Phẫu thuật gan (Hepatectomy) Thông tin cần biết, hướng dẫn điều trị và chăm sóc bản thân

Gan là một cơ quan quan trọng với khả năng đặc biệt trong việc phục hồi và tạo tế bào mới để thay thế phần bị mất đi. Khi xảy ra bất thường hoặc có tổn thương, phẫu thuật gan trở thành một trong những phương pháp điều trị hiệu quả giúp gan có thể hoạt động trở lại bình thường. Nhiều người có thể lo lắng khi nghe rằng mình cần phẫu thuật. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu về quy trình điều trị, kỹ thuật phẫu thuật hiện nay, cũng như cách chuẩn bị và chăm sóc bản thân đúng cách để giảm lo lắng và chuẩn bị sẵn sàng trước khi bước vào quá trình điều trị

Phẫu thuật gan (Hepatectomy / Liver Resection) là gì

Phẫu thuật gan, trong y khoa gọi là “Hepatectomy” hoặc “Liver Resection”, là một thủ thuật phẫu thuật nhằm cắt bỏ một phần mô gan, hoặc cắt bỏ toàn bộ gan trong trường hợp ghép gan. Phẫu thuật này thường được sử dụng để điều trị người bệnh có bệnh gan nặng, khối u hoặc ung thư gan. Bác sĩ sẽ đánh giá và chỉ cắt bỏ phần có vấn đề để phần mô gan còn lại vẫn có thể thực hiện chức năng trong cơ thể một cách đầy đủ

Điểm đặc biệt của gan là khả năng tái tạo. Nếu phần gan còn lại đủ khỏe mạnh, tế bào gan có thể phục hồi và tạo mô mới để thay thế phần đã bị cắt bỏ theo cơ chế tự nhiên. Quá trình này thường mất vài tuần đến vài tháng, và là cơ chế quan trọng giúp người bệnh có thể trở lại sinh hoạt bình thường sau khi hồi phục

Nguyên nhân khiến cần phải phẫu thuật gan

Việc xem xét cho người bệnh phẫu thuật gan, bác sĩ chủ yếu đánh giá dựa trên mức độ nặng của bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Những nguyên nhân thường gặp như sau

Phẫu thuật khối u ở gan do ung thư

Phẫu thuật khối u ở gan là phương pháp điều trị chính cho người bệnh ung thư gan, bao gồm ung thư gan nguyên phát phát sinh trực tiếp tại gan và ung thư thứ phát di căn từ cơ quan khác như ung thư đại tràng, ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng. Bác sĩ sẽ cắt bỏ mô ác tính và một phần mô lành xung quanh để giúp giảm nguy cơ lan rộng của tế bào ung thư

Tổn thương hoặc khối u lành tính

Ngoài điều trị ung thư, phẫu thuật còn bao gồm việc loại bỏ tổn thương hoặc khối u lành tính nhưng ảnh hưởng đến cuộc sống, như nang gan kích thước lớn, u tuyến (Adenoma) hoặc sỏi trong ống mật trong gan, có thể gây đau hoặc cản trở chức năng của hệ gan và đường mật

Phẫu thuật hiến gan

Trong trường hợp người bệnh bị suy gan hoặc bệnh gan nặng đến mức không thể điều trị bằng phương pháp khác, có thể cần ghép gan. Phẫu thuật hiến gan là lấy phần mô gan khỏe mạnh từ người hiến để ghép cho người bệnh. Gan của cả người hiến và người nhận đều có thể phát triển và phục hồi trở lại chức năng

Phẫu thuật gan có mấy loại, mỗi loại khác nhau như thế nào

Kỹ thuật phẫu thuật gan hiện nay liên tục được phát triển. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp với kích thước, vị trí tổn thương và tình trạng cơ thể của người bệnh. Có 3 hình thức chính như sau

1. Phẫu thuật mổ mở (Open Surgery)

Đây là phương pháp phẫu thuật tiêu chuẩn, trong đó phẫu thuật viên rạch mở vùng bụng để tiếp cận gan trực tiếp

Phương pháp này thường dùng khi khối u lớn, nằm ở vị trí phức tạp hoặc cần cắt bỏ gan với lượng nhiều, giúp bác sĩ quan sát và xử lý tổn thương toàn diện. Tuy nhiên, thời gian hồi phục có thể dài hơn do vết mổ lớn

2. Phẫu thuật nội soi (Laparoscopic Surgery)

Đây là kỹ thuật mổ vết nhỏ, bác sĩ sẽ tạo các lỗ nhỏ ở vùng bụng để đưa ống kính và dụng cụ y khoa vào phẫu thuật. Ưu điểm là người bệnh ít đau, ít mất máu và hồi phục nhanh. Phù hợp với tổn thương không quá lớn và ở vị trí dụng cụ có thể tiếp cận

