Phẫu thuật cột sống có mấy loại, có rủi ro không, những ai nên phẫu thuật

Triệu chứng đau lưng mạn tính lan xuống chân hoặc khiến việc vận động khó khăn không phải là điều nên xem nhẹ. Dù điều trị ban đầu thường là điều trị bảo tồn, nhưng trong trường hợp triệu chứng nặng đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống, phẫu thuật cột sống trở thành một lựa chọn quan trọng hiện nay. Nhờ công nghệ y khoa khiến phẫu thuật không còn đáng sợ như trước, mà còn giúp người bệnh hồi phục nhanh và quay lại các hoạt động yêu thích. Hôm nay, chúng tôi sẽ giải thích có bao nhiêu phương pháp phẫu thuật, cùng các bước điều trị cần biết.

Phẫu thuật cột sống là gì 

Phẫu thuật cột sống (Spine Surgery) là phương pháp điều trị nhằm loại bỏ nguyên nhân gây chèn ép dây thần kinh, dù là phần đĩa đệm bị vỡ thoát ra hay việc cố định lại các khớp đốt sống bị lỏng lẻo mất vững để trở nên chắc chắn, vững mạnh. Hiện nay, phẫu thuật không chỉ tập trung điều trị bệnh mà còn chú trọng bảo tồn cấu trúc ban đầu của cơ thể, giảm tổn thương tối đa.

Những ai nên phẫu thuật cột sống và khi nào cần chọn mổ

Không phải mọi bệnh nhân đau lưng đều phải kết thúc ở phòng mổ. Thông thường, bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật cột sống như lựa chọn cuối cùng khi có các chỉ định sau đây:

• Điều trị bảo tồn không hiệu quả: đã vật lý trị liệu hoặc dùng thuốc 6–12 tuần nhưng không cải thiện.
• Yếu cơ: bắt đầu có teo cơ hoặc yếu đến mức đi lại khó khăn hoặc không cầm nắm được đồ vật.
• Rối loạn bài tiết: bắt đầu không kiểm soát được việc nhịn tiểu hoặc đại tiện, đây là dấu hiệu nguy hiểm ở mức độ khẩn cấp.
• Đau dữ dội cấp tính: đau lan dữ dội đến mức không thể sinh hoạt hằng ngày bình thường.

5 kỹ thuật phẫu thuật cột sống phổ biến hiện nay

Sự phát triển của y học giúp phẫu thuật cột sống có độ chính xác cao hơn, hiện được chia thành các kỹ thuật chính như sau:

1. Phẫu thuật dưới kính hiển vi (Microscope)

Kỹ thuật này là tiêu chuẩn trong phẫu thuật thoát vị đĩa đệm chèn ép dây thần kinh. Bác sĩ phẫu thuật sẽ dùng kính phóng đại công suất cao để lấy phần đĩa đệm chèn ép dây thần kinh ra đúng vị trí. Bác sĩ sẽ cân nhắc rạch vết mổ nhỏ hoặc tách cơ tùy theo mức độ bệnh, giúp giảm tổn thương mô xung quanh tốt hơn so với phẫu thuật mở truyền thống.

2. Phẫu thuật nội soi (Endoscopic Surgery)

Đây là kỹ thuật phẫu thuật vết mổ nhỏ, đưa ống nội soi qua vết mổ chỉ khoảng 8 mm. Thấu kính ở đầu ống giúp nhìn thấy dây thần kinh rõ ràng. Bác sĩ phẫu thuật có thể chọn cắt bỏ chỉ phần gây chèn ép mà không cần bóc tách phần cơ khỏe mạnh, giúp người bệnh cần ít thời gian hồi phục và có thể vận động theo khuyến cáo của bác sĩ sau mổ.

