มะเร็งผิวหนังมีหลายชนิด และมะเร็งเซลล์สความัสเป็นชนิดที่พบบ่อยรองจากเซลล์ฐาน หลายคนสับสนว่าต่างจากชนิดอื่นอย่างไร ความจริงที่ควรเข้าใจคือ แต่ละชนิดมีพฤติกรรมและความเสี่ยงต่างกัน การรู้ความต่างช่วยให้เข้าใจว่าทำไมการวินิจฉัยที่แม่นยำจึงสำคัญต่อการรักษา
มะเร็งเซลล์สความัสคืออะไร?
มะเร็งเซลล์สความัส (Squamous Cell Carcinoma SCC) คือมะเร็งผิวหนังที่เกิดจาก เซลล์สความัสในชั้นบนของผิวหนังเจริญผิดปกติ เป็นชนิดที่พบบ่อยรองจากมะเร็งเซลล์ฐาน ส่วนใหญ่สัมพันธ์กับการได้รับแสงแดดหรือรังสี UV สะสมเป็นเวลานาน และมักพบบริเวณที่โดนแดดบ่อย เช่น ใบหน้า หู ริมฝีปาก หลังมือ และแขน
ต่างจากมะเร็งผิวหนังชนิดอื่นอย่างไร?
เทียบกับมะเร็งเซลล์ฐาน (BCC)
ทั้งสองเป็นมะเร็งผิวหนังจากเซลล์ผิวหนัง แต่ SCC มีโอกาสลุกลามและแพร่กระจายมากกว่ามะเร็งเซลล์ฐานหากไม่รักษา ขณะที่เซลล์ฐานมักโตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจาย ความต่างนี้ทำให้ SCC ควรได้รับการตรวจและรักษาไม่ช้า
เทียบกับเมลาโนมา
เมลาโนมาเกิดจากเซลล์สร้างเม็ดสีและเป็นชนิดที่รุนแรงที่สุด ส่วน SCC เกิดจากเซลล์สความัส โดยทั่วไปความเสี่ยงต่ำกว่าเมลาโนมา แต่สูงกว่าเซลล์ฐานในแง่โอกาสลุกลาม ทั้งสามชนิดจึงมีพฤติกรรมและการพยากรณ์โรคต่างกัน
| สำคัญ: SCC ลุกลามได้มากกว่าเซลล์ฐาน ไม่ควรปล่อยไว้ แม้ SCC ไม่รุนแรงเท่าเมลาโนมา แต่มีโอกาสลุกลามและแพร่กระจายมากกว่ามะเร็งเซลล์ฐานหากปล่อยทิ้งไว้นาน การตรวจพบและรักษาเร็วจึงสำคัญ หากมีแผลไม่หาย ตุ่ม หรือปื้นที่เปลี่ยนไปบริเวณที่โดนแดดบ่อย ควรพบแพทย์ผิวหนัง |
ลักษณะที่ควรสังเกต
SCC มีหลายลักษณะ ที่พบบ่อย ได้แก่:
- ตุ่มหรือก้อนแข็ง ผิวขรุขระเป็นสะเก็ด หรือมีสะเก็ดหนา
- แผลที่ไม่หาย หรือหายแล้วกลับมาเป็นซ้ำ มีเลือดออกง่าย
- ปื้นแดงเป็นสะเก็ดเรื้อรัง หรือก้อนที่โตเร็ว
- รอยโรคบนรอยแผลเป็นเก่า หรือบริเวณที่เคยมีรอยโรคก่อนเป็นมะเร็ง
ปัจจัยเสี่ยง
- ได้รับแสงแดดหรือรังสี UV สะสมมาก หรือเคยผิวไหม้แดดรุนแรง
- ผิวขาว ผิวไหม้แดดง่าย หรืออายุที่มากขึ้น
- มีรอยโรคก่อนเป็นมะเร็งบางชนิด หรือแผลเรื้อรังที่ผิวหนัง
- ภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือเคยได้รับรังสีรักษาบางชนิด
การวินิจฉัยและการรักษา
แพทย์จะตรวจรอยโรค ใช้กล้องตรวจผิวหนัง และ ตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อยืนยันว่าเป็น SCC และประเมินความเสี่ยง การรักษาหลักคือการผ่าตัดเอารอยโรคออก ร่วมกับการฉายรังสีหรือการรักษาอื่นในบางกรณีตามข้อบ่งชี้ ส่วนใหญ่ได้ผลดีเมื่อพบในระยะแรก
| สรุปความต่างของ 3 ชนิดหลัก เซลล์ฐาน (BCC): พบบ่อยสุด โตช้า ไม่ค่อยแพร่กระจาย เซลล์สความัส (SCC): พบรองลงมา ลุกลามได้มากกว่า BCC เมลาโนมา: พบน้อยกว่าแต่รุนแรงสุด หากตรวจพบเร็วสามารถรักษาให้หายได้ |
