Tình trạng sa trực tràng có thể không thường được nghe đến, dù có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Tình trạng này thường gặp ở người bị táo bón mạn tính và người cao tuổi, nhưng hay bị hiểu nhầm là bệnh trĩ nên bỏ qua việc điều trị và để đến khi nặng, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, nên thường xuyên kiểm tra các dấu hiệu cảnh báo và nắm rõ phương pháp điều trị đúng.
Sa trực tràng là gì
Sa trực tràng (Rectal Prolapse) là tình trạng trực tràng hoặc thành đoạn cuối của ruột di chuyển lòi ra ngoài hậu môn, do các cơ quan hoặc cơ vùng sàn chậu bị sa nhão. Tình trạng này liên quan đến thói quen đại tiện như rặn lâu, táo bón mạn tính, cơ sàn chậu yếu. Có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc viêm. Cần được thăm khám chẩn đoán và điều trị sớm.
Sa trực tràng có mấy giai đoạn
Sa trực tràng giai đoạn sớm sẽ có khối lòi ra khi đại tiện, sau đó khối có thể tự co trở vào. Nhưng khi nặng hơn, khối có thể lòi ra thường xuyên, dù đi lại, đứng lên, ngồi, hoặc làm hoạt động nào đó lâu cũng có thể thấy khối lòi ra liên tục. Đặc biệt nếu khối lòi ra lâu, sưng lên, có thể không đẩy vào lại được, nguy cơ thiếu máu nuôi; cần gặp bác sĩ chuyên khoa ngay.
Dấu hiệu cảnh báo của sa trực tràng
- Sờ thấy khối ở hậu môn
- Khối lòi ra khỏi hậu môn và có thể đẩy vào lại
- Sau khi đại tiện thường có khối sa ra
- Khi thực hiện các hoạt động khác nhau có khối sa ra
- Khó kiểm soát phân hoặc không kiểm soát được
- Đại tiện khó, cảm giác đi chưa hết
- Chảy máu
- Cảm giác nặng tức ở hậu môn
- Hậu môn ẩm ướt hoặc quần bị bẩn
Nhóm nguy cơ sa trực tràng
Sa trực tràng gặp ở nữ nhiều hơn nam, đặc biệt ở phụ nữ từng sinh con hoặc từng phẫu thuật tử cung; nguy cơ sa trực tràng càng tăng. Ngoài ra, tình trạng này thường gặp nhiều hơn ở người cao tuổi do các cơ và cơ quan trong sàn chậu sa nhão hơn so với người trẻ.
Điều trị sa trực tràng như thế nào
Việc lựa chọn phương pháp điều trị sa trực tràng phụ thuộc chủ yếu vào mức độ nặng và chẩn đoán của bác sĩ.
- Thay đổi thói quen Trong trường hợp triệu chứng không nặng, người bệnh có thể dùng thuốc nhuận tràng nhẹ theo khuyến cáo của bác sĩ, điều trị táo bón mạn tính bằng cách ăn thực phẩm giàu chất xơ
- Phẫu thuật sa trực tràng nội soi (Laparoscopic Rectopexy) Bác sĩ sẽ rạch vết mổ nhỏ để đưa dụng cụ chuyên dụng vào bóc tách và kéo trực tràng bị sa trở lại vị trí, ngăn không sa lại. Ít biến chứng, hồi phục nhanh
- Phẫu thuật sa trực tràng qua đường hậu môn (Transanal Surgery) Phù hợp với người bệnhcó nhiều bệnh nền, người bệnh không phù hợp phẫu thuật qua đường bụng. Sử dụng dụng cụnong lỗ hậu môn để cắt bỏphần trực tràng lòi ramà không cần mở bụng, ít đau, hồi phục nhanh
- Phẫu thuật sa trực tràng với robot hỗ trợ phẫu thuật da Vinci Xi Bác sĩ điều khiển công nghệ robot hỗ trợ phẫu thuật dạng cánh tay robot để phẫu thuật đúng vị trí cần thiết. Có thể dễ dàng tiếp cận vùng sâu trong ổ bụng, giảm tốt nguy cơ tổn thương các cơ quan lân cận. Vết mổ nhỏ, ít đau, hồi phục nhanh, sớm trở lại sinh hoạt hằng ngày
