1. เบาหวานประเภทที่ 2 คืออะไร
โรคเบาหวานประเภทที่ 2 (Type 2 Diabetes Millitus) เป็นหนึ่งในโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs ที่ร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดจากการที่ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน (ฮอร์โมนที่ช่วยนำน้ำตาลจากเลือดเข้าสู่เซลล์) ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงอยู่ตลอด ส่งผลเสียต่อหลอดเลือด หัวใจ ไต ตา และระบบประสาท
2. การวินิจฉัยโรคเบาหวาน
การวินิจฉัยเบาหวาน ทำได้โดยวิธีใดวิธีหนึ่งใน 4 วิธี ดังต่อไปนี้
- ระดับน้ำตาลในเลือด หลังอดอาหาร (อย่างน้อย 8 ชั่วโมง) ≥126 มก./ดล.
- มีอาการโรคเบาหวานชัดเจน ได้แก่ หิวน้ำบ่อย, ปัสสาวะบ่อยและปริมาณมาก, และ น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่มีสาเหตุ ร่วมกับพบระดับน้ำตาลในเลือดเวลาใดก็ได้ไม่จำเป็นต้องอดอาหาร ≥200 มก./ดล.
- การตรวจความทนต่อกลูโคส โดยรับประทานกลูโคส 75 กรัม แล้วตรวจระดับน้ำตาลในเลือดที่ 2 ชั่วโมง ≥200 มก./ดล.
- ระดับน้ำตาลสะสม (HbA1C) ≥6.5% โดยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
3. สาเหตุของการเกิดโรคเบาหวาน
- กรรมพันธุ์: ถ้าพ่อแม่หรือพี่น้องเป็นเบาหวาน ความเสี่ยงสูงขึ้น
- โรคอ้วน: ภาวะอ้วนลงพุงทำให้ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน
- กินหวาน มัน เค็ม เกินไป: โดยเฉพาะน้ำตาล น้ำหวาน น้ำอัดลม ขนมหวาน อาหารแปรรูป
- ขาดการออกกำลังกาย: ทำให้ร่างกายใช้พลังงานน้อย น้ำตาลตกค้างในเลือด
- ดื่มสุราและของมึนเมาเป็นประจำ: ทำให้ตับอ่อนเสื่อมสภาพและเพิ่มความเสี่ยงเบาหวานได้
- ความเครียดเรื้อรัง: ทำให้ฮอร์โมนเสียสมดุล น้ำตาลในเลือดสูงได้ง่าย
นอกจากนี้ ยังมีสาเหตุอื่นที่ส่งผลให้เกิดโรคเบาหวาน เช่น โรคติดเชื้อ ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ หรือการใช้ยาบางชนิดเป็นเวลานาน เช่น กลุ่มยาสเตียรอยด์ ยาคุมกำเนิด เป็นต้น
4. ความอันตรายของโรคเบาหวาน
หากมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นระยะเวลานาน ๆ ทำให้เกิดความผิดปกติต่อไต หัวใจ หลอดเลือด ดวงตา เส้นประสาท ฟันและเหงือก
- ปัญหาทางตา (เบาหวานขึ้นตา) ระดับน้ำตาลสูงทำลายหลอดเลือดเล็ก ๆ ในจอประสาทตา ทำให้ตามัว มองเห็นไม่ชัด นำไปสู่ จอประสาทตาเสื่อม หรือ ตาบอดถาวร
- โรคไต (ไตเสื่อม) ผู้ป่วยเบาหวานมีโอกาสไจเสื่อมมากกว่าคนทั่วไปถึง 10 เท่า เกิดจากหลอดเลือดในไตเสียหาย ทำให้การกรองของเสียลดลง
- โรคหลอดเลือดและหัวใจ เบาหวานทำให้หลอดเลือดแข็งและตีบง่าย เพิ่มความเสี่ยง หัวใจวาย
- ปัญหาหลอดเลือดที่ขา เลือดไหลเวียนไม่ดี ปลายเท้าเย็น ขนขาร่วง ผิวหนังเป็นมัน หากแผลติดเชื้อ อาจลุกลามจนต้อง ตัดนิ้วเท้าหรือขา
- ภาวะปลายประสาทเสื่อม มีอาการชาปลายมือปลายเท้า บางรายรู้สึกเหมือนถูกเข็มแหลมทิ่ม ทำให้ไม่รู้สึกเจ็บเวลาเป็นแผล เสี่ยงต่อการติดเชื้อ
- ปัญหาช่องปากและฟัน เพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคเหงือกอักเสบ สูญเสียฟัน
วิธีการดูแลตัวเอง เพื่อลดความเสี่ยงเบาหวาน
- ควบคุมน้ำหนักและรอบเอว: ระวังอย่าให้ ‘อ้วนลงพุง’ ผู้ชายไม่ควรมีรอบเอวเกิน 90 ซม. (36 นิ้ว) ผู้หญิงไม่ควรมีรอบเอวเกิน 80 ซม. (32 นิ้ว )
- กินอาหารให้สมดุล: กินผักให้ได้ครึ่งหนึ่งของจานอาหาร (ประมาณ 50%) เลือกข้าวไม่ขัดสี หรือธัญพืช ผลไม้ไม่หวานจัด และเลือกเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน เช่น ปลา ไก่ (ไม่ติดหนัง) ไข่ขาว เต้าหู้
- ลดอาหาร “หวาน มัน เค็ม”: เลี่ยงขนมหวาน น้ำหวาน น้ำอัดลม น้ำผลไม้ ลดอาหารทอด มันจัด หรือใส่กะทิมาก ๆ หลีกเลี่ยงขนมกรุบกรอบ เนื้อสัตว์แปรรูป เช่น ไส้กรอก เบคอน หมูยอ กุนเชียง
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: ออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน และอย่าลืมเสริมสร้างกล้ามเนื้อ เช่น ยกน้ำหนัก วิดพื้น หรือใช้ยางยืด
- พักผ่อนให้เพียงพอ: นอนวันละ 7–8 ชั่วโมง พยายามเข้านอนและตื่นนอนเวลาเดิมทุกวัน
- งดสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์: บุหรี่และเหล้าเพิ่มความเสี่ยงโรคเบาหวาน หัวใจ และหลอดเลือด
- ตรวจสุขภาพประจำปี: โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุเกิน 35 ปี หรือมีประวัติครอบครัวเป็นเบาหวาน
เบาหวานประเภทที่ 2 เป็นโรคที่ป้องกันได้ ถ้าปรับพฤติกรรมการกิน การนอน และการออกกำลังกาย อย่าลืมหมั่นตรวจสุขภาพเป็นประจำ ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วย ลดความเสี่ยง และช่วยให้มีชีวิตที่แข็งแรงยาวนาน
แหล่งอ้างอิง
- International Diabetes Federation. Complications. [Internet]. Brussels: International Diabetes Federation; [cited 2025 Aug 22]. Available from: https://idf.org/about-diabetes/diabetes-complications/
- ผศ.พญ. พิมพ์ใจ อันทานนท์. โรคเบาหวาน คืออะไร. [อินเตอร์เนต]. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. [เข้าถึงเมื่อ 21 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/sahrab-bukhkhl-thawpi/health-information-and-articles/health-information-and-articles-2561/2018-diabates-31