ป้องกันและตรวจพบเร็วได้ผลดี
เพราะ SCC สัมพันธ์กับแสงแดดสะสม การ ป้องกันแดดอย่างสม่ำเสมอและสังเกตผิวหนังตัวเอง จึงช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสตรวจพบเร็ว เช่น ทาครีมกันแดด หลีกเลี่ยงแดดจัด สวมเสื้อผ้าปกปิด และไม่ละเลยแผลที่ไม่หายหรือรอยโรคที่เปลี่ยนไป SCC ที่พบในระยะแรกมักรักษาได้ผลดี การใส่ใจสังเกตจึงคุ้มค่าอย่างยิ่ง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: มะเร็งเซลล์สความัสคืออะไร?
A: เป็นมะเร็งผิวหนังที่เกิดจากเซลล์สความัสในชั้นบนของผิวหนัง เป็นชนิดที่พบบ่อยรองจากมะเร็งเซลล์ฐาน ส่วนใหญ่สัมพันธ์กับแสงแดดสะสม มักพบบริเวณที่โดนแดดบ่อย
Q: SCC ต่างจากมะเร็งเซลล์ฐานอย่างไร?
A: ทั้งคู่เป็นมะเร็งผิวหนังจากเซลล์ผิวหนัง แต่ SCC มีโอกาสลุกลามและแพร่กระจายมากกว่าเซลล์ฐานหากไม่รักษา ขณะที่เซลล์ฐานมักโตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจาย
Q: SCC อันตรายเท่าเมลาโนมาไหม?
A: โดยทั่วไป SCC มีความเสี่ยงต่ำกว่าเมลาโนมาซึ่งเป็นชนิดก้าวร้าวที่สุด แต่ SCC ลุกลามได้มากกว่ามะเร็งเซลล์ฐาน จึงไม่ควรปล่อยไว้และควรพบแพทย์เมื่อสงสัย
Q: มะเร็งเซลล์สความัสรักษาหายได้ไหม?
A: ส่วนใหญ่รักษาได้ผลดีเมื่อพบในระยะแรก การผ่าตัดเอารอยโรคออกเป็นการรักษาหลัก และอาจมีการฉายรังสีหรือการรักษาอื่นตามข้อบ่งชี้ ผลขึ้นกับระยะและความเสี่ยง
| สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719 |
เอกสารอ้างอิง (References)
- Que, S. K. T., Zwald, F. O., & Schmults, C. D. (2018). Cutaneous squamous cell carcinoma. Journal of the American Academy of Dermatology, 78(2), 237–247. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2017.08.059
- Nehal, K. S., & Bichakjian, C. K. (2018). Update on keratinocyte carcinomas. New England Journal of Medicine, 379(4), 363–374. https://doi.org/10.1056/NEJMra1708701
- Apalla, Z., Lallas, A., Sotiriou, E., et al. (2017). Epidemiological trends in skin cancer. Dermatology Practical & Conceptual, 7(2), 1–6. https://doi.org/10.5826/dpc.0702a01
- Schadendorf, D., van Akkooi, A. C. J., Berking, C., et al. (2018). Melanoma. The Lancet, 392(10151), 971–984. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31559-9
- Garbe, C., Amaral, T., Peris, K., et al. (2022). European consensus-based interdisciplinary guideline for melanoma. European Journal of Cancer, 170, 236–255. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2022.03.008
- World Health Organization. (2023). Cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket
ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้
