Nếu cần nhập viện để phẫu thuật hoặc thực hiện thủ thuật, bác sĩ gây mê (bác sĩ gây mê hồi sức) có vai trò vô cùng quan trọng, vì là bác sĩ chăm sóc người bệnh từ trước phẫu thuật cho đến sau phẫu thuật hoặc thủ thuật, bao gồm chuẩn bị người bệnh, đánh giá nguy cơ, theo dõi và kiểm soát dấu hiệu sinh tồn, giảm đau và phòng ngừa biến chứng, nhằm giúp ca phẫu thuật hoặc thủ thuật diễn ra suôn sẻ, an toàn và người bệnh hồi phục tốt.
Bác sĩ gây mê là ai
Bác sĩ gây mê hay thường gọi là “bác sĩ gây mê” là bác sĩ chuyên khoa có chuyên môn về vô cảm, gây mê toàn thân, gây tê, giảm đau, đồng thời kiểm soát dấu hiệu sinh tồn và chức năng của các hệ cơ quan quan trọng như hệ tim mạch và hô hấp trong suốt quá trình phẫu thuật hoặc thủ thuật; là người cung cấp thông tin, tư vấn và chuẩn bị người bệnh sẵn sàng trước khi phẫu thuật hoặc thủ thuật, bao gồm cả chăm sóc giảm đau sau phẫu thuật hoặc thủ thuật
Tầm quan trọng của bác sĩ gây mê
- Bác sĩ gây mê phối hợp chặt chẽ với bác sĩ phẫu thuật trong chăm sóc người bệnh trước mổ, trong mổ và sau mổ
- Hỗ trợ công việc của bác sĩ phẫu thuật trong suốt quá trình phẫu thuật hoặc thủ thuật
- Kiểm soát dấu hiệu sinh tồn, theo dõi hệ tim mạch và hô hấp trong khi phẫu thuật hoặc thủ thuật
- Kiểm soát đau giúp người bệnh thoải mái, hỗ trợ hồi phục sau phẫu thuật hoặc thủ thuật diễn ra thuận lợi
Bác sĩ gây mê có nhiệm vụ gì
Vai trò chính của bác sĩ gây mê được chia thành 3 giai đoạn quan trọng: trước phẫu thuật, trong phẫu thuật và sau phẫu thuật
- Trước phẫu thuật (Preoperative phase of surgery: evaluation and preparation)
- Khám cơ thể, khai thác bệnh sử, đánh giá nguy cơ và lập kế hoạch gây mê/vô cảm với người bệnh và người nhà
- Chuẩn bị người bệnh sẵn sàng để vô cảm
- Giải thích, cung cấp thông tin về kế hoạch điều trị, các phương pháp vô cảm khác nhau, biến chứng có thể xảy ra và hướng dẫn nhằm chuẩn bị và giảm lo lắng cho người bệnh và người nhà
- Trong phẫu thuật (Intraoperative phase of surgery)
- Thực hiện vô cảm cho người bệnh bằng gây mê toàn thân hoặc gây tê tại chỗ, hoặc tiêm thuốc vào khoang tủy sống tùy theo mức độ phù hợp của từng loại phẫu thuật hoặc thủ thuật
- Theo dõi dấu hiệu sinh tồn, giám sát và kiểm soát hoạt động của tim, huyết áp, mức oxy trong máu, nhiệt độ, chỉ số carbon dioxide trong máu ở mức bình thường
- Trong trường hợp xảy ra tình trạng cấp cứu như mất máu nhiều, dị ứng thuốc hoặc dấu hiệu sinh tồn không ổn định, bác sĩ gây mê sẵn sàng điều trị ngay lập tức
- Sau phẫu thuật (Postoperative phase of surgery)
- Chăm sóc, quan sát và đánh giá tình trạng người bệnh sát sao cho đến khi người bệnh hồi phục an toàn khỏi tác dụng của thuốc vô cảm và dấu hiệu sinh tồn ổn định
- Chuyển người bệnh đến phòng hồi tỉnh hoặc khoa hồi sức tích cực để theo dõi dấu hiệu sinh tồn liên tục sau phẫu thuật hoặc thủ thuật
- Kiểm soát đau sau phẫu thuật hoặc thủ thuật bằng nhiều kỹ thuật hiệu quả như giảm đau qua đường truyền dịch, tiêm thuốc tê phong bế thần kinh tại chỗ để giảm đau sau phẫu thuật hoặc thủ thuật, giúp người bệnh nghỉ ngơi hồi phục tốt và hồi phục nhanh
Sau khi gây mê toàn thân có khả năng tỉnh lại trong lúc mổ không
Nhiều người bệnh lo lắng hoặc sợ rằng sẽ tỉnh lại trong khi đang phẫu thuật hoặc thực hiện thủ thuật. Từ các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy, tỷ lệ tỉnh trong khi gây mê toàn thân gặp khoảng 1 – 2 trường hợp trên 1,000 trường hợp, tương đương 0.1 – 0.2% người bệnh được gây mê toàn thân. Do bác sĩ gây mê theo dõi sát mức độ sâu của gây mê trong phòng mổ để phù hợp. Ngoài ra, trong một số trường hợp đặc biệt như một số loại phẫu thuật, sẽ thông báo cho người bệnh biết trước; tuy nhiên có thể gặp trong các ca đại phẫu phức tạp kéo dài, hoặc người bệnh có bệnh nền nặng, hoặc có hạn chế không thể dùng thuốc vô cảm ở liều lượng thông thường như mất máu nhiều hoặc ngừng tim
Sau khi gây mê toàn thân có khả năng sẽ không tỉnh lại nữa không
Gây mê rồi không tỉnh lại nữa là câu hỏi thường gặp, nhưng khả năng xảy ra rất thấp. Theo dữ liệu trong và ngoài nước, tỷ lệ không tỉnh sau gây mê toàn thân khoảng 0.5 – 1 trên 100,000 trường hợp. Vì trong khi phẫu thuật hoặc thủ thuật, bác sĩ gây mê theo dõi sát người bệnh, giám sát và kiểm soát huyết áp, mạch và nhịp tim, hô hấp và lượng oxy, bao gồm cả carbon dioxide trong máu. Thông thường sau khi phẫu thuật hoặc thủ thuật hoàn tất, bác sĩ gây mê sẽ tăng mức độ tỉnh táo cho đến khi người bệnh tỉnh, có ý thức và tự thở tốt ngay trong phòng mổ. Tuy nhiên đôi khi một số người bệnh có thể không nhớ được các sự kiện xảy ra trong giai đoạn còn lơ mơ sau khi tỉnh dậy
Có thể xảy ra dị ứng thuốc mê không và nguy hiểm đến mức nào
Dị ứng thuốc mê hoặc Malignant Hyperthermia (MH) là rối loạn di truyền, là biến chứng rất nghiêm trọng, có tỷ lệ gặp thấp chỉ khoảng 1 trên 200,000 trường hợp được gây mê toàn thân. Tình trạng này kích hoạt co cứng cơ liên tục không có giai đoạn giãn, tim đập nhanh, nhiệt độ cơ thể tăng cao nhanh chóng, sốc và có thể tử vong. Do đó người bệnh cần được chẩn đoán và dùng thuốc điều trị sớm nhất, sử dụng máy thở, theo dõi triệu chứng và dấu hiệu sinh tồn cho đến khi ổn định
Vì sao nhịn ăn nhịn uống trước mổ lại quan trọng
Khi người bệnh được gây mê, cơ chế nuốt và ho sẽ mất đi, làm giảm khả năng phòng ngừa sặc. Vì vậy nếu còn thức ăn hoặc nước trong dạ dày có thể trào ngược vào phổi, gây viêm phổi có thể nặng hoặc tắc đường thở, nguy hiểm đến tính mạng. Do đó trước phẫu thuật hoặc thủ thuật, người bệnh phải nhịn ăn và nhịn uống đúng thời gian quy định một cách nghiêm ngặt để an toàn tối đa trong khi vô cảm. Nếu người bệnh ăn hoặc uống trong thời gian cần nhịn, cần báo ngay cho bác sĩ hoặc điều dưỡng để đảm bảo an toàn. Đối với trẻ em hoặc người bệnh có bệnh nền cần dùng thuốc, bác sĩ gây mê sẽ tư vấn thời điểm phù hợp để nhịn ăn và nhịn uống
Bệnh viện nào giỏi phẫu thuật điều trị bệnh
Trung tâm Phẫu thuật, Bangkok Hospital sẵn sàng khám chẩn đoán và phẫu thuật điều trị mọi bệnh lý với đội ngũ bác sĩ phẫu thuật chuyên khoa giàu kinh nghiệm, đội ngũ bác sĩ gây mê dày dạn kinh nghiệm, đội ngũ đa chuyên khoa, cùng trang thiết bị và công nghệ hiện đại, nhằm mang lại điều trị phẫu thuật hiệu quả, giúp người bệnh trở lại với chất lượng cuộc sống tốt một lần nữa
Bác sĩ gây mê có chuyên môn
- Bác sĩ.Bunyawit Arunphipatchai Bác sĩ gây mê Bangkok Hospital
- Bác sĩ.Chanyaphak Chumthong Bác sĩ gây mê Bangkok Hospital