3. Phẫu thuật hàn/cố định cột sống (Spinal Fusion)

Phương pháp này dùng để khắc phục đau dữ dội do trượt đốt sống hoặc khớp đốt sống vận động bất thường. Bác sĩ phẫu thuật sẽ dùng vít kim loại và đĩa đệm nhân tạo để cố định các khớp đốt sống, giúp xương liền lại thành một khối, tăng độ vững cho trục thân. Thường dùng ở bệnh nhân trượt đốt sống chèn ép dây thần kinh và vẹo cột sống biến dạng.

4. Phẫu thuật hàn xương vết mổ nhỏ qua da (MIS Spine Surgery)

Là bước phát triển giúp hàn xương hiệu quả hơn và ít xâm lấn hơn. Được chia theo kỹ thuật cụ thể dựa trên hướng tiếp cận tổn thương như sau:

• MIS TLIF: hàn xương đoạn thắt lưng qua da từ phía saubên với vết mổ nhỏ, sử dụng X-quang 3D (O-arm) và hệ thống dẫn đường định vị để xác định vị trí chính xác, lấy bỏ đĩa đệm bị xẹp hoặc lệch và đặt miếng chèn thay thế, đồng thời đặt dụng cụ cố định kim loại qua các đường chọc da nhỏ.
• OLIF: hàn cột sống qua đường bên hơi chếch ra phía trước thân, không cần bóc tách cơ lưng, giúp đau vết mổ ở lưng ít hơn và tỷ lệ liền khớp cao hơn phương pháp thông thường.
• ALIF: tăng cường đĩa đệm qua đường trước, không đi qua cơ lưng 

5. Tiêm xi măng tăng cường thân đốt sống (Vertebral Augmentation)

Kỹ thuật này được thiết kế đặc biệt cho người cao tuổi bị gãy cột sống hoặc xẹp đốt sống do loãng xương. Bác sĩ sẽ tiêm xi măng y khoa để tăng cường độ vững bên trong thân đốt sống bị xẹp, giúp nâng đỡ cấu trúc cột sống chắc khỏe hơn và giảm đau nhanh chóng.

Ưu điểm của phẫu thuật cột sống vết mổ nhỏ MIS SPINE

Tại trung tâm xương và não Bangkok Hospital International, chúng tôi tập trung điều trị bằng phẫu thuật cột sống vết mổ nhỏ (Minimally Invasive Spine Surgery) với các điểm nổi bật sau:

• Vết mổ rất nhỏ: do đưa ống nội soi và dụng cụ qua da chỉ vài milimét, vết mổ nhỏ, giảm sẹo lớn và giúp vết mổ liền đẹp.
• Thời gian hồi phục ngắn: đa số bệnh nhân có thể đứng dậy hoặc bắt đầu đi nhẹ trong vòng 24 giờ sau mổ, giúp quay lại sinh hoạt hoặc làm việc sớm hơn.
• Giảm đau sau mổ: kỹ thuật này giảm phá hủy cơ và mô quanh cột sống, nên đau sau mổ ít hơn nhiều so với phẫu thuật mở vết mổ rộng.
• Mất máu ít và giảm rủi ro: vì tiếp cận tổn thương chính xác và vết mổ nhỏ, giúp giảm lượng máu mất trong mổ và tỷ lệ nhiễm trùng sau mổ rất thấp.
• Bảo tồn cấu trúc cột sống ban đầu: tập trung xử lý đúng điểm có vấn đề, giúp bảo tồn cấu trúc tự nhiên của cột sống ở mức tối đa.
• Độ chính xác cao: kết hợp X-quang 3D (O-arm) với hệ thống dẫn đường (Navigation System) giúp bác sĩ phẫu thuật đặt vít và các thiết bị đúng vị trí chính xác nhất, giảm nguy cơ ảnh hưởng đến dây thần kinh lân cận.

Tuy nhiên, bệnh nhân cột sống nên gặp bác sĩ chuyên khoa để được cân nhắc phẫu thuật cột sống một cách chi tiết và lập kế hoạch phẫu thuật phù hợp, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, vàchuẩn bị trước khi phẫu thuật cột sống, cũng nhưchăm sóc sau phẫu thuật cột sống đúng cách để kết quả phẫu thuật phù hợp với hướng điều trị thích hợp.

