តើពោះវៀនត្រង់រអិលចេញ (Rectal Prolapse) ជាអ្វី ពិនិត្យសញ្ញាព្រមាន និងវិធីព្យាបាល

ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ (Rectal Prolapse) ប្រហែលមិនសូវឮញឹកញាប់ទេ ទោះបីអាចកើតមានបានគ្រប់វ័យក៏ដោយ។ ជាទូទៅជួបញឹកញាប់នៅអ្នកដែលមានការទល់លាមករ៉ាំរ៉ៃ និងមនុស្សវ័យចំណាស់ ប៉ុន្តែម្តងម្កាលតែងយល់ច្រឡំថាជាជំងឺឬសដូងបាត ទើបមើលរំលងការព្យាបាល និងទុកឲ្យធ្ងន់ធ្ងរ បណ្ដាលឲ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាពជីវិតយ៉ាងខ្លាំង ដូច្នេះគួរតែពិនិត្យសញ្ញាព្រមានឲ្យបានញឹកញាប់ និងយល់ដឹងអំពីការព្យាបាលដែលត្រឹមត្រូវ

ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញគឺអ្វី

ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ (Rectal Prolapse) គឺ ស្ថានភាពដែលរន្ធគូថ ឬជញ្ជាំងពោះវៀនផ្នែកចុងក្រោយ រអិលចេញមកក្រៅតាមរន្ធគូថ។ វាបណ្តាលមកពីអវយវៈ ឬសាច់ដុំក្នុងអាងត្រគាកអួល/យារធ្លាក់ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទម្លាប់បន្ទោបង់ ដូចជា បង្ខំរុញយូរ ទល់លាមករ៉ាំរ៉ៃ សាច់ដុំអាងត្រគាកខ្សោយ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់គុណភាពជីវិត និងបង្កហានិភ័យនៃការឆ្លងមេរោគ ឬការរលាក។ គួរតែទទួលការពិនិត្យវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលឲ្យបានឆាប់រហ័ស

ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញមានប៉ុន្មានដំណាក់កាល

នៅដំណាក់កាលដំបូង នឹងមានដុំសាច់/ដុំប៉ោងលេចចេញពេលបន្ទោបង់ បន្ទាប់មកដុំនោះអាចរអិលត្រឡប់ចូលដោយខ្លួនឯង។ ប៉ុន្តែពេលធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដុំអាចលេចចេញគ្រប់ពេល មិនថាដើរ ឈរ អង្គុយ ឬធ្វើសកម្មភាពយូរៗ ក៏អាចមានដុំលេចចេញជានិច្ច។ ជាពិសេសបើដុំលេចចេញយូរ វាអាចហើមឡើង ហើយអាចរុញត្រឡប់ចូលមិនបាន បង្កហានិភ័យខ្វះឈាម ត្រូវប្រញាប់ជួបវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសភ្លាមៗ

រោគសញ្ញា និងសញ្ញាព្រមាននៃស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ

• អាចប៉ះឃើញដុំប៉ោងនៅរន្ធគូថ
• ដុំលេចចេញពីរន្ធគូថ ហើយអាចរុញត្រឡប់ចូលបាន
• បន្ទាប់ពីបន្ទោបង់ ជាញឹកញាប់មានដុំរអិលចេញ
• ពេលធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗ មានដុំរអិលចេញ
• ពិបាកទប់លាមក ឬទប់មិនបាន
• បន្ទោបង់លំបាក បន្ទោបង់មិនអស់
• មានឈាមហូរ
• មានអារម្មណ៍ធ្ងន់/តានតឹងនៅរន្ធគូថ
• តំបន់កន្ត្រាក់សើម ឬខោប្រឡាក់

ក្រុមដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៃស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ

ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញជួបនៅស្ត្រីច្រើនជាងបុរស ជាពិសេសស្ត្រីដែលធ្លាប់សម្រាលកូន ឬធ្លាប់វះកាត់ស្បូនរួមផង នឹងកាន់តែមានហានិភ័យខ្ពស់។ លើសពីនេះ វាជួបកើនឡើងនៅមនុស្សវ័យចំណាស់ ព្រោះសាច់ដុំ និងអវយវៈផ្សេងៗក្នុងអាងត្រគាកយារធ្លាក់ជាងវ័យក្មេង

វិធីព្យាបាលស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញត្រូវធ្វើដូចម្តេច

