8 phương pháp điều trị ung thư hiện nay là gì, kèm ưu điểm - những điều cần cân nhắc

Điều trị ung thư hiện nay đã tiến bộ vượt bậc nhờ công nghệ y khoa và các đổi mới điều trị hiện đại giúp có thể lựa chọnphác đồ điều trịphù hợp với từng người bệnh một cáchtrúng đích, dù là phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, thuốc nhắm trúng đích hay liệu pháp miễn dịch. Việc hiểu rõ các lựa chọn và quy trình điều trị sẽ giúp người bệnh và gia đình chuẩn bị sẵn sàng, tham gia vào việc lập kế hoạch điều trị, đồng thời tăng cơ hội điều trị khỏi bệnh, kiểm soát bệnh và có chất lượng cuộc sống tốt về lâu dài

Các bước điều trị ung thư gồm những quy trình nào

Quy trình điều trị ung thư cần có sự đánh giá chi tiết từ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa đa lĩnh vực, với các bước chính như sau

1. Khám chẩn đoán và đánh giá giai đoạn bệnh: Bắt đầu từ khai thác bệnh sử, khám lâm sàng, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh y khoa như chụp CT để đánh giá kích thước và vị trí khối u
2. Xét nghiệm giải phẫu bệnh và di truyền: Sinh thiết để xác định loại tế bào ung thư. Trong một số trường hợp có thể xét nghiệm mã di truyền để tìm bất thường gen, giúp bác sĩ có thể lập kế hoạch điều trịmột cáchtrúng đích 
3. Lập kế hoạch điều trị đa chuyên khoa: Đội ngũ bác sĩ gồm bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ xạ trị và bác sĩ ung bướu nội khoa sẽ cùng hội chẩn để cân nhắc lựa chọn phương pháp phù hợp với tình trạng cơ thể và giai đoạn bệnh của từng người bệnh
4. Tiến hành điều trị và chăm sóc liên tục: Bước vào quá trình điều trị theo kế hoạch đã xác định, kèm theo theo dõi tác dụng phụ và vật lý trị liệu để phục hồi cơ thể
5. Theo dõi kết quả điều trị: Sau khi kết thúc điều trị, bác sĩ sẽ hẹn tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng và kiểm soát bệnh ở trạng thái ổn định

8 phương pháp điều trị ung thư hiện nay, kèm ưu điểm–điều cần cân nhắc

Hiện nay điều trị ung thư có nhiều lựa chọn. Bác sĩ có thể cân nhắc dùng một phương pháp hoặc phối hợp nhiều phương pháp, với chi tiết như sau

1. Điều trị bằng phẫu thuật

Phẫu thuật làphương pháp điều trị ung thưnhằm xử lý khối u tại chỗ, phù hợp với người bệnh ung thư giai đoạn sớm khi khối u chưa lan rộng. Bác sĩ sẽ phẫu thuật lấy khối u và mô xung quanh một cách đầy đủ bao phủ. Hiện nay công nghệ phẫu thuật đã được phát triển để giảm tác động lên cơ thể, gồm phẫu thuật mổ mở theo tiêu chuẩn và kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn như nội soi, cũng như phẫu thuật có robot hỗ trợ, giúp tăng độ chính xác khi tiếp cận vị trí phức tạp, giảm tổn thương các cơ quan lân cận

Ưu điểm của điều trị bằng phẫu thuật

• Giúp loại bỏ khối ung thư kích thước lớn khỏi cơ thể một cáchtrúng đích 
• Nếu dùng kỹ thuật phẫu thuật nội soi sẽ giúp vết thương nhỏ, ít đau hơn
• Giúp giảm nhanh số lượng tế bào ung thư trong cơ thể

Điều cần cân nhắc

• Cơ thể cần thời gian hồi phục sau phẫu thuật
• Có thể ảnh hưởng đến chức năng của cơ quan tại vùng bị cắt bỏ
• Không phù hợp khi tế bào ung thư đã lan tới nhiều vị trí

