Mãn kinh ở phụ nữ là gì? Tìm hiểu triệu chứng, nguyên nhân và cách ứng phó một cách thấu hiểu

Mãn kinh là giai đoạn thay đổi của phụ nữ, đầy những lo lắng, vì sự thay đổi hormone gây ra các triệu chứng mãn kinh quấy rầy như bốc hỏa, tâm trạng thất thường, khó ngủ, khô âm đạo, ảnh hưởng đến cả thể chất lẫn tinh thần. Vì vậy, việc biết và hiểu về mãn kinh cũng như ứng phó đúng cách sẽ giúp bạn sống vui vẻ, hạnh phúc hơn.

Mãn kinh ở phụ nữ là gì

Giai đoạn mãn kinh (Menopause) là tình trạng buồng trứng của phụ nữ ngừng hoạt động và ngừng sản xuất hormone estrogen và progesterone một cách vĩnh viễn, gây ra những thay đổi về thể chất và tinh thần. Ngoài ra, trong trường hợp đã phẫu thuật cắt buồng trứng dẫn đến mất kinh sớm hơn tuổi cũng có thể gây mãn kinh.

Phụ nữ bắt đầu mãn kinh từ bao nhiêu tuổi

Độ tuổi phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh thường rơi vào khoảng 45–55 tuổi, nhưng sẽ được xem là đã mãn kinh hoàn toàn khi mất kinh liên tục đủ 1 năm.

Các giai đoạn của mãn kinh như thế nào

• Giai đoạn tiền mãn kinh (Perimenopause) buồng trứng bắt đầu giảm hoạt động, có triệu chứng kinh nguyệt không đều.
• Giai đoạn mãn kinh (Menopause) buồng trứng ngừng hoạt động hoàn toàn, được tính khi mất kinh đủ 1 năm.
• Giai đoạn hậu mãn kinh (Postmenopause) là quãng đời còn lại sau khi mãn kinh được 1 năm.

Làm sao nhận biết triệu chứng mãn kinh

Triệu chứng mãn kinh có thể nhận biết qua các biểu hiện về thể chất và các biểu hiện về tâm lý, não bộ, gồm:

• Triệu chứng về thể chất
  • Bốc hỏa (Hot Flushes) nóng vùng ngực, cổ, thân mình, mặt đỏ bừng đột ngột, làm ảnh hưởng giấc ngủ.
  • Đổ mồ hôi ban đêm khiến nghỉ ngơi không đủ.
  • Thay đổi của hệ sinh sản khô âm đạo, ngứa, đau khi quan hệ, tiểu nhiều hoặc tiểu không tự chủ, nhiễm trùng đường tiết niệu thường xuyên.
  • Triệu chứng cơ và khớp đau cơ và khớp.
  • Da và vóc dáng da khô, giảm đàn hồi, dễ tăng mỡ bụng hơn.
• Triệu chứng về tâm lý và não bộ
  • Tâm trạng thất thường dễ cáu gắt, dễ tủi thân hoặc trầm cảm.
  • Sương mù não (Brain Fog) hay quên, giảm tập trung.
  • Vấn đề giấc ngủ khó ngủ hoặc ngủ chập chờn 

Chẩn đoán mãn kinh như thế nào

• Khai thác bệnh sử xem tuổi, đặc điểm kinh nguyệt và các triệu chứng biểu hiện.
• Xét nghiệm máu kiểm tra nồng độ hormone (FSH & Estradiol) để xác nhận buồng trứng đã thực sự ngừng hoạt động.
• Các kiểm tra sức khỏe liên quan
  • Tầm soát ung thư vú để chuẩn bị trước khi dùng hormone.
  • Khám bệnh của cơ quan sinh sản như khám phụ khoa để tầm soát ung thư cổ tử cung, siêu âm tần số cao để đánh giá bệnh lý của cơ quan sinh sản.
  • Đo mật độ xương (Bone Density Scan) kiểm tra loãng xương, đặc biệt ở người mãn kinh trước 45 tuổi hoặc có các yếu tố nguy cơ khác gây loãng xương.

Mãn kinh có cần điều trị không

Mãn kinh không nhất thiết phải điều trị, nhưng nếu có triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày thì nên tư vấn bác sĩ sớm. Các hướng điều trị mãn kinh ở phụ nữ gồm:

• Liệu pháp hormone thay thế là phương pháp có hiệu quả cao nhất trong việc giảm bốc hỏa, khô âm đạo và phòng ngừa loãng xương, và chỉ được thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ.
• Điều trị bằng thuốc không phải hormone
• Thuốc giảm bốc hỏa như một số nhóm thuốc chống trầm cảm, Black Cohosh.
• Thuốc giảm triệu chứng thần kinh và mất ngủ như thuốc giải lo âu hoặc thuốc hỗ trợ ngủ.
• Gel tăng độ ẩm âm đạo
• Điều chỉnh lối sống tránh các yếu tố kích hoạt bốc hỏa như đồ ăn cay, đồ uống có cồn, caffeine; tránh ở nơi oi bức.

