มะเร็งเม็ดเลือดขาวคืออะไร? รู้จักโรค สาเหตุ และชนิดของโรค

มะเร็งเม็ดเลือดขาวเป็นโรคที่เกิดจากเซลล์เม็ดเลือดขาวในไขกระดูกหรือต่อมน้ำเหลืองมีการเจริญเติบโตมากผิดปกติ ส่งผลให้ไขกระดูกไม่สามารถสร้างเม็ดเลือดต่าง ๆ ได้ตามปกติ และกระทบต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะระบบภูมิคุ้มกัน อาการในระยะเริ่มต้นอาจไม่จำเพาะ ทำให้ผู้ป่วยไม่ทันสังเกตความผิดปกติและนำไปสู่ความล่าช้าในการวินิจฉัย การทำความรู้จักและเข้าใจโรคนี้จึงเป็นสิ่งสำคัญ ที่จะช่วยให้ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที

เม็ดเลือดขาวคืออะไร และมีความสำคัญอย่างไร?

เม็ดเลือดขาวเป็นหนึ่งในเซลล์เม็ดเลือดของร่างกาย ที่ถูกสร้างมาจากไขกระดูก โดยมีหน้าที่สำคัญในการ ป้องกันการติดเชื้อโรคต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นแบคทีเรีย ไวรัส หรือเชื้อรา รวมทั้งทำหน้าที่ป้องกันและกำจัดเซลล์ที่ทำงานผิดปกติและสิ่งแปลกปลอมในร่างกาย

มะเร็งเม็ดเลือดขาวคืออะไร?

มะเร็งเม็ดเลือดขาวเกิดขึ้นเมื่อเซลล์เม็ดเลือดขาวในร่างกายมีการเจริญเติบโตมากผิดปกติและสูญเสียหน้าที่การทำงานตามปกติไป ส่งผลให้ไขกระดูกไม่สามารถสร้างเม็ดเลือดชนิดอื่น ๆ คือ เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาวปกติ และเกล็ดเลือดได้ ทำให้ผู้ป่วยมีภาวะโลหิตจาง มีเลือดออกผิดปกติ มีจ้ำเลือดตามร่างกาย และเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ

นอกจากนี้ เซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวบางชนิดยังสามารถไปสะสมตามอวัยวะต่าง ๆ ได้ โดยเฉพาะบริเวณต่อมน้ำเหลือง ตับ และม้าม

สาเหตุของมะเร็งเม็ดเลือดขาว

มะเร็งเม็ดเลือดขาวเกิดขึ้นเมื่อเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดในไขกระดูกมีการเจริญและแบ่งตัวผิดปกติไป แม้ว่าจะยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ แต่พบว่ามีปัจจัยบางอย่างที่เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมากขึ้น เช่น

• ประวัติการสัมผัสรังสี เช่น ผู้ที่เคยได้รับรังสีขนาดสูงจากการรักษามะเร็งด้วยการฉายแสง หรือผู้ที่อยู่ใกล้โรงงานนิวเคลียร์
• ประวัติการสัมผัสสารเคมีบางชนิด เช่น เบนซีน (Benzene) ซึ่งพบในน้ำมันและเป็นสารเคมีที่ใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม
• ประวัติเจ็บป่วยในครอบครัว ผู้ที่มีบุคคลในครอบครัวป่วยเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวมาก่อน อาจมีความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อเทียบกับคนที่ไม่มีประวัติ รวมถึงโรคทางพันธุกรรมบางชนิด เช่น ภาวะดาวน์ซินโดรม (Down’s syndrome)
• การติดเชื้อไวรัสบางชนิด หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง

อย่างไรก็ตาม การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะเกิดโรคขึ้นเสมอไป

มะเร็งเม็ดเลือดขาวแบ่งออกเป็นกี่ชนิด?

มะเร็งเม็ดเลือดขาวสามารถแบ่งได้หลายแบบ เช่น ตามระยะเวลาในการดำเนินโรค หรือแบ่งตามลักษณะชนิดของเซลล์ โดยสามารถพบได้ในทุกช่วงวัย และมีอาการแสดงแตกต่างกันไปตามชนิดของโรค

1. แบ่งตามระยะเวลาการดำเนินโรค

• มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน (Acute Leukemia) เกิดจากการเพิ่มจำนวนของเซลล์เม็ดเลือดขาวตัวอ่อนในไขกระดูกอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ไขกระดูกไม่สามารถสร้างเซลล์เม็ดเลือดที่ปกติได้ มักมีอาการรุนแรงและแย่ลงเร็วกว่าชนิดเรื้อรัง ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว
• มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรัง (Chronic Leukemia) มีหลายประเภท โดยอาการอาจไม่รุนแรงเท่าชนิดเฉียบพลัน หรืออาจไม่แสดงอาการในระยะแรก ทำให้ผู้ป่วยบางรายได้รับการวินิจฉัยและเข้ารับการรักษาล่าช้า

