អាការៈឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទអាចកើតឡើងបាន ជាពិសេសបុរសមានឱកាសឈឺក្បាលពីការរួមភេទច្រើនជាងស្ត្រីដល់ទៅ 3 ដង មនុស្សជាច្រើនអាចមានអារម្មណ៍ខ្មាស់អៀន ឬមិនហ៊ានពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង អាការៈឈឺក្បាលដែលកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេល ឬបន្ទាប់ពីមានភេទ គួរត្រូវបានវាយតម្លៃយ៉ាងបន្ទាន់ ជាពិសេសប្រសិនបើជាលើកដំបូង ហើយឈឺខ្លាំង ឬកើតឡើងភ្លាមៗ
អាការៈឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទអាចកើតឡើងបាន ជាពិសេសបុរសមានឱកាសឈឺក្បាលពីការរួមភេទច្រើនជាងស្ត្រីដល់ទៅ 3 ដង ជាញឹកញាប់ក្នុងវ័យ 20 – 50 ឆ្នាំ មនុស្សជាច្រើនអាចមានអារម្មណ៍ខ្មាស់អៀន ឬមិនហ៊ានពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង អាការៈឈឺក្បាលដែលកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេល ឬបន្ទាប់ពីមានភេទ គួរត្រូវបានវាយតម្លៃយ៉ាងបន្ទាន់ ជាពិសេសប្រសិនបើជាលើកដំបូង ហើយឈឺខ្លាំង ឬកើតឡើងភ្លាមៗ
អ្វីទៅជាឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទ
ឈឺក្បាលពីការមានភេទ (Sexual Headache) គឺជាអាការៈឈឺក្បាលដែលអាចកើតឡើងខណៈពេលធ្វើសកម្មភាពផ្លូវភេទ មិនថាមុន អំឡុងពេលមានភេទ ការជួយខ្លួនឯង ឬសូម្បីតែការរួមភេទតាមមាត់ (oral sex) ដោយរយៈពេលឈឺក្បាលអាចច្រើន ឬតិច ខុសគ្នាទៅតាមបុគ្គល ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ជីវិតគ្រួសារ រួមទាំងបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពតាមមក ប្រសិនបើមិនព្យាបាលឱ្យទាន់ពេល
ឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទបណ្តាលមកពីអ្វី
ឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទអាចកើតឡើងពីមូលហេតុជាច្រើន ដូចជា
- ការកន្ត្រាក់តឹងសាច់ដុំ អំឡុងពេលមានភេទ អាចមានការកន្ត្រាក់តឹងសាច់ដុំច្រើនផ្នែក ជាពិសេសក កន្ទួលស្មា និងក្បាល ការតឹងខ្លាំងពេកអាចជំរុញឱ្យឈឺក្បាលពីភាពតានតឹងសាច់ដុំ ដែលនឹងកើនឡើងតាមកម្រិតសកម្មភាពផ្លូវភេទ
- ការប្រែប្រួលសម្ពាធឈាម និងប្រព័ន្ធលំហូរឈាម អំឡុងពេលមានភេទ អត្រាចង្វាក់បេះដូង និងសម្ពាធឈាមអាចកើនឡើងតាមការប្រើកម្លាំង និងការរំភើបផ្លូវភេទ នៅមនុស្សខ្លះអាចមានភាពខុសប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងលំហូរឈាម (Impaired Cerebrovascular Autoregulation) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានអាការៈឈឺក្បាលបាន
ឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទមានរោគសញ្ញាដូចម្តេច
អាការៈឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទភាគច្រើនកើតឡើងខ្លាំង និងភ្លាមៗនៅពេលឈានដល់ចំណុចកំពូល ឬជិតឈានដល់ចំណុចកំពូល ឬអ្នកខ្លះមានការឈឺបែបទ្រាំៗ ហើយបន្តកាន់តែខ្លាំងឡើងតាមការរំភើបផ្លូវភេទ ការឈឺខ្លាំងបំផុតក្នុងរយៈពេល 5 – 15 នាទីដំបូង អាការៈឈឺអាចបន្តរហូតដល់ 72 ម៉ោង ទីតាំងឈឺជាញឹកញាប់គឺទូទាំង ៗ ក្បាល ជាពិសេសតំបន់ក្បាលខាងក្រោយ (ក្រោមខ្នងក្បាល) តំបន់កំពូលក្បាល
ឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទមានប៉ុន្មានប្រភេទ
ឈឺក្បាលពីការមានភេទបែងចែកជា 2 ប្រភេទ រួមមាន
- ឈឺក្បាលនៅពេលជិតដល់ចំណុចកំពូល មានអាការៈឈឺបែបទ្រាំៗ ធ្ងន់ៗ នៅតំបន់ក្បាលខាងក្រោយ អាការៈឈឺក្បាលជាញឹកញាប់មិនខ្លាំង ប៉ុន្តែបើការរួមភេទកាន់តែខ្លាំង អាការៈឈឺក្បាលអាចកើនឡើងបាន
- ឈឺក្បាលនៅពេលដល់ចំណុចកំពូល ជាញឹកញាប់មានអាការៈឈឺក្បាលខ្លាំងនៅតំបន់ដើមក ក្បាលខាងក្រោយ ខាងមុខ ជុំវិញប្រអប់ភ្នែក ហើយរាលដាលទៅទូទាំងក្បាល អ្នកខ្លះមានត្រឹម 1 នាទី អ្នកខ្លះអាចឈឺក្បាលរហូតមួយថ្ងៃ
ឈឺក្បាលខ្លាំងខណៈពេលមានភេទត្រូវប្រយ័ត្នអ្វី
ឈឺក្បាលខ្លាំងភ្លាមៗ (Thunderclap Headache) គឺជាអាការៈឈឺក្បាលខ្លាំង និងកើតឡើងយ៉ាងលឿនក្នុងរយៈពេលត្រឹមពីរបីវិនាទី ចាំបាច់ត្រូវបំបែកមូលហេតុសំខាន់ៗ ដូចជា
- ហូរឈាមក្រោមស្រទាប់ស្រោមខួរក្បាល (Subarachnoid Hemorrhage) បណ្តាលមកពីសរសៃឈាមប៉ោងក្នុងខួរក្បាលផ្ទុះ ធ្វើឱ្យឈឺក្បាលខ្លាំងបែបភ្លាមៗ អ្នកខ្លះអាចមានករឹង ក្អួត ស្រវឹងសន្លប់ បាត់ស្មារតី ឬមានរោគសញ្ញាប្រព័ន្ធប្រសាទរួមជាមួយ
- សភាពសរសៃឈាមខួរក្បាលរួញតឹងបណ្តោះអាសន្ន (Reversible Cerebral Vasoconstriction Syndrome; RCVS) ជាសភាពដែលសរសៃឈាមអារទែរ៊ីក្នុងខួរក្បាលរួញតឹងជាដំណាក់កាលៗ បណ្តាលឱ្យឈឺក្បាលខ្លាំងបែបភ្លាមៗ ហើយអាចកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ច្រើនដងក្នុងរយៈពេលពីប៉ុន្មានថ្ងៃដល់ប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ នៅមួយចំនួនអាចនាំទៅកាន់ផលវិបាក ដូចជា ប្រកាច់ ហូរឈាម ឬខួរក្បាលខ្វះឈាម
- ជញ្ជាំងសរសៃឈាមអារទែរ៊ីប្រេះបែក (Artery Dissection) បណ្តាលឱ្យឈឺក្បាលខ្លាំងបែបភ្លាមៗ និងអាចនាំទៅសភាពខួរក្បាលខ្វះឈាម
- សម្ពាធទឹកក្នុងខួរក្បាលទាប ពីការលេចធ្លាយទឹកខួរឆ្អឹងខ្នង
អាការៈឈឺក្បាលពេលមានភេទដែលគួរទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ
- ឈឺក្បាលខ្លាំងបំផុតក្នុងជីវិត ឬខ្លាំងខុសប្រក្រតី
- ឈឺក្បាលបែបភ្លាមៗ និងខ្លាំងខ្លាំងក្នុងរយៈពេលត្រឹមពីរបីវិនាទី – នាទី
- ឈឺក្បាលលក្ខណៈបែបនេះជាលើកដំបូង
- ក្អួត ករឹង ស្រវឹងសន្លប់ បាត់ស្មារតី
- រោគសញ្ញាប្រព័ន្ធប្រសាទខុសប្រក្រតី ដូចជា ដៃជើងខ្សោយ ស្ពឹក និយាយមិនច្បាស់ មើលឃើញខុសប្រក្រតី ឬដើររអិល ប្រកាច់
