การปฏิบัติตัวก่อนฉายรังสี
- ผู้ป่วยต้องได้รับการตรวจร่างกายและซักประวัติอย่างละเอียด รวมทั้งการตรวจเลือดทางห้องปฏิบัติการก่อนการฉายรังสี
- เมื่อมารับการฉายรังสีควรสวมเสื้อผ้าที่สะดวกต่อการถอดและการสวมใส่
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และมีคุณค่าต่อร่างกาย
- ดื่มน้ำสะอาดอย่างน้อยวันละ 6 – 8 แก้ว
- งดสุรา บุหรี่ หมาก พลูเพื่อให้ร่างกายแข็งแรงพร้อมที่จะฉายรังสี
- ดูแลความสะอาดของร่างกาย ปาก และฟัน
- กรณีมีโรคประจำตัวและมียาประจำที่ต้องรับประทานสามารถรับประทานได้ต่อเนื่อง แต่ต้องแจ้งแพทย์ที่ดูแลทางรังสีรักษารับทราบด้ว
- การฉายรังสีต้องใช้เวลานานและต่อเนื่อง 5 วันต่อสัปดาห์ ดังนั้นต้องเตรียมตัวเกี่ยวกับการเดินทางและที่พักอาศัยขณะมารับการฉายรังสี
การปฏิบัติตัวขณะรับการฉายรังสีและหลังการฉายรังสี
- ระมัดระวังอย่าให้เส้นลบ ถ้าเส้นลบให้แจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีที่มารับการฉายในวันถัดมา
- หลีกเลี่ยงการใช้ครีมหรือยาทาผิวหนังบริเวณที่ฉายรังสี
- การทำความสะอาดร่างกาย แนะนำให้อาบน้ำได้ปกติ แต่ต้องระวังไม่ขัดถูขี้ไคลหรือใช้สบู่ถูบริเวณที่ฉายรังสี
- ห้ามวางกระเป๋าน้ำร้อนหรือน้ำเย็นบริเวณที่ฉายรังสี
- ป้องกันการระคายเคืองต่อผิวหนังบริเวณที่ฉายรังสี โดยไม่ใส่เสื้อผ้าที่คับ หรือเนื้อผ้าหยาบกระด้าง หรือใช้เครื่องผูกรัด
- ห้ามใช้แป้งทาบริเวณที่ฉายรังสี เนื่องจากแป้งอาจมีโลหะหนักผสมอยู่ เมื่อฉายรังสีจะทำให้เกิดปฏิกิริยาต่อผิวหนังรุนแรง
- หลีกเลี่ยงการโกนขนหรือผมบริเวณที่ฉายรังสี เพราะอาจทำให้เกิดแผล
ผลข้างเคียงจากการฉายรังสี LINAC
- การเปลี่ยนแปลงของผิวหนังบริเวณที่ฉายรังสี เมื่อฉายได้ 1 – 2 สัปดาห์ ผิวหนังอาจมีลักษณะบวม แดง แห้ง เป็นขุย คัน และอาจลอกหรือตกสะเก็ดได้
- อาการอ่อนเพลียเป็นอาการปกติที่อาจพบได้ระหว่างการฉายรังสี ซึ่งอาจเกิดจากการรับประทานอาหารได้น้อยหรือเบื่ออาหาร
- ความต้านทานโรคต่ำ ซีด และเลือดออกง่าย ซึ่งเกิดจากการฉายรังสีที่เข้าไปกดการทำงานของไขกระดูก ซึ่งมักจะเกิดจากการฉายบริเวณที่มีการสร้างเม็ดเลือดมาก เช่น กระดูกอุ้งเชิงกราน กระดูกซี่โครงและหน้าอก เฝ้าระวังโดยการเจาะเลือดดู CBC
- การเกิดภาวะแทรกซ้อนเฉพาะที่ เช่น การเกิด Mucositis, Diarrhea
- อาการปากแห้ง กรณีฉายบริเวณศีรษะ ลำคอ และต่อมน้ำลาย
- อาการทางระบบทางเดินอาหาร กรณีฉายรังสีบริเวณช่องท้อง
- อาการทางสมอง กรณีมีการฉายบริเวณศีรษะ ซึ่งอาจเกิดสมองบวมได้
- อาการของอวัยวะสืบพันธุ์ กรณีมีการฉายรังสีบริเวณอุ้งเชิงกราน เช่น ในเพศชายอาจเกิดการไม่แข็งตัวของอวัยวะเพศ ส่วนเพศหญิงอาจเกิดการตีบตันของช่องคลอด และการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