Phẫu thuật có hỗ trợ robot (Robotic-Assisted Surgery)

Đây là đổi mới ứng dụng công nghệ robot hỗ trợ phẫu thuật. Phẫu thuật viên điều khiển các cánh tay robot qua màn hình hiển thị hình ảnh 3D độ phân giải cao, giúp tăng hiệu quả quan sát và thao tác dụng cụ linh hoạt. Nhờ đó có thể phẫu thuật chi tiết ở những vị trí khó tiếp cận, nhỏ và phức tạp, giúp vết mổ nhỏ, ít bầm tím và giúp người bệnh hồi phục để trở lại sinh hoạt nhanh hơn

Quy trình và thời gian phẫu thuật gan

Thời gian phẫu thuật gan nhìn chung khoảng 2–6 giờ, tùy theo kỹ thuật sử dụng, kích thước tổn thương và độ phức tạp của từng ca. Các bước chính gồm

• Bác sĩ gây mê thực hiện gây mê toàn thân để người bệnh ngủ và không có cảm giác trong suốt quá trình
• Phẫu thuật viên mở vết mổ theo kỹ thuật đã đánh giá (mổ mở, nội soi hoặc dùng robot)
• Xác định vị trí khối u hoặc tổn thương một cách chi tiết; có thể phối hợp siêu âm trong lúc mổ
• Cắt bỏ phần mô gan có vấn đề, đồng thời xử lý mạch máu và ống mật để kiểm soát chảy máu
• Kiểm tra lại, gửi mẫu mô làm giải phẫu bệnh và khâu đóng vết mổ cẩn thận

Chuẩn bị trước khi phẫu thuật gan

Chuẩn bị cơ thể sẵn sàng trước phẫu thuật có vai trò quan trọng giúp giảm nguy cơ và hỗ trợ cơ thể hồi phục tốt. Khuyến nghị thực hiện như sau

• Khám tổng quát, khai thác tiền sử, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh (như CT Scan hoặc MRI) để đánh giá chức năng gan chi tiết
• Thông báo cho bác sĩ về bệnh nền và tiền sử dị ứng thuốc; đồng thời ngừng các thuốc ảnh hưởng đến đông máu như aspirin hoặc thực phẩm bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ
• Ăn thực phẩm giàu protein trong 1–2 tuần trước mổ để tăng cường thể trạng
• Ngừng hút thuốc và ngừng uống rượu để gan và phổi hoạt động tối ưu
• Nhịn ăn và nhịn uống ít nhất 6–8 giờ trước phẫu thuật theo thời gian bác sĩ chỉ định

Chăm sóc sau phẫu thuật gan và thời gian hồi phục

Sau khi phẫu thuật hoàn tất, người bệnh cần được theo dõi sát để giám sát triệu chứng và phục hồi cơ thể. Cần lưu ý

• Hồi sức tại phòng chăm sóc đặc biệt (ICU) trong 1–3 ngày đầu. Một số trường hợp có thể cần ở ICU tùy theo mức độ phức tạp, để theo dõi dấu hiệu sinh tồn và chức năng các hệ thống một cách chặt chẽ
• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và điều dưỡng trong chăm sóc vết mổ và xử lý các ống dẫn lưu khác nhau có thể cần đặt tạm thời
• Ăn thực phẩm chín sạch, dễ tiêu và có lợi; ưu tiên protein để giúp vết thương lành
• Tuyệt đối kiêng rượu và tránh dùng thuốc thảo dược không theo chỉ định của bác sĩ
• Tránh nâng vật nặng và các hoạt động thể lực nặng trong 4–8 tuần đầu hoặc cho đến khi bác sĩ cho phép
• Thời gian hồi phục có thể từ 2–8 tuần, tùy kỹ thuật phẫu thuật và thể trạng từng người

Rủi ro và biến chứng có thể xảy ra

Dù phẫu thuật hiện nay có công nghệ giúp tăng hiệu quả, nhưng mọi cuộc mổ đều có rủi ro mà người bệnh nên hiểu để theo dõi, gồm

• Chảy máu do gan là cơ quan có rất nhiều mạch máu
• Rò rỉ mật nếu ống mật bị tổn thương hoặc chỗ nối liền không kín
• Nhiễm trùng vết mổ, phổi hoặc đường tiết niệu
• Tràn dịch màng phổi hoặc dịch tích tụ trong ổ bụng (cổ trướng)
• Suy gan nếu phần mô gan còn lại không đủ cho nhu cầu hoạt động của cơ thể

Những triệu chứng nào cần nhanh chóng quay lại gặp bác sĩ

Trong thời gian hồi phục tại nhà, nếu người bệnh nhận thấy dấu hiệu bất thường, nên nhanh chóng quay lại gặp bác sĩ để được đánh giá ngay, chẳng hạn như