- អាការៈឈឺក្បាលកើតឡើងម្តងទៀតបន្ទាប់ពីលើកដំបូង
ក្រុមមានហានិភ័យឈឺក្បាលពេលមានភេទ
- អ្នកដែលមានអាយុលើសពី 40 ឆ្នាំ
- ភេទប្រុស
- អ្នកដែលមានជំងឺឈឺក្បាលម៉ៃក្រេន
- អ្នកដែលមានជំងឺឈឺក្បាលប្រភេទផ្សេងៗ រួមមាន exertional or cough headaches
ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដូចម្តេច
ការឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទមិនអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យតាមលក្ខណៈរោគសញ្ញាតែប៉ុណ្ណោះបានទេ ជាពិសេសអាការៈឈឺក្បាលខ្លាំងបែបភ្លាមៗជាលើកដំបូង ចាំបាច់ត្រូវពិនិត្យរូបភាពខួរក្បាល និងសរសៃឈាម ដូចជា CT/MRI រួមជាមួយការពិនិត្យសរសៃឈាម (CTA/MRA/MRV) បន្ថែមពីនេះ គួរប្រាប់វេជ្ជបណ្ឌិតអំពីលក្ខណៈអាការៈឈឺក្បាលដែលកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលមានភេទ ឬខណៈពេលដល់ចំណុចកំពូល ដើម្បីជាទិន្នន័យសម្រាប់រោគវិនិច្ឆ័យ ព្រោះប្រសិនបើពិនិត្យហើយមិនឃើញមូលហេតុគ្រោះថ្នាក់ អាចផ្តល់ថ្នាំព្យាបាល ឬគ្រប់គ្រងបាន
វិធីសាស្ត្រព្យាបាលឈឺក្បាលពេលមានភេទ
ឈឺក្បាលខ្លាំងពីការមានភេទ ជាពិសេសករណីជាលើកដំបូង ណែនាំឱ្យទៅជួបវេជ្ជបណ្ឌិតភ្លាមៗ ដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ ដូចជា សរសៃឈាមខួរក្បាលផ្ទុះ, សរសៃឈាមខួរក្បាលរួញតឹងបណ្តោះអាសន្ន, ជញ្ជាំងសរសៃឈាមប្រេះបែក
ប្រសិនបើពិនិត្យមិនឃើញភាពខុសប្រក្រតីនៃសរសៃឈាម និងប្រព័ន្ធប្រសាទ អាចពិចារណាផ្តល់ថ្នាំប្រឆាំងការរលាកមិនមែនស្តេរ៉ូអ៊ីដ មុនពេលមានភេទ ឬប្រើថ្នាំក្នុងក្រុម Beta Blocker ដើម្បីការពារអាការៈឈឺក្បាល
ឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទអាចការពារបានឬទេ
ការការពារឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទ អាចសង្កេតថាកត្តាជំរុញគឺអ្វី រួមទាំងថែរក្សាសុខភាពឱ្យរឹងមាំ ដូចជា
- គេងសម្រាកឱ្យគ្រប់គ្រាន់
- ជៀសវាងការប្រើកម្លាំងលើសកម្រិតខណៈពេលមានភេទ
- កែប្រែអាកប្បកិរិយាដើម្បីគ្រប់គ្រងកត្តាហានិភ័យជំងឺបេះដូង និងសរសៃឈាម
- ហាត់ប្រាណទៀងទាត់ និងគ្រប់គ្រងទម្ងន់
- ជៀសវាងអាល់កុល
- ថែរក្សា និងតាមដានជំងឺប្រចាំខ្លួនយ៉ាងជិតស្និទ្ធតាមដែលវេជ្ជបណ្ឌិតណែនាំ
- ប្រសិនបើធ្លាប់ឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទ ហើយកើតឡើងម្តងទៀត គួរពិគ្រោះវេជ្ជបណ្ឌិតភ្លាមៗ
សំណួរដែលសួរញឹកញាប់ (FAQ)
Q: ឈឺក្បាលពេលដល់ចំណុចកំពូលគ្រោះថ្នាក់ទេ