Chuẩn bị trước và sau phẫu thuật cột sống cần thực hiện

Để đạt kết quả phẫu thuật cột sống tốt nhất, người bệnh nên chuẩn bị như sau:

• Trước phẫu thuật: ngưng các thuốc ảnh hưởng đến đông máu (ví dụ aspirin) ít nhất 7 ngày, nghỉ ngơi đầy đủ và nhịn ăn uống 6–8 giờ.
• Sau phẫu thuật: trong tuần đầu nên đi bộ vận động nhẹ và tránh ngồi quá 20–30 phút, đồng thời tránh nâng vật nặng trong 3 tháng đầu theo khuyến cáo của bác sĩ.

Quy trình tiêu chuẩn phẫu thuật cột sống từ lúc bắt đầu đến phòng hồi tỉnh

Phẫu thuật cột sống hiện nay là quy trình tinh vi và đặt an toàn lên hàng đầu. Dù là kỹ thuật vết mổ nhỏ hay phẫu thuật truyền thống, thường có trình tự các bước chính tương tự như sau:

1. Chuẩn bị trước khi vào phòng mổ

Khi bệnh nhân đến bệnh viện, điều dưỡng sẽ kiểm tra tiền sử, đo dấu hiệu sinh tồn và làm sạch vùng da dự kiến phẫu thuật. Bác sĩ gây mê sẽ trao đổi để lựa chọn phương pháp gây mê phù hợp nhất (ví dụ gây mê toàn thân) để bệnh nhân không cảm thấy đau trong suốt ca mổ.

2. Tư thế và gây mê

Trong phòng mổ, bệnh nhân được gây mê toàn thân và được đặt ở tư thế nằm phù hợp, đa số là nằm sấp trên bàn mổ chuyên dụng để bác sĩ phẫu thuật tiếp cận cột sống dễ nhất, đồng thời sử dụng các dụng cụ đỡ cơ thể để phòng tránh tỳ đè lên các phần khác.

3. Tiếp cận tổn thương và sử dụng công nghệ

Bác sĩ phẫu thuật sẽ mở đường mổ theo kỹ thuật đã lên kế hoạch. Ở bước này thường dùng X-quang tạo ảnh 3D và hệ thống dẫn đường để xác định vị trí đĩa đệm hoặc khớp đốt sống có vấn đề chính xác nhất.

4. Điều trị và chỉnh sửa bất thường

Khi đến vị trí có vấn đề, bác sĩ sẽ lấy bỏ phần chèn ép dây thần kinh như đĩa đệm thoát vị hoặc mảnh xương mọc bất thường. Nếu có mất vững khớp đốt sống, bác sĩ sẽ đặt miếng chèn đĩa đệm và cố định bằng vít kim loại để hàn khớp chắc chắn theo mức độ phù hợp.

5. Kiểm tra và đóng vết mổ

Trước khi kết thúc phẫu thuật, bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng giải phóng chèn ép của dây thần kinh và kiểm tra các dụng cụ đã đặt. Sau đó cầm máu và khâu đóng vết mổ bằng kỹ thuật thẩm mỹ để vết mổ nhanh lành và giảm nguy cơ hình thành sẹo xơ dính.

6. Chăm sóc sau mổ tại phòng hồi tỉnh

Sau khi hoàn tất, bệnh nhân sẽ được chuyển đến phòng hồi tỉnh để theo dõi sát khoảng 1–2 giờ. Khi hồi phục tốt và dấu hiệu sinh tồn ổn định, sẽ chuyển sang phòng bệnh thường để bắt đầu các bước vật lý trị liệu cơ bản tiếp theo.