2. Điều trị bằng xạ trị hoặc chiếu xạ

Xạ trị là sử dụng năng lượng bức xạ cường độ cao chiếu trực tiếp vào vùng có tế bào ung thư để phá hủy cấu trúc DNA và ức chế sự phát triển. Phù hợp với ung thư giai đoạn sớm đến trung bình, hoặc khối u khó phẫu thuật. Công nghệ hiện nay gồm xạ trị bằng máy chiếu từ bên ngoài cơ thể, xạ trị điều biến liều để tránh các cơ quan quan trọng, và đặt nguồn phóng xạ sát khối u trực tiếp (Brachytherapy) thường dùng phối hợp với phẫu thuật để tiêu diệt các tế bào ung thư có thể còn sót

Ưu điểm của điều trị bằng xạ trị

• Là điều trị tại chỗ có thể phá hủy khối u mà không cần mở vết mổ
• Kỹ thuật hiện đại giúp tia xạ nhắm trúng khối ung thư chính xác, giảm ảnh hưởng lên mô lành xung quanh
• Có thể là lựa chọn thay thế phẫu thuật ở người bệnh có hạn chế về sức khỏe

Điều cần cân nhắc

• Cần đến bệnh viện điều trị liên tục nhiều lần theo kế hoạch
• Có thể xảy ra tác dụng phụ tại vùng chiếu xạ như da khô, đỏ hoặc kích ứng
• Một số người bệnh có thể mệt mỏi tích lũy trong thời gian điều trị

3. Điều trị bằng hóa trị hoặc chemo

Điều trị bằng hóa trị là điều trị có tác dụng toàn thân, thuốc sẽ ức chế sự phân chia và phát triển của tế bào ung thư. Có thể dùng thuốc dạng truyền tĩnh mạch và thuốc uống. Hóa trị được áp dụng ở nhiều giai đoạn của bệnh: để tăng cơ hội khỏi bệnh, thu nhỏ khối u trước phẫu thuật hoặc xạ trị, giảm nguy cơ tái phát sau điều trị, cũng như kiểm soát bệnh và giảm triệu chứng ở người bệnh ung thư di cănƯu điểm của điều trị bằng hóa trị

• Tác dụng toàn thân, giúp tiêu diệt tế bào ung thư có thể đã lan đến các bộ phận khác nhau trong cơ thể
• Có thể phối hợp với phẫu thuật, xạ trị hoặc các phương pháp khác để tăng hiệu quả điều trị
• Giúp tăng cơ hội khỏibệnh  và giúp kiểm soát bệnh hoặc giảm triệu chứng ở người bệnh ung thư giai đoạn tiến triển

Điều cần cân nhắc

• Thuốc cũng ảnh hưởng đến các tế bào bình thường phân chia nhanh như tế bào nang tóc, niêm mạc đường tiêu hóa
• Gây tác dụng phụ như rụng tóc, buồn nôn, nôn, chán ăn
• Có thể làm giảm số lượng bạch cầu, khiến nguy cơ nhiễm trùng tăng cao

Mặc dù hóa trị có thể gây tác dụng phụ như buồn nôn, nôn, rụng tóc hoặc giảm tế bào máu, nhưng hiện nay có sử dụng thuốc phòng buồn nôn, thuốc kích thích tạo máu và chăm sóc giảm nhẹ phối hợp, giúp đa số người bệnh có thể điều trị an toàn, hiệu quả và duy trì chất lượng cuộc sống tốt trong suốt quá trình điều trị

4. Điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích (Targeted Therapy)

Thuốc nhắm trúng đích là một đổi mới điều trị được thiết kế để tác động đặc hiệu lên bất thường gen hoặc protein đóng vai trò thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư. Thuốc sẽ ức chế các tín hiệu khiến tế bào ung thư phân chia và tăng trưởng, làm tế bào ung thư ngừng phát triển hoặc bị tiêu diệt. Điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích có thể sử dụng ở cả ung thư giai đoạn sớm và giai đoạn di căn, tùy theo loại ung thư và kết quả xét nghiệm bất thường sinh học phân tử hoặc di truyền của tế bào ung thư Trước khi bắt đầu điều trị, người bệnh thường cần sinh thiết và xét nghiệm bất thường gen hoặc protein (Biomarkers) liên quan để giúp bác sĩ chọn thuốc phù hợp và hiệu quả cho từng người bệnh