Tự chăm sóc như thế nào khi mãn kinh

• Chế độ ăn tập trung canxi và vitamin D như sữa, cá nhỏ ăn cả xương, rau lá xanh; tránh thức ăn cay nóng, caffeine và rượu.
• Tập thể dục ưu tiên dạng Weight Bearing như đi bộ nhanh, chạy bộ nhẹ để duy trì độ chắc khỏe của xương.
• Quản lý căng thẳng như thiền, yoga, làm sở thích yêu thích.
• Môi trường mặc quần áo thoáng khí, ở nơi mát mẻ để giảm bốc hỏa.

Các yếu tố khiến bước vào mãn kinh sớm hơn bình thường

• Từng phẫu thuật buồng trứng nếu cắt bỏ cả hai buồng trứng sẽ bước vào tình trạng mãn kinh ngay lập tức.
• Từng phẫu thuật cắt tử cung vẫn còn buồng trứng và có thể tiếp tục hoạt động, nhưng có xu hướng suy giảm chức năng buồng trứng sớm hơn.
• Điều trị hóa trị hoặc xạ trị có thể làm tổn thương tế bào trứng và mô buồng trứng, khiến mãn kinh sớm hơn bình thường.
• Căng thẳng mạn tính làm rối loạn hormone gây mất cân bằng và chu kỳ rụng trứng bất thường.
• Hút thuốc lá vì nicotine làm rối loạn việc tạo và hoạt động của estrogen; độc tố trong khói thuốc kích thích phá hủy tế bào trứng làm giảm số lượng trứng, khiến người hút thuốc bước vào mãn kinh sớm hơn bình thường 1–2 năm.
• Di truyền và nhiễm sắc thể tiền sử gia đình như mẹ, chị, em gái mãn kinh sớm có thể làm tăng nguy cơ mãn kinh sớm hơn bình thường; hoặc ở người có bệnh lý nhiễm sắc thể như Turner Syndrome hoặc Fragile X sẽ mãn kinh sớm.
• Nhẹ cân hoặcchỉ số khối cơ thể (BMI) quá thấp mỡ quá ít không đủ để sản xuất estrogen có thể gây vô kinh.
• Một số bệnh mạn tính như viêm tuyến giáp, suy tuyến thượng thận và lupus ban đỏ hệ thống.

Uống nước dừa có thật sự giúp cải thiện tình trạng mãn kinh không

Nước dừa có hormone thực vật (Phytoestrogen) giúp cải thiện tình trạng mãn kinh được phần nào, nhưng với lượng rất ít, không thể thay thế hoàn toàn các hormone chính.

Phụ nữ mãn kinh có phải ai cũng cần bổ sung canxi không

Phụ nữ mãn kinh nên được cung cấp đủ canxi, tức 1.000–1.200 mg mỗi ngày. Nếu nhận đủ từ thực phẩm thì không cần bổ sung canxi; nhưng nếu ăn uống không đủ thì cần bổ sung để được cung cấp canxi đầy đủ.

Sau khi hết kinh còn có thể mang thai không

Phụ nữ ở giai đoạn tiền mãn kinh (Perimenopause) với kinh nguyệt không đều vẫn có thể mang thai, nhưng nếu đã mất kinh quá 1 năm thì hầu như không còn khả năng mang thai.

Nếu nghi ngờ mình có đang trong giai đoạn mãn kinh hay không, khuyến nghị làmbài đánh giá sơ bộ mãn kinhtại đây 

Bệnh viện chuyên chăm sóc tình trạng mãn kinh

Trung tâm Sức khỏe Phụ nữ, Bangkok Hospital sẵn sàng chăm sóc sức khỏe phụ nữ ở mọi giai đoạn tuổi, đặc biệt là phụ nữ mãn kinh với nhiều thay đổi cả về thể chất và tinh thần. Nếu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và nhóm đa chuyên ngành của Trung tâm Sức khỏe Phụ nữ, Bangkok Hospital sẵn sàng chăm sóc điều trị và tư vấn sát sao.

Bác sĩ chuyên chăm sóc tình trạng mãn kinh

Dr. Wanicha Panyakhamlerd Bác sĩ sản phụ khoa, chuyên chăm sóc sức khỏe phụ nữ, Trung tâm Sức khỏe Phụ nữ, Bangkok Hospital

Có thểnhấp vào đâyđể tự đặt lịch hẹn