Hành vi nào làm tăng nguy cơ sa trực tràng
- Rặn lâu
- Ngồi trong nhà vệ sinh lâu
- Táo bón mạn tính
- Người từng phẫu thuật các cơ quan vùng sàn chậu hoặc kèm bất thường thần kinh vùng sàn chậu
Tình huống cấp cứu sa trực tràng cần đến bệnh viện ngay
Đa số sa trực tràng (Rectal Prolapse) không khởi phát đột ngột mà sẽ có các triệu chứng xuất hiện trước. Nếu người bệnh không chú ý có thể không nghĩ là tình huống cấp cứu cấp tính. Vì vậy, nếu có các triệu chứng sau cần được điều trị khẩn cấp
- Chảy máu
- Phần ruột lòi ra sưng đến mức không đẩy vào lại được
- Ruột thiếu máu nuôi, viêm nhiễm tại ruột sưng đau ở vùng có vấn đề, hoặc viêm nhiễm quanh hậu môn
Sa trực tràng nguy hiểm đến mức nào
Mức độ nguy hiểm hay nặng của sa trực tràng phụ thuộc vào giai đoạn bệnh. Giai đoạn đầu triệu chứng không nhiều nhưng có thể gây khó chịu. Nếu để lâu không điều trị sẽ nặng hơn, có thể có khối lòi ra qua hậu môn thường xuyên. Nếu sưng nhiều đến mức không đẩy vào lại được, có nguy cơ thiếu máu ruột gây chảy máu, viêm nhiễm, nguy cơ hoại tử ruột; khi đó cần phẫu thuật cắt bỏ phần ruột bị thiếu máu hoặc hoại tử viêm nhiễm một cách khẩn cấp.
Phòng ngừa sa trực tràng
- Chăm sóc bản thân để không bị táo bón
- Uống nước và ăn đủ thực phẩm giàu chất xơ mỗi ngày
- Không ngồi trong nhà vệ sinh lâu, không rặn lâu, không mang điện thoại hay sách vào đọc
- Tư thế đại tiện phù hợp: tìm ghế kê chân và hơi nghiêng người về phía trước khi đại tiện
- Tránh hoạt động làm tăng nhiều áp lực trong ổ bụng như nâng vật nặng
- Nếu táo bón nặng, dùng thuốc nhuận tràng nhẹ theo khuyến cáo của bác sĩ
- Nếu có ho mạn tính nên điều trị dứt điểm vì mỗi lần ho làm tăng áp lực trong khoang
Tập luyện có giúp phòng ngừa sa trực tràng không
Bài tập Kegel (Kegel Exercise) là bài tập tăng cường cơ vùng sàn chậu bằng cách siết và thả lỏngcơ thắt hậu môn. Cả nam và nữ nên thực hiện đều đặn ở tư thế ngồi hoặc nằm ngửa. Sau đó siết cơ sàn chậu giống như đang cốnhịn đại tiện, giữ khoảng 5 – 10 giây. Thực hiện liên tục khoảng 10 – 15 lần cho một hiệp, tập mỗi hiệp 5 – 10 vòng mỗi ngày để tăng sức mạnhcơ sàn chậu và giúpcác cơ quan trong sàn chậu hoạt động tốt hơn, đồng thời giúp phòng ngừa sa các cơ quan vùng sàn chậunữa
Bệnh viện nào giỏi điều trị sa trực tràng (Rectal Prolapse) tốt
Phòng khám Phẫu thuật Đại tràng và Hậu môn trực tràng, Bangkok Hospital sẵn sàng thăm khám chẩn đoán và chăm sóc điều trị sa trực tràng (Rectal Prolapse) bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, điều dưỡng, và Đơn vị Vận động Tiêu hóa (GI Motility Unit) cùng thiết bị và công nghệ hiện đại, giúp bạn trở lại với chất lượng cuộc sống tốt mỗi ngày.
Bác sĩ chuyên điều trị sa trực tràng (Rectal Prolapse)
Sarinda Lertbannaphong Bác sĩ phẫu thuật chuyên khoa đại tràng và hậu môn trực tràng, Bangkok Hospital
Bạn có thểnhấp vào đây để tự đặt lịch hẹn
