Khi bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn giai đoạn cuối, điều đầu tiên khiến nhiều người lo lắng là chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng, vốn tốn thời gian và khó tránh khỏi ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, hiện nay y học có một lựa chọn điều trị cho kết quả tốt là ghép thận trước khi chạy thận (Pre-emptive Kidney Transplantation), tức phẫu thuật ghép thận mới vào trước thời điểm cơ thể phải điều trị thay thế thận bằng chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng.
Ghép thận trước khi chạy thận là gì
Ghép thận trước khi chạy thận (Pre-emptive Kidney Transplantation) là lập kế hoạch phẫu thuật ghép thận từ sớm, trong giai đoạn thận hiện tại sắp mất chức năng (bệnh thận giai đoạn 4 có xu hướng phải chạy thận, hoặc giai đoạn 5), mà không cần chờ đến bước phải tạo đường mạch để chạy thận lâu dài hoặc chuẩn bị lọc màng bụng. Có thể ghép thận trước khi chạy thận ở bệnh nhân bệnh thận mạn khi eGFR <10 ml/min/1.73m2
Vì sao cần ghép thận trước khi chạy thận
Bác sĩ khuyến nghị ghép thận trước khi chạy thận (Pre-emptive Kidney Transplantation) vì mang lại lợi ích cho người bệnh ở nhiều mặt, bao gồm:
- Thời gian sử dụng thận mới dài hơn Thận được ghép bằng phương pháp này thường hoạt động tốt và có tuổi thọ dài hơn, đồng thời tỷ lệ thất bại của cơ quan thấp hơn so với ghép sau khi bệnh nhân đã từng chạy thận.
- Giảm nguy cơ thải ghép Do cơ thể chưa từng bị kích thích bởi quá trình chạy thận hoặc truyền máu, hệ miễn dịch vì vậy đáp ứng với thận mới tốt hơn.
- Không phải đối mặt với mệt mỏi do chạy thận Người bệnh tránh được toàn bộ tác động từ chạy thận, như mệt mỏi, hạn chế về ăn uống và nước, mất thời gian nhiều ngày mỗi tuần tại cơ sở y tế.
- Tiết kiệm chi phí dài hạn Nghiên cứu kinh tế y tế công cộng tại Thái Lan cho thấy ghép thận trước khi chạy thận từ người thân còn sống giúp tiết kiệm chi phí dài hạn tốt nhất, so với việc gánh chi phí chạy thận suốt đời.
- Chất lượng cuộc sống tốt hơn Người bệnh có thể trở lại làm việc, học tập, sinh hoạt với gia đình bình thường và tự do hơn.
Ai có thể ghép thận theo phương pháp Pre-emptive Kidney Transplantation
Phẫu thuật ghép thận theo phương pháp Pre-emptive Kidney Transplantation tại Thái Lan sẽ sử dụng cơ quan từ người hiến còn sống (Living Donor), do thận hiến từ người đã mất thông qua Hội Chữ thập đỏ Thái Lan thường chỉ được phân bổ cho bệnh nhân đã bước vào quá trình chạy thận. Tiêu chí như sau:
|
Bệnh nhân (người nhận thận) |
Người hiến thận (Living Donor) |
|
Mức độ suy giảm chức năng thận: Bệnh thận giai đoạn 5 có xu hướng phải chạy thận (eGFR < 10 ml/min/1.73m2 hoặc có tình trạng urê huyết) |
Tình trạng thận: Mức lọc cầu thận (eGFR) lớn hơn 90 ml/min/1.73m2 và nếu phát hiện protein rò trong nước tiểu thì phải không vượt quá ngưỡng quy định |
|
Sức khỏe chung: Không có nhiễm trùng nặng chưa kiểm soát được và không mắc ung thư (nếu từng mắc phải đã điều trị khỏi hoàn toàn 2 – 5 năm) |
Sức khỏe: Thể trạng tốt, không có tiền sử bệnh thận, đái tháo đường hoặc tăng huyết áp khó kiểm soát, và chỉ số khối cơ thể (BMI) không quá 35 kg/m2 |
|
Tình trạng cơ thể: Không mắc bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi nặng có nguy cơ khi phẫu thuật, đồng thời không có vấn đề tâm thần nghiêm trọng |
Mối quan hệ pháp lý: Phải là người thân cùng huyết thống (như cha, mẹ, con, anh chị em) hoặc vợ/chồng đã đăng ký kết hôn hoặc chung sống công khai không dưới 3 năm (nếu có con chung cùng huyết thống thì không cần chờ đủ 3 năm) |
|
(Lưu ý: Hiến 1 quả thận không làm giảm tuổi thọ; người hiến có thể sinh hoạt bình thường. Việc mua bán nội tạng là hành vi trái pháp luật tuyệt đối) |
|
Cần chuẩn bị như thế nào trước phẫu thuật
Bệnh nhân bệnh thận mạn từ giai đoạn 4 trở lên nên bắt đầu tham vấn bác sĩ chuyên khoa có chuyên môn từ sớm để tìm người hiến phù hợp theo tiêu chí mối quan hệ đã quy định, đánh giá sức khỏe và mức độ sẵn sàng cho phẫu thuật, cũng như kiểm tra sự tương hợp mô giữa người hiến thận và người nhận thận.
Tự chăm sóc sau phẫu thuật như thế nào
- Dùng thuốc ức chế miễn dịch Người bệnh phải dùng thuốc ức chế miễn dịch nghiêm ngặt, đúng giờ suốt đời để phòng ngừa tình trạng thải ghép thận.
- Sức khỏe tình dục và sinh con Người bệnh cả nam và nữ có thể quan hệ tình dục bình thường. Đối với bệnh nhân nữ, bác sĩ khuyến cáo tránh thai nghiêm ngặt ít nhất 1 năm sau phẫu thuật. Nếu muốn có con cần trao đổi với bác sĩ trước để đánh giá mức độ sẵn sàng và điều chỉnh thuốc sao cho an toàn với thai nhi.
- Trở lại sinh hoạt Phần lớn người bệnh có thể trở lại làm việc hoặc sinh hoạt thường ngày bình thường trong vòng 4 – 8 tuần sau khi xuất viện.
Nguy cơ của ghép thận trước khi chạy thận
Ghép thận trước khi chạy thận: sau khi được ghép, người bệnh vẫn được xem là bệnh nhân bệnh thận và phải dùng thuốc chống thải ghép suốt đời. Thuốc có thể có nguy cơ và tác dụng phụ, do đó cần được theo dõi và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ một cách nghiêm ngặt.
Lập kế hoạch ghép thận trước là cơ hội giúp bạn có thể trở lại với một cuộc sống tươi sáng một lần nữa
“Đừng chờ đến ngày phải chạy thận”
Bệnh viện nào giỏi ghép thận trước khi chạy thận
Trung tâm Bệnh thận, Bangkok Hospital sẵn sàng thăm khám chẩn đoán và chăm sóc điều trị bệnh thận cho bệnh nhân cần ghép thận trước khi chạy thận, với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu chuyên môn, điều dưỡng và nhóm đa chuyên ngành, cùng trang thiết bị và công nghệ hiện đại, nhằm giúp bạn trở lại với chất lượng cuộc sống tốt mỗi ngày.
Bác sĩ chuyên điều trị bệnh thận
Dr. Airin Jariyayothin Bác sĩ nội khoa thận và ghép thận, Trung tâm Bệnh thận và Trung tâm Thận nhân tạo, Bangkok Hospital
Bạn có thểnhấp vào đây để tự đặt lịch hẹn