• Sốt cao kéo dài
• Đau dữ dội vùng vết mổ dù đã dùng thuốc giảm đau
• Vết mổ sưng đỏ, chảy máu hoặc chảy mủ
• Vàng da (da vàng, mắt vàng)
• Bụng to bất thường
• Buồn nôn, nôn đến mức không thể ăn uống
• Khó thở, thở gấp

Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của biến chứng cần được chăm sóc y tế khẩn cấp

Giảm lo lắng trước phẫu thuật gan cùng lời khuyên từ bác sĩ

Trước khi phẫu thuật, nhiều người bệnh thường lo lắng và có câu hỏi rằng cắt gan rồi có thể sống bình thường được không? hoặc có nguy hiểm nhiều không? Theo góc nhìn của bác sĩ, phẫu thuật gan là phương pháp giúp tăng cơ hội điều trị bệnh hiệu quả. Trước mổ, bác sĩ sẽ đánh giá thể trạng và tính toán lượng mô gan một cách chặt chẽ để đảm bảo phần gan còn lại đủ cho việc sử dụng. Nếu mô gan còn lại hoạt động tốt, cơ thể có thể tạo tế bào mới để bù phần mất đi theo cơ chế tự nhiên. Vì vậy, nếu tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ, người bệnh có thể phục hồi cơ thể và trở lại với chất lượng cuộc sống tốt một lần nữa

Trung tâm Phẫu thuật Bangkok Hospital chuyên về phẫu thuật gan với công nghệ hiện đại

Trung tâm Phẫu thuật Bangkok Hospital sẵn sàng chăm sóc người bệnh cần phẫu thuật gan và các bệnh lý hệ tiêu hóa, với công nghệ phẫu thuật có hỗ trợ robot (Robotic-Assisted Surgery) giúp giảm đau và giúp người bệnh hồi phục nhanh, đặc biệt với các ca phẫu thuật ở vị trí khó tiếp cận và phức tạp. Dịch vụ được cung cấp bởi đội ngũ phẫu thuật viên chuyên khoa có kinh nghiệm sử dụng công nghệ này trong điều trị nhiều hệ khác nhau như phổi, tuyến tiền liệt, gan, ruột và phụ khoa. Ngoài ra còn có dịch vụ theo gói với mức giá được nêu rõ ràng, bao gồm các phẫu thuật chuyên sâu cần độ tỉ mỉ cao, để người bệnh được chăm sóc phù hợp và có thể lập kế hoạch điều trị một cách tự tin

Tóm tắt bài viết

Phẫu thuật gan là quá trình điều trị đòi hỏi đánh giá cẩn thận và theo dõi sát. Dù nghe có vẻ đáng lo, nhưng với công nghệ y học hiện nay kết hợp cùng sự chuyên môn của đội ngũ bác sĩ, phẫu thuật có thể được thực hiện hiệu quả. Việc chuẩn bị cơ thể trước mổ và tuân thủ đúng hướng dẫn chăm sóc bản thân sau mổ sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi, giúp người bệnh trở lại sinh hoạt hằng ngày bình thường

• Tìm bác sĩ: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/doctor
• Đặt lịch hẹn: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/appointment/step1
• Liên hệ chúng tôi: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/contact

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về phẫu thuật gan

1. Phần gan bị cắt bỏ có thể mọc trở lại như ban đầu thật không?

Gan là cơ quan có thể tạo tế bào mới để thay thế phần bị mất đi nếu phần mô gan còn lại đủ khỏe. Quá trình phục hồi hình dạng và kích thước thường mất từ vài tuần đến vài tháng, tùy theo thể trạng của từng người

2. Sau phẫu thuật khối u ở gan có cần hóa trị tiếp hay không?

Việc cân nhắc hóa trị tiếp tục phụ thuộc vào kết quả giải phẫu bệnh và giai đoạn bệnh. Nếu là phẫu thuật khối u ác tính, bác sĩ có thể cân nhắc hóa trị hoặc phối hợp xạ trị để giúp giảm nguy cơ tái phát

3. Phẫu thuật gan cần nghỉ dưỡng bao lâu mới có thể đi làm?

Nếu là phẫu thuật vết nhỏ, thường cần nghỉ dưỡng tại nhà khoảng 2–4 tuần. Nhưng nếu là mổ mở bụng, có thể cần 6–8 tuần mới có thể trở lại hoạt động bình thường. Trong giai đoạn đầu nên tránh nâng vật nặng và gắng sức quá mức

4. Người bị xơ gan có thể phẫu thuật gan được không?

Có thể, nhưng bác sĩ cần đánh giá chức năng gan chi tiết vì người bị xơ gan có giới hạn trong việc cắt bỏ mô gan ít hơn so với người có mô gan bình thường, nhằm đảm bảo phần gan còn lại đủ cho việc duy trì cuộc sống một cách phù hợp