Phẫu thuật cột sống an toàn cùng Bangkok Hospital International

Trung tâm Cột sống, Bangkok Hospital International sẵn sàng chăm sóc các vấn đề cột sống với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm theo từng lĩnh vực như cột sống, háng–gối và điều trị nhi khoa, cùng đội ngũ đa chuyên khoa tư vấn sát sao, với trang thiết bị và công nghệ trong điều trị và phẫu thuật cột sống để bạn có thể vận động linh hoạt mỗi ngày. Chúng tôi sẵn sàng cung cấp dịch vụ phục hồi và đánh giá sức khỏe xương cho bệnh nhân mọi lứa tuổi tại tòa nhà Bangkok Hospital International, mỗi ngày 07:00–20:00.

• Tìm bác sĩ: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-bone-brain/doctor
• Đặt hẹn: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-bone-brain/appointment/step1 
• Liên hệ chúng tôi: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-bone-brain/contact 

Bác sĩ chuyên về phẫu thuật cột sống

Dr. Chaidej Sasomboon Bác sĩ phẫu thuật cột sống, Bangkok Hospital International, Bệnh viện chuyên về xương và não

Bạn có thểnhấp vào đây để tự đặt lịch hẹn

Câu hỏi thường gặp về phẫu thuật cột sống

Phẫu thuật cột sống có nguy hiểm không, có nguy cơ bị liệt không

Hiện nay phẫu thuật có độ an toàn cao nhờ công nghệ theo dõi chức năng hệ thần kinh trong mổ (Intraoperative Neuromonitoring) và hệ thống dẫn đường bằng máy tính giúp tăng độ chính xác khi đặt thiết bị, khiến nguy cơ biến chứng nặng giảm xuống nhiều so với trước đây.

Phẫu thuật vết mổ nhỏ (MIS SPINE) khác gì so với phẫu thuật truyền thống

Khác biệt chính là “mức độ tổn thương mô”. Phẫu thuật truyền thống cần mở vết mổ dài và bóc tách cơ lưng rộng, trong khi phẫu thuật vết mổ nhỏ dùng nội soi hoặc dụng cụ qua vết mổ chỉ vài milimét, nên mất máu ít, ít đau hơn, giảm tỷ lệ nhiễm trùng và giúp bệnh nhân đứng dậy đi lại sớm trong vòng 24 giờ sau mổ.

Sau phẫu thuật cột sống cần hồi phục bao lâu mới có thể đi làm lại

Thời gian hồi phục tùy kỹ thuật sử dụng và thể trạng bệnh nhân. Nếu là phẫu thuật vết mổ nhỏ, thường nằm viện chỉ vài ngày và có thể trở lại công việc ngồi bàn trong 2–4 tuần. Với công việc cần dùng sức nâng vật nặng hoặc hoạt động phải cúi ngửa thường xuyên, bác sĩ thường khuyến nghị chờ khoảng 3–5 tháng để xương và cơ lành hoàn toàn.

Nếu có chỉ định phẫu thuật nhưng cố tránh, sẽ nguy hiểm như thế nào

Nếu có chỉ định cần mổ nhưng để kéo dài, có thể dẫn đến tổn thương dây thần kinh vĩnh viễn, khiến cơ chân yếu, teo, hoặc mất kiểm soát đại tiện và tiểu tiện. Khi đến mức đó, phẫu thuật về sau có thể không khôi phục được chức năng dây thần kinh trở lại hoàn toàn.

Sau khi phẫu thuật cột sống, có nguy cơ tái phát không

Có thể xảy ra nếu bệnh nhân vẫn duy trì các thói quen cũ như nâng vật nặng sai tư thế, ngồi làm việc liên tục nhiều giờ, hoặc thoái hóa theo tuổi ở các khớp khác. Phòng ngừa tốt nhất là vật lý trị liệu để tăng cường nhóm cơ cốt lõi của thân và điều chỉnh tư thế theo khuyến cáo của bác sĩ một cách nghiêm ngặt.