มะเร็งเซลล์ฐานเป็นมะเร็งผิวหนังที่พบบ่อยที่สุด ชื่ออาจฟังดูน่ากลัว แต่ความจริงที่ช่วยให้คลายกังวลคือ เป็นชนิดที่มักโตช้า ไม่ค่อยแพร่กระจาย และมีโอกาสรักษาหายสูงมากเมื่อพบในระยะเริ่มต้น การรู้จักลักษณะตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงสำคัญต่อการรักษาที่ได้ผลดี
มะเร็งเซลล์ฐานคืออะไร?
มะเร็งเซลล์ฐาน (Basal Cell Carcinoma BCC) คือมะเร็งผิวหนังที่เกิดจาก เซลล์ชั้นฐานของผิวหนังเจริญผิดปกติ เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุดในบรรดามะเร็งผิวหนัง ส่วนใหญ่สัมพันธ์กับการได้รับแสงแดดหรือรังสี UV สะสมเป็นเวลานาน มักพบบริเวณที่โดนแดดบ่อย เช่น ใบหน้า จมูก หู และลำคอ
ทำไมมะเร็งเซลล์ฐานจึงไม่น่ากลัวเท่าที่คิด?
เพราะ BCC มักโตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น ต่างจากมะเร็งหลายชนิด อย่างไรก็ตาม หากปล่อยทิ้งไว้นานโดยไม่รักษา ก็สามารถลุกลามทำลายเนื้อเยื่อโดยรอบและทำให้รักษายากขึ้นได้ จึงไม่ควรนิ่งนอนใจแม้จะเป็นชนิดที่ความเสี่ยงต่ำกว่า
ลักษณะระยะเริ่มต้นที่ควรสังเกต
BCC มีหลายลักษณะ ที่พบบ่อย ได้แก่:
- ตุ่มใสหรือเป็นมันวาว สีคล้ายผิวหรือชมพู มักมีเส้นเลือดฝอยเล็ก ๆ
- แผลที่ไม่หาย เป็น ๆ หาย ๆ หรือมีสะเก็ดและเลือดออกง่าย
- ปื้นแดงเป็นสะเก็ดเรื้อรัง หรือรอยคล้ายแผลเป็นที่ค่อย ๆ ขยาย
- ตุ่มที่ขอบนูนเป็นมัน ตรงกลางบุ๋มหรือเป็นแผล
| แผลไม่หายเรื้อรัง ควรพบแพทย์ ลักษณะเด่นที่ควรใส่ใจของมะเร็งเซลล์ฐานคือ แผลหรือตุ่มที่ไม่หายในเวลานาน หายแล้วกลับมาเป็นซ้ำ หรือค่อย ๆ ขยายบริเวณที่โดนแดดบ่อย แม้ส่วนใหญ่ของรอยโรคผิวหนังจะไม่ใช่มะเร็ง แต่หากเข้าข่ายนี้ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อตรวจ ไม่ควรรอ |
ปัจจัยเสี่ยง
- ได้รับแสงแดดหรือรังสี UV สะสมมาก หรือเคยผิวไหม้แดดรุนแรง
- ผิวขาว ผิวที่ไหม้แดดง่าย หรืออายุที่มากขึ้น
- ประวัติเคยเป็นมะเร็งผิวหนัง หรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- เคยได้รับรังสีรักษาบางชนิดบริเวณผิวหนัง
การวินิจฉัย
แพทย์จะตรวจรอยโรค อาจใช้กล้องตรวจผิวหนัง (Dermoscopy) และตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อยืนยันว่าเป็นมะเร็งเซลล์ฐานและประเมินชนิดย่อย ซึ่งช่วยกำหนดวิธีการรักษาที่เหมาะสม
วิธีการรักษา
BCC ส่วนใหญ่รักษาได้ผลดี โดยเฉพาะเมื่อพบในระยะเริ่มต้น แนวทางหลักได้แก่:
- การผ่าตัดเอารอยโรคออก เป็นการรักษาหลักที่ได้ผลดีมาก
- การจี้หรือการรักษาเฉพาะที่ ในรอยโรคบางชนิดและบางตำแหน่งที่เหมาะสม
- การฉายรังสี ในบางกรณีที่ไม่เหมาะกับการผ่าตัด
- ยาเฉพาะที่หรือยาพุ่งเป้า ในบางกรณีตามข้อบ่งชี้ เช่น รอยโรคบางชนิดหรือระยะลุกลาม
| สรุปสาระสำคัญเรื่องมะเร็งเซลล์ฐาน มะเร็งผิวหนังที่พบบ่อยที่สุด มักโตช้า ไม่ค่อยแพร่กระจาย ลักษณะ: ตุ่มใสมันวาว/แผลไม่หาย/ปื้นเรื้อรังบริเวณโดนแดด หากพบเร็วรักษาได้ผลดีมาก การผ่าตัดมักเป็นการรักษาหลัก |
ป้องกันและดูแลตัวเอง
เพราะ BCC สัมพันธ์กับแสงแดดสะสม การ ป้องกันแดดอย่างสม่ำเสมอ จึงช่วยลดความเสี่ยงได้ เช่น ทาครีมกันแดด หลีกเลี่ยงแดดจัด สวมเสื้อผ้าและหมวกปกปิด รวมถึงสังเกตผิวหนังตัวเองเป็นระยะ ผู้ที่เคยเป็น BCC มีโอกาสเกิดซ้ำหรือเป็นรอยโรคใหม่ จึงควรตรวจติดตามตามคำแนะนำแพทย์
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: มะเร็งเซลล์ฐานคืออะไร?
