โรคเกาต์ ปวดข้อเฉียบพลันจากกรดยูริกสูง ภัยใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม
อาการปวดข้อ บวม แดง ร้อน โดยเฉพาะบริเวณโคนนิ้วหัวแม่เท้า อาจไม่ใช่อาการปวดข้อธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณของ โรคเกาต์ (Gout) โรคที่เกิดจากการสะสมของผลึกกรดยูริกในข้อและเนื้อเยื่อต่าง ๆ ของร่างกาย ส่งผลให้เกิดการอักเสบและอาการปวดอย่างรุนแรง หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การทำลายข้อและเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้
โรคเกาต์ คืออะไร?
โรคเกาต์เป็นโรคข้ออักเสบที่เกิดจากระดับกรดยูริกในเลือดสูงกว่าปกติ ทำให้เกิดการตกผลึกของกรดยูริกสะสมภายในข้อ เอ็น และเนื้อเยื่อต่าง ๆ จนก่อให้เกิดการอักเสบและอาการปวดข้อเฉียบพลัน
แม้โรคเกาต์จะพบได้บ่อยในเพศชายวัยทำงานและผู้สูงอายุ แต่ปัจจุบันสามารถพบได้ในคนอายุน้อยลง เนื่องจากพฤติกรรมการรับประทานอาหารและการใช้ชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไป
สาเหตุของโรคเกาต์
โรคเกาต์เกิดจากการที่ร่างกายมีกรดยูริกสะสมมากเกินไป ซึ่งอาจเกิดจาก
- ร่างกายสร้างกรดยูริกมากกว่าปกติ
- ไตขับกรดยูริกออกได้น้อยลง
- การรับประทานอาหารที่มีสารพิวรีนสูงเป็นประจำ
- การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
- โรคไตเรื้อรัง
- พันธุกรรม
- การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ
อาการของโรคเกาต์
อาการมักเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน โดยเฉพาะในช่วงกลางคืนหรือช่วงเช้ามืด อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ปวดข้ออย่างรุนแรง
- ข้อบวม แดง และร้อน
- กดเจ็บบริเวณข้อ
- ขยับข้อได้ลำบาก
- อาการปวดมักเกิดที่โคนนิ้วหัวแม่เท้า แต่สามารถพบได้ที่ข้อเท้า เข่า ข้อมือ หรือข้อศอก
ในบางรายที่เป็นเรื้อรัง อาจเกิดก้อนโทฟัส (Tophus) ซึ่งเป็นก้อนผลึกกรดยูริกสะสมใต้ผิวหนัง
ใครบ้างที่มีความเสี่ยงเป็นโรคเกาต์?
กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง ได้แก่
- ผู้ชายอายุมากกว่า 30 ปี
- ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคเกาต์
- ผู้ที่มีภาวะอ้วนลงพุง
- ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
- ผู้ที่รับประทานอาหารทะเล เครื่องในสัตว์ หรือเนื้อแดงในปริมาณมาก
- ผู้ป่วยโรคไต โรคเบาหวาน และความดันโลหิตสูง
การวินิจฉัยโรคเกาต์
แพทย์จะทำการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และอาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม เช่น
- ตรวจระดับกรดยูริกในเลือด
- ตรวจเลือดเพื่อประเมินการทำงานของไต
- ตรวจน้ำในข้อเพื่อหาผลึกกรดยูริก
- เอกซเรย์หรืออัลตราซาวด์ข้อในบางกรณี
การวินิจฉัยที่ถูกต้องจะช่วยให้สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
แนวทางการรักษา
การรักษาอาการอักเสบเฉียบพลัน
- ยาลดการอักเสบ
- ยาบรรเทาอาการปวด
- พักการใช้งานของข้อที่อักเสบ
- ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวมและปวด
การควบคุมระดับกรดยูริกในระยะยาว
- รับประทานยาลดระดับกรดยูริกตามคำสั่งแพทย์
- ควบคุมน้ำหนัก
- ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร
- หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ
อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง
เพื่อลดความเสี่ยงของการกำเริบของโรคเกาต์ ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีพิวรีนสูง เช่น
- เครื่องในสัตว์
- เนื้อแดงบางชนิด
- อาหารทะเลบางประเภท
- น้ำซุปเข้มข้น
- เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลฟรุกโตสสูง
วิธีป้องกันโรคเกาต์
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
- ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ
- รับประทานอาหารที่สมดุล
- หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
- ตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง
อย่าปล่อยให้โรคเกาต์ทำลายข้อของคุณ
แม้อาการของโรคเกาต์จะสามารถหายได้เป็นช่วง ๆ แต่หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจส่งผลให้เกิดข้ออักเสบเรื้อรัง ข้อผิดรูป และปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ตามมาได้
หากมีอาการปวดข้อเฉียบพลัน ข้อบวม แดง ร้อน หรือเคยมีประวัติกรดยูริกสูง ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและรักษาคุณภาพชีวิตในระยะยาว.