ការជ្រើសរើសវិធីព្យាបាលស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ អាស្រ័យលើលក្ខណៈភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងការវិនិច្ឆ័យរបស់វេជ្ជបណ្ឌិតជាចម្បង

• កែប្រែទម្លាប់ ក្នុងករណីអ្នកជំងឺមានរោគសញ្ញាមិនធ្ងន់ធ្ងរ អាចទទួលទានថ្នាំបន្ធូរលាមកស្រាលៗតាមការណែនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត និងព្យាបាលការទល់លាមករ៉ាំរ៉ៃដោយទទួលទានអាហារដែលមានជាតិសរសៃ
• វះកាត់រន្ធគូថរអិលចេញដោយការវះកាត់តាមកាមេរ៉ា (Laparoscopic Rectopexy) វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងកាត់របួសតូចៗ ដើម្បីបញ្ចូលឧបករណ៍ពិសេសចូលទៅ ដក និងទាញរន្ធគូថដែលលេចចេញឲ្យត្រឡប់ទៅទីតាំងដើម និងបង្ការ​មិនឲ្យរអិលចេញម្តងទៀត។ ផលវិបាកតិច ស្ដារឡើងវិញបានរហ័ស
• វះកាត់រន្ធគូថរអិលចេញតាមរន្ធគូថ (Transanal Surgery) សមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺប្រចាំកាយច្រើន ឬអ្នកជំងឺដែលមិនសមស្របសម្រាប់វះកាត់តាមផ្ទៃពោះ។ ប្រើឧបករណ៍ពង្រីករន្ធគូថ ដើម្បីកាត់ផ្នែករន្ធគូថដែលលេចចេញដោយមិនចាំបាច់បើកផ្ទៃពោះ ឈឺតិច ស្ដារឡើងវិញលឿន
• វះកាត់រន្ធគូថរអិលចេញដោយប្រើរ៉ូបូតជួយវះកាត់ da Vinci Xi វេជ្ជបណ្ឌិតគ្រប់គ្រងបច្ចេកវិទ្យារ៉ូបូតជួយវះកាត់ដែលមានរូបរាងជាដៃមេកានិច ដើម្បីវះកាត់នៅទីតាំងដែលត្រូវការ អាចចូលដល់តំបន់ជ្រៅក្នុងប្រហោងពោះបានងាយ បន្ថយឱកាសប៉ះពាល់ដល់អវយវៈជិតខាងបានល្អ។ របួសតូច ឈឺតិច ស្ដារឡើងវិញលឿន ហើយត្រឡប់ទៅជីវិតប្រចាំថ្ងៃបានឆាប់ជាងមុន

ទម្លាប់បែបណាដែលបន្ថែមហានិភ័យរន្ធគូថរអិលចេញ

• បង្ខំរុញយូរ
• អង្គុយបង្គន់យូរ
• ទល់លាមករ៉ាំរ៉ៃ
• អ្នកដែលធ្លាប់វះកាត់អវយវៈក្នុងអាងត្រគាក ឬមានភាពខុសប្រក្រតីនៃសរសៃប្រសាទក្នុងអាងត្រគាករួមផង

ស្ថានភាពបន្ទាន់នៃរន្ធគូថរអិលចេញដែលត្រូវប្រញាប់មកមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ

ភាគច្រើន ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ (Rectal Prolapse) មិនចាប់ផ្តើមកើតឡើងភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែនឹងមានរោគសញ្ញាផ្សេងៗកើតឡើងមុន។ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺមិនសង្កេតឃើញ នឹងមិនគិតថាជាស្ថានភាពបន្ទាន់ស្រួចស្រាវទេ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើមានរោគសញ្ញាខាងក្រោម ត្រូវទទួលការព្យាបាលបន្ទាន់

• មានឈាមហូរ
• ផ្នែកពោះវៀនដែលលេចចេញហើមរហូតរុញត្រឡប់ចូលមិនបាន
• ពោះវៀនខ្វះឈាម រលាកឆ្លងមេរោគនៅតំបន់ពោះវៀន ហើមឈឺនៅតំបន់មានបញ្ហា ឬរលាកឆ្លងមេរោគជុំវិញរន្ធគូថ