A: เป็นมะเร็งผิวหนังที่เกิดจากเซลล์ชั้นฐานของผิวหนัง เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด ส่วนใหญ่สัมพันธ์กับแสงแดดสะสม มักโตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจาย
Q: มะเร็งเซลล์ฐานอันตรายไหม?
A: เป็นชนิดที่ความเสี่ยงต่ำกว่ามะเร็งผิวหนังหลายชนิด เพราะมักโตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจาย แต่หากปล่อยไว้นานก็ลุกลามทำลายเนื้อเยื่อโดยรอบและรักษายากขึ้นได้ จึงควรพบแพทย์เมื่อสงสัย
Q: ลักษณะระยะเริ่มต้นเป็นอย่างไร?
A: มักเป็นตุ่มใสหรือมันวาว แผลที่ไม่หายหรือเป็น ๆ หาย ๆ ปื้นแดงเป็นสะเก็ดเรื้อรัง หรือตุ่มที่ขอบนูนตรงกลางบุ๋ม โดยเฉพาะบริเวณที่โดนแดดบ่อย
Q: มะเร็งเซลล์ฐานรักษาหายได้ไหม?
A: ส่วนใหญ่รักษาได้ผลดีมาก โดยเฉพาะเมื่อพบในระยะเริ่มต้น การผ่าตัดเอารอยโรคออกเป็นการรักษาหลัก และยังมีทางเลือกอื่นตามชนิดและตำแหน่งของรอยโรค
| สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต พร้อมดูแลคุณทุกขั้นตอน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพจาก 3 โรงพยาบาลชั้นนำในเครือ BDMS เทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาระดับมาตรฐานสากล บริการทั้งผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยชาวต่างชาติ เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 09.00 – 17.00 น. | ชั้น 3 โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต นัดหมายได้ที่ [email protected] หรือโทร 1719 |
เอกสารอ้างอิง (References)
- Nehal, K. S., & Bichakjian, C. K. (2018). Update on keratinocyte carcinomas. New England Journal of Medicine, 379(4), 363–374. https://doi.org/10.1056/NEJMra1708701
- Apalla, Z., Lallas, A., Sotiriou, E., et al. (2017). Epidemiological trends in skin cancer. Dermatology Practical & Conceptual, 7(2), 1–6. https://doi.org/10.5826/dpc.0702a01
- Que, S. K. T., Zwald, F. O., & Schmults, C. D. (2018). Cutaneous squamous cell carcinoma. Journal of the American Academy of Dermatology, 78(2), 237–247. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2017.08.059
- Schadendorf, D., van Akkooi, A. C. J., Berking, C., et al. (2018). Melanoma. The Lancet, 392(10151), 971–984. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31559-9
- Garbe, C., Amaral, T., Peris, K., et al. (2022). European consensus-based interdisciplinary guideline for melanoma. European Journal of Cancer, 170, 236–255. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2022.03.008
- World Health Organization. (2023). Cancer fact sheet. WHO / IARC. https://www.who.int/news-room/fact-sheets
บทความนี้จัดทำโดย สถาบันมะเร็งกรุงเทพภูเก็ต | โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต | BDMS | bangkokhospital.com/phuket
ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้
