ជបណ្ឌិតបានដឹងមុនធ្វើតេស្តឈាមជានិច្ច ដើម្បីឲ្យការបកស្រាយលទ្ធផលបានត្រឹមត្រូវ និងមានភាពម៉ត់ចត់បំផុត