ស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញគ្រោះថ្នាក់ប៉ុន្មាន

កម្រិតគ្រោះថ្នាក់ ឬភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ អាស្រ័យលើដំណាក់កាលនៃជំងឺ។ នៅដំណាក់កាលដំបូង រោគសញ្ញាមិនច្រើន ប៉ុន្តែអាចបង្កភាពរំខាន។ ប្រសិនបើទុកចោលមិនព្យាបាល នឹងធ្ងន់ធ្ងរឡើង អាចមានដុំលេចចេញតាមរន្ធគូថគ្រប់ពេល។ ប្រសិនបើហើមខ្លាំងរហូតរុញត្រឡប់ចូលមិនបាន នឹងមានហានិភ័យពោះវៀនខ្វះឈាម បណ្ដាលឲ្យមានឈាមហូរ កើតការរលាកឆ្លងមេរោគ និងមានហានិភ័យពោះវៀនរលួយ ដែលត្រូវវះកាត់យកផ្នែកពោះវៀនដែលខ្វះឈាម ឬរលួយរលាកឆ្លងមេរោគចេញជាបន្ទាន់

ការពារស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ

• ថែទាំខ្លួនឲ្យមិនទល់លាមក
• ផឹកទឹក និងទទួលទានអាហារដែលមានជាតិសរសៃឲ្យគ្រប់គ្រាន់រៀងរាល់ថ្ងៃ
• មិនអង្គុយក្នុងបង្គន់យូរ មិនបង្ខំរុញយូរ មិនយកទូរស័ព្ទ ឬសៀវភៅចូលទៅអាន
• រៀបចំឥរិយាបថឲ្យសមរម្យពេលបន្ទោបង់ រកកៅអីទ្រ​ជើង ហើយទម្លាក់ខ្លួនទ្រេតទៅមុខពេលបន្ទោបង់
• ជៀសវាងសកម្មភាពដែលបង្កើនសម្ពាធក្នុងប្រហោងពោះច្រើន ដូចជាលើករបស់ធ្ងន់
• បើទល់លាមកធ្ងន់ធ្ងរ ទទួលទានថ្នាំបន្ធូរលាមកស្រាលៗតាមការណែនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត
• បើមានក្អករ៉ាំរ៉ៃ គួរព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយពេញលេញ ព្រោះរាល់ពេលក្អកនឹងបង្កើនសម្ពាធក្នុងប្រហោង

ការហាត់ប្រាណអាចជួយការពារស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញបានទេ

ការហាត់ប្រាណគីហ្គែល (Kegel Exercise) គឺការហ្វឹកហាត់សាច់ដុំក្នុងអាងត្រគាក ដោយបិទសង្កត់ និងបន្ធូរសាច់ដុំស្វាំងទ័រ (sphincter) រន្ធគូថ។ ទាំងបុរស និងស្ត្រីគួរធ្វើជាប្រចាំ ដោយប្រើទម្រង់អង្គុយ ឬដេករាបស្មើ បន្ទាប់មកតានតឹងសាច់ដុំអាងត្រគាក ដូចជាកំពុងព្យាយាមទប់លាមក ហើយទប់ទុកប្រហែល 5 – 10 វិនាទី។ ធ្វើជាបន្តបន្ទាប់ប្រហែល 10 – 15 ដងក្នុងមួយសំណុំ ធ្វើសំណុំមួយចំនួន 5 – 10ជុំក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើនកម្លាំងឲ្យសាច់ដុំអាងត្រគាក និងអវយវៈក្នុងអាងត្រគាកដំណើរការល្អប្រសើរឡើង ហើយក៏ជួយការពារអវយវៈអាងត្រគាកយារធ្លាក់បានផងដែរ

មន្ទីរពេទ្យណាដែលជំនាញព្យាបាលស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ (Rectal Prolapse) បានល្អ

គ្លីនិកវះកាត់ពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ Bangkok Hospital ត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ការពិនិត្យវិនិច្ឆ័យ និងថែទាំព្យាបាលស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ (Rectal Prolapse) ដោយវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសដែលមានជំនាញខ្ពស់ គិលានុបដ្ឋាយិកា និងអង្គភាពចលនាប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ (GI Motility Unit) ជាមួយឧបករណ៍ និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដើម្បីឲ្យអាចត្រឡប់មកមានគុណភាពជីវិតល្អរៀងរាល់ថ្ងៃ

វេជ្ជបណ្ឌិតដែលជំនាញព្យាបាលស្ថានភាពរន្ធគូថរអិលចេញ (Rectal Prolapse)

Dr. Sarinda Lertbannaphong វេជ្ជបណ្ឌិតវះកាត់ឯកទេសពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ Bangkok Hospital

អាចចុចទីនេះដើម្បីធ្វើការកក់ពេលជួបដោយខ្លួនឯង