A: ទោះបីឈឺក្បាលពេលដល់ចំណុចកំពូលអាចមិនមែនជាសញ្ញាបង្ហាញថាជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរជានិច្ចក៏ដោយ ប៉ុន្តែបើឈឺក្បាលកើនឡើងតាមការរំភើបផ្លូវភេទ អាចទាក់ទងនឹងឈឺក្បាលពីការមានភេទ (Sexual Headache) ជាពិសេសបើឈឺក្បាលខ្លាំងភ្លាមៗជាលើកដំបូង (Thunderclap Headache) ត្រូវប្រយ័ត្នជំងឺឈឺក្បាលដែលអាចបណ្តាលមកពីជំងឺសរសៃឈាមខួរក្បាល ឬភាពខុសប្រក្រតីផ្សេងៗ ក្នុងខួរក្បាល ដែលចាំបាច់ត្រូវចូលទទួលការពិនិត្យពីវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសយ៉ាងបន្ទាន់
Q: បន្ទាប់ពីមានភេទ អាចឈឺក្បាលបានឬទេ
A: អាការៈឈឺក្បាលបន្ទាប់ពីមានភេទអាចកើតឡើងបាន ដោយជាអាការៈបន្តមកពីអាការៈឈឺក្បាលខណៈពេលមានភេទ ប្រសិនបើឈឺក្បាលមិនខ្លាំង និងស្រដៀងគ្នារាល់លើក គួរជួបវេជ្ជបណ្ឌិតដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឱ្យច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែបើឈឺក្បាលជាលើកដំបូងបែបភ្លាមៗ និងខ្លាំងខ្លាំងខុសប្រក្រតី កុំប្រហែស ត្រូវប្រញាប់ជួបវេជ្ជបណ្ឌិតភ្លាមៗ ព្រោះអាចជាភាពខុសប្រក្រតីនៃសរសៃឈាមខួរក្បាល ឬជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទ ផ្សេង ៗ មិនគួរទិញថ្នាំមកទទួលទានដោយខ្លួនឯងដាច់ខាត
Q: ឈឺក្បាលពេលមានភេទពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺសរសៃឈាមខួរក្បាលឬទេ
A: ក្នុងករណីឈឺក្បាលខ្លាំងភ្លាមៗខណៈពេលមានភេទ គួរគិតពីជំងឺសរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាលជាមុនជានិច្ច ព្រោះវាអាចជាសញ្ញាព្រមានដែលបង្ហាញចេញ ដូច្នេះគួរទទួលការពិនិត្យរោគវិនិច្ឆ័យពីវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសឱ្យបានឆាប់បំផុត ដើម្បីប្រាកដថាមិនមែនជាហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល សរសៃឈាមប៉ោង ឬសរសៃឈាមខួរក្បាលរួញតឹង ដែលអាចគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិត
មន្ទីរពេទ្យដែលឯកទេសព្យាបាលជំងឺឈឺក្បាល
មជ្ឈមណ្ឌលខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធប្រសាទ Bangkok Hospital International ត្រៀមខ្លួនផ្តល់ការថែទាំ និងព្យាបាលជំងឺឈឺក្បាល ដោយវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសដែលមានជំនាញ ឧបករណ៍ និងសម្ភារៈទំនើប និងក្រុមពហុឯកទេសដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើន ដើម្បីឱ្យអាចត្រឡប់ទៅប្រើជីវិត និងធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗបានដោយទំនុកចិត្ត
វេជ្ជបណ្ឌិតដែលឯកទេសព្យាបាលជំងឺឈឺក្បាល
Dr..Kiratikorn Vongvaivanich វេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទ ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺដែលមានភាពស្មុគស្មាញ មជ្ឈមណ្ឌលខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធប្រសាទ Bangkok Hospital International
អាចចុចទីនេះដើម្បីកក់ពេលជួបដោយខ្លួនឯង