Ưu điểm của điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích

• Tác động trực tiếp lên tế bào ung thư, do đó ảnh hưởng đến tế bào bình thường ít hơn so với hóa trị
• Hiệu quả kiểm soát bệnh tốt nếu kết quả xét nghiệm gen phù hợp với thuốc sử dụng
• Thường ở dạng thuốc uống, giúp người bệnh tự chăm sóc tại nhà thuận tiện hơn

Điều cần cân nhắc

• Chỉ hiệu quả với người bệnh có bất thường di truyền phù hợp với thuốc
• Sau một thời gian dùng thuốc, tế bào ung thư có thể thích nghi và dẫn đến tình trạng kháng thuốc
• Có thể có tác dụng phụ đặc thù theo nhóm thuốc như nổi ban trên da, tiêu chảy hoặc tăng huyết áp

5. Điều trị bằng liệu pháp miễn dịch (Immunotherapy)

Điều trị bằng liệu pháp miễn dịch là sử dụng thuốc hoặc tế bào miễn dịch để kích hoạt hoặc tăng hiệu quả hoạt động của hệ miễn dịch cơ thể, giúp nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả hơn. Hiện nay liệu pháp miễn dịch có nhiều hình thức, trong đó thường dùng nhất là nhóm thuốc Immune Checkpoint Inhibitors và điều trị miễn dịch bằng tế bào CAR T-cell với cơ chế và chỉ định khác nhau

Nhóm thuốc Immune Checkpoint Inhibitors có thể điều trị nhiều loại ung thư, cả giai đoạn sớm lẫn giai đoạn di căn; có thể dùng đơn trị hoặc phối hợp với phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc thuốc nhắm trúng đích để tăng cơ hội khỏi hoàn toàn, giảm nguy cơ tái phát hoặc kiểm soát bệnh, tùy theo loại ung thư và hướng điều trị

CAR T-cell Therapy (Chimeric Antigen Receptor T-cell Therapy) là một dạng liệu pháp miễn dịch lấy tế bào bạch cầu T (T cells) của người bệnh, biến đổi gen để có thể nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư một cách đặc hiệu trước khi truyền trở lại cơ thể. Hiện nay được dùng điều trị một số ung thư hệ tạo máu tái phát hoặc kháng điều trị tiêu chuẩn, như một số loại lymphoma, bệnh bạch cầu cấp và đa u tủy (Multiple Myeloma); việc điều trị sẽ được cân nhắc theo loại bệnh và chỉ định đã được phê duyệt

Ưu điểm của điều trị bằng liệu pháp miễn dịch

• Kích hoạt hoặc tăng hiệu quả hệ miễn dịch để tiêu diệt tế bào ung thư một cách đặc hiệu
• Ở một số người bệnh đáp ứng điều trị, có thể kiểm soát bệnh trong thời gian dài
• CAR T-cell là lựa chọn quan trọng cho một số ung thư hệ tạo máu kháng điều trị tiêu chuẩn

Điều cần cân nhắc

• Không áp dụng được cho mọi loại ung thư, cần đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa
• Nhóm thuốc Immune Checkpoint Inhibitors có thể gây tác dụng phụ do hệ miễn dịch hoạt động quá mức như viêm phổi, ruột, gan, tuyến nội tiết hoặc cơ quan khác 
• CAR T-cell Therapy có thể gây tác dụng phụ quan trọng như Cytokine Release Syndrome (CRS) hoặc ảnh hưởng hệ thần kinh, do đó cần theo dõi sát
• CAR T-cell là điều trị phức tạp, cần thời gian chuẩn bị tế bào và chi phí cao

6. Điều trị bằng liệu pháp hormone

Một số loại tế bào ung thư sử dụng hormone trong cơ thể như “nguồn nuôi” để tăng trưởng, như ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt. Điều trị theo phương pháp này là dùng thuốc để giảm sản xuất hormone hoặc chặn không cho tế bào ung thư sử dụng hormone. Phù hợp với người bệnh được xác định tế bào ung thư đáp ứng với hormone, thường dùng như điều trị duy trì sau phẫu thuật

Ưu điểm của điều trị bằng liệu pháp hormone

• Dạng thuốc dễ uống và thuận tiện trong sinh hoạt hằng ngày
• Giúp giảm nguy cơ tái phát rất tốt đối với nhóm ung thư đáp ứng hormone
• Tác dụng phụ nặng ít hơn so với hóa trị

Điều cần cân nhắc

• Người bệnh cần dùng thuốc liên tục trong thời gian dài khoảng 5 – 10 năm
• Có thể gây triệu chứng giống mãn kinh như bốc hỏa, thay đổi cảm xúc hoặc khô âm đạo
• Về lâu dài có thể ảnh hưởng đến mật độ xương, làm xương mỏng đi

7. Điều trị ung thư tại chỗ (Locoregional Therapy)

Điều trị ung thư tại chỗ là sử dụng kỹ thuật và công nghệ y khoa để phá hủy trực tiếp khối ung thư mà không cần phẫu thuật lớn. Phù hợp với người bệnh có khối u nhỏ, ở vị trí có thể điều trị tại chỗ, hoặc người có hạn chế sức khỏe không phù hợp phẫu thuật. Phương pháp này thường gặp trong điều trị ung thư gan, cũng như một số ung thư di căn đến gan, phổi hoặc xương. Ví dụ gồm dùng sóng cao tần (Radiofrequency Ablation; RFA) hoặc sóng vi ba (Microwave Ablation; MWA) tạo nhiệt phá hủy khối u; dùng lạnh (Cryoablation) cũng như điều trị qua ống thông mạch máu như truyền hóa chất kết hợp nút mạch (Transarterial Chemoembolization; TACE) và bơm chất phóng xạ qua mạch máu (Transarterial Radioembolization; TARE) giúp tiêu diệt tế bào ung thư từ bên trongƯu điểm của điều trị ung thư tại chỗ

• Vết thương nhỏ, không cần phẫu thuật lớn
• Thời gian hồi phục ngắn và có thể sớm trở lại sinh hoạt hằng ngày
• Là lựa chọn cho người bệnh không phù hợp phẫu thuật lớn hoặc gây mê toàn thân, cũng như người có nhiều bệnh kèm theo

Điều cần cân nhắc

– Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào kích thước, vị trí và số lượng khối u

– Khối u gần cơ quan quan trọng hoặc mạch máu lớn có thể không phù hợp với một số phương pháp điều trị tại chỗ

– Một số người bệnh có thể cần điều trị lặp lại hoặc phối hợp với phương pháp khác để đạt kết quả tốt nhất

8. Điều trị bằng ghép tế bào gốc tạo máu

Ghép tế bào gốc (Stem Cell Transplantation) là phương pháp dùng tế bào gốc tạo máu để tái tạo hệ tạo máu mới sau khi người bệnh được hóa trị hoặc điều trị cường độ cao Phù hợp với một số ung thư hệ tạo máu như bệnh bạch cầu, lymphoma và đa u tủy (Multiple Myeloma) Tế bào gốc có thể lấy từ chính người bệnh hoặc từ người hiến có độ tương thích di truyền

Ưu điểm của điều trị bằng ghép tế bào gốc tạo máu

• Là hướng điều trị quan trọng trong kiểm soát các ung thư hệ tạo máu phức tạp
• Giúp tái tạo hệ sản xuất tế bào máu và hệ miễn dịch mới khỏe mạnh cho người bệnh

Điều cần cân nhắc

• Quá trình điều trị và hồi phục kéo dài, cần chuẩn bị thể trạng ở mức cao
• Người bệnh cần ở phòng vô khuẩn đặc biệt để phòng nhiễm trùng trong giai đoạn miễn dịch suy giảm
• Nếu dùng tế bào từ người hiến, cần thời gian tìm người có mã di truyền phù hợp