2. แบ่งตามชนิดของเซลล์เม็ดเลือดขาว

• ชนิดมัยอิลอยด์ (Myeloid) เช่น Acute Myeloid Leukemia (AML), Chronic Myeloid Leukemia (CML)
• ชนิดลิมฟอยด์ (Lymphoid) เช่น Acute Lymphoblastic Leukemia (ALL), Chronic Lymphocytic Leukemia (CLL)

แนวทางการรักษามะเร็งเม็ดเลือดขาว

แม้มะเร็งเม็ดเลือดขาวบางชนิดอาจมีการดำเนินโรคที่ฉับพลันและรุนแรง แต่แนวทางการรักษาในปัจจุบันได้มีความก้าวหน้าขึ้นเป็นอย่างมาก แพทย์จะวางแผนการรักษาโดยพิจารณาถึงลักษณะทางตัวโรค เช่น ชนิด ระยะอาการ ตำแหน่งของโรค รวมถึงอายุและความแข็งแรงของผู้ป่วย โดยทั่วไปการรักษาสามารถทำได้หลายวิธี ได้แก่

• การใช้ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy)
• การรักษาโดยใช้ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy)
• การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy หรือ Cellular Therapy)
• การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด (Stem Cell Transplantation)
• รังสีรักษา (Radiotherapy)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: มะเร็งเม็ดเลือดขาวคืออะไร?

A: คือมะเร็งที่เกิดขึ้นเมื่อเซลล์เม็ดเลือดขาวในร่างกายมีการเจริญเติบโตมากผิดปกติและสูญเสียหน้าที่การทำงานตามปกติไป ส่งผลให้ไขกระดูกไม่สามารถสร้างเม็ดเลือดชนิดอื่น ๆ คือ เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาวปกติ และเกล็ดเลือดได้ ทำให้ผู้ป่วยมีภาวะโลหิตจาง มีเลือดออกผิดปกติ มีจ้ำเลือดตามร่างกาย และเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ

Q: ทำไมจึงเรียกว่ามะเร็งเม็ดเลือด?

A: เพราะโรคนี้เกิดจากความผิดปกติในเซลล์เม็ดเลือดที่ถูกสร้างออกมาจากไขกระดูกและออกมาในกระแสเลือด โดยอาจไม่ได้เกิดเป็นก้อนตามอวัยวะเหมือนมะเร็งชนิดอื่น ๆ

Q: มะเร็งเม็ดเลือดขาวมีสาเหตุมาจากอะไร?

A: เกิดขึ้นเมื่อเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดในไขกระดูกมีการเจริญและแบ่งตัวผิดปกติไป แม้ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ แต่พบว่ามีปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดโรค เช่น การสัมผัสสารเคมีหรือรังสี ประวัติโรคทางพันธุกรรมบางอย่าง รวมถึงประวัติการเจ็บป่วยในครอบครัว อย่างไรก็ตาม การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะเกิดโรคเสมอไป

Q: มะเร็งเม็ดเลือดขาวรักษาหายได้ไหม?

A: การรักษาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งชนิดของโรค ระยะการดำเนินของโรค และปัจจัยทางกายภาพของผู้ป่วย โดยมะเร็งเม็ดเลือดขาวบางชนิดสามารถใช้การรักษาด้วยยามุ่งเป้าเพื่อควบคุมตัวโรคได้ดีมาก การวางแผนการรักษาจึงจำเป็นต้องพิจารณาตามรายบุคคลโดยแพทย์และทีมเฉพาะทาง เพื่อให้เกิดผลการรักษาที่ดีที่สุด

เอกสารอ้างอิง (References)

• Khoury, J. D., Solary, E., Abla, O., et al. (2022). The 5th edition of the World Health Organization Classification of Haematolymphoid Tumours: Myeloid and histiocytic/dendritic neoplasms. Leukemia, 36(7), 1703–1719. https://doi.org/10.1038/s41375-022-01613-1
• Alaggio, R., Amador, C., Anagnostopoulos, I., et al. (2022). The 5th edition of the World Health Organization Classification of Haematolymphoid Tumours: Lymphoid neoplasms. Leukemia, 36(7), 1720–1748. https://doi.org/10.1038/s41375-022-01620-2
• Siegel, R. L., Giaquinto, A. N., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
• National Cancer Institute. (2024). Leukemia — Patient version. https://www.cancer.gov/types/leukemia

บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket
ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้