Lựa chọn phương pháp điều trị theo giai đoạn ung thư

Việc lập kế hoạch lựa chọnphương pháp điều trị ung thưsẽ thay đổi theo giai đoạn và mức độ xâm lấn của bệnh nhằm đạt kết quả điều trị phù hợp với thể trạng người bệnh một cách đúng trọng tâm

• Ung thư giai đoạn 1 và 2 (giai đoạn sớm): Tế bào ung thư còn nhỏ và khu trú, thường ưu tiên điều trị bằng phẫu thuật và có thể cân nhắc điều trị bổ trợ (Adjuvant Therapy) như xạ trị, hóa trị, thuốc hormone, thuốc nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch tùy theo loại ung thư và nguy cơ tái phát, để tăng cơ hội điều trị khỏi hoàn toàn
• Ung thư giai đoạn 3 (giai đoạn tiến triển tại chỗ): Tế bào ung thư bắt đầu lớn hơn và có thể lan vào hạch bạch huyết lân cận. Điều trị thường phối hợp nhiều phương pháp (Multimodal Treatment) có thể gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, thuốc nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch. Trình tự và phương pháp điều trị sẽ khác nhau tùy theo loại ung thư, vị trí tổn thương và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa 
• Ung thư giai đoạn 4 (giai đoạn di căn): Tế bào ung thư đã lan sang cơ quan khác như phổi, gan, xương hoặc não. Điều trị thường tập trung vào các phương pháp dùng thuốc có tác dụng toàn thân (Systemic Therapy) gồm hóa trị, thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch, thuốc hormone hoặc xạ trị nhắm trúng đích ở một số người bệnh, với mục tiêu kiểm soát bệnh, giảm triệu chứng, kéo dài thời gian sống và duy trì chất lượng cuộc sống tốt

Phác đồ điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn bệnh, kết quả giải phẫu bệnh, xét nghiệm di truyền và sức khỏe tổng thể của người bệnh; ngay cả cùng một loại ung thư ở cùng giai đoạn cũng có thể nhận điều trị khác nhau

Bệnh viện Watthanosot Cancer Hospital  sẵn sàng đồng hành chăm sóc bạn ở mọi bước

Lựa chọn cơ sở y tế đạt chuẩn và đầy đủ năng lực sẽ giúp tăng sự tự tin trong suốt hành trình điều trị. Tại Bệnh viện Watthanosot  Cancer  Hospital cung cấp dịch vụ chăm sóc người bệnh ung thư toàn diện theo mô hình đa chuyên khoa  từ sàng lọc, chẩn đoán, lập kế hoạch điều trị đến phục hồi thể trạng

Chúng tôi thúc đẩy điều trị bằng công nghệ y khoa hiện đại, song hành với chăm sóc bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoagiàukinh nghiệm theo mô hình đa chuyên khoa (Multidisciplinary Team; MDT) gồm bác sĩ phẫu thuật ung thư, bác sĩ ung bướu nội khoa, bác sĩ xạ trị, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và bác sĩ giải phẫu bệnh, cùng phân tích kết quả xét nghiệm, giai đoạn bệnh và dữ liệu sinh học phân tử để lập kế hoạch điều trị cá thể hóa (Personalized Treatment) phù hợp với từng người bệnh, giúp tăng hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài

Tóm tắt bài viết

Công nghệ vàphương pháp điều trị ung thưhiện nay đã được phát triển để người bệnh có nhiều lựa chọn đa dạng và phù hợp hơn với thể trạng. Việc gặp bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác sẽ dẫn đến lập kế hoạchcác bước điều trị ung thưchặt chẽ, giúp đánh giá định hướng và tăng cơ hội kiểm soát bệnh ở trạng thái ổn định. Điều quan trọng là nhận được sự động viên từ gia đình và có sự tham gia vào việc lập kế hoạch điều trị sẽ giúp người bệnh có sức mạnh thể chất và tinh thần để vững vàng vượt qua quá trình điều trị

Câu hỏi thường gặp (FAQ) vềphương pháp điều trị ung thư

1. Tất cả người bệnh ung thư có bắt buộc phải hóa trị hay không

Không bắt buộc. Mỗi người bệnh sẽ được điều trị khác nhau tùy theo loại ung thư, giai đoạn bệnh, kết quả giải phẫu bệnh, kết quả sinh học phân tử và thể trạng. Một số trường hợp có thể chỉ phẫu thuật đơn thuần, trong khi một số trường hợp khác có thể cần hóa trị, xạ trị, thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch hoặc phối hợp nhiều phương pháp

2. Điều trị ung thư bằng thuốc nhắm trúng đích có dùng được cho mọi người bệnh hay không

Không thể dùng cho mọi người bệnh Điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích chỉ hiệu quả ở người bệnh có bất thường gen hoặc protein (Biomarkers) là đích tác động của thuốc. Vì vậy, trước khi bắt đầu điều trị, bác sĩ có thể cân nhắc sinh thiết khối ung thư để phân tích bất thường gen hoặc dấu ấn sinh học liên quan. Nếu kết quả phát hiện bất thường phù hợp với cơ chế tác dụng của thuốc, khi đó mới cân nhắc chọn thuốc nhắm trúng đích là hướng điều trị phù hợp cho từng người bệnh

3. Phẫu thuật ung thư bằng robot (Robotic Surgery) khác với phẫu thuật nội soi và phẫu thuật mổ mở như thế nào

Hiện nay phẫu thuật ung thư có nhiều phương pháp gồm phẫu thuật mổ mở (Open Surgery) phẫu thuật nội soi (Laparoscopic Surgery) và phẫu thuật robot (Robotic Surgery) là phẫu thuật ít xâm lấn với vết mổ nhỏ, trong đó phẫu thuật viên điều khiển cánh tay robot qua hệ thống máy tính, giúp nhìn hình ảnh phẫu thuật 3D độ phân giải cao và kiểm soát dụng cụ chính xác trúng đích, đặc biệt ở vị trí phức tạp hoặc khó tiếp cận

So với phẫu thuật mổ mở, phẫu thuật robot và phẫu thuật nội soi thường giúp vết mổ nhỏ hơn, ít đau, ít mất máu, giảm thời gian nằm viện và hồi phục nhanh hơn. Tuy nhiên, phương pháp phù hợp phụ thuộc vào loại ung thư, vị trí khối u, giai đoạn bệnh và đánh giá của phẫu thuật viên chuyên khoa

4. Trong thời gian điều trị ung thư có thể tập thể dục hay không

Có thể và nên thực hiện phù hợp với thể trạng. Các bài tập nhẹ như đi bộ, yoga hoặc giãn cơ sẽ giúp giảm mệt mỏi, phòng ngừa tình trạng xơ dính co kéo vết mổ và giúp tinh thần thư giãn. Tuy nhiên, nên tham khảo bác sĩ trước khi bắt đầu hoạt động

5. Người cao tuổi hoặc người có bệnh nền có thể điều trị ung thư không

Có thể điều trị. Đội ngũ đa chuyên khoa sẽ đánh giá chi tiết mức độ sẵn sàng của cơ thể, chức năng các hệ thống và bệnh nền để thiết kế kế hoạch điều trị phù hợp và giảm tối đa tác dụng phụ đối với người cao tuổi

6 Điều trị ung thư có thể khỏi được không

Nhiều người bệnh ung thư có thể điều trị khỏi, đặc biệt khi được chẩn đoán từ giai đoạn sớm và điều trị phù hợp. Với ung thư giai đoạn tiến triển hoặc di căn, mục tiêu điều trị thường là kiểm soát bệnh, giảm triệu chứng, kéo dài thời gian sống và duy trì chất lượng cuộc sống tốt. Tuy nhiên, một số loại ung thư di căn vẫn có thể kiểm soát bệnh trong thời gian dài nhờ các phương pháp điều trị